Маңғыстаудағы оқиға: Президент тапсырмалары мен қабылданған шаралар

Каспий теңізіндегі оқу-жаттығу кезінде болған қайғылы оқиғаға байланысты BAQ.KZ тілшісі Президент тапсырмалары мен қабылданған шешімдердің хронологиясын ұсынады.

Қайғылы оқиға қалай болды?

Қайғылы оқиға 24 қыркүйекте Каспий теңізінің Қазақстан секторында өтіп жатқан «Хазар қорғаны – 2026» оқу-жаттығуының үшінші күнінде болды. Ақтау қаласынан 43 шақырым жердегі теңіз жағалауында қолайсыз ауа райы кезінде «Қайсар» катерінен жеке құрамды түсіру барысында Әскери-теңіз күштерінің 17 әскери қызметшісін теңіз алып кеткен. Оқиғадан кейін бірден тоғыз әскери қызметшінің қаза тапқаны, үшеуінің аман қалғаны белгілі болды. Оқу-жаттығуға 500-ден астам әскери қызметші, Әскери-теңіз күштерінің кемелері мен катерлері, гидрографиялық кемелер, ҰҚК Шекара қызметінің Жағалау күзеті бөлімшелері және Әуе қорғанысы күштерінің авиациясы қатысты.

24 қыркүйек – Президенттің алғашқы тапсырмасы

Маңғыстау облысында әскери оқу-жаттығу кезінде әскери қызметшілер қаза болғаны туралы ақпарат тарағаннан кейін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қаза болғандардың туған-туыстары мен жақындарына көңіл айтты.

Мемлекет басшысы Үкіметтік комиссияға оқиғаның барлық мән-жайын анықтау үшін қажетті шараларды қабылдауды және қаза болған әскери қызметшілердің отбасыларына көмек көрсетуді тапсырды.

Сол күні Премьер-министрдің өкімімен әскери қызметшілердің қаза болу себептерін тергеп-тексеру жөніндегі Үкіметтік комиссия құрылды. Комиссияны Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев басқарды.

Комиссия құрамына орталық мемлекеттік органдар мен құқық қорғау құрылымдарының өкілдері кірді. Комиссия оқиға орнына барып, тергеу жұмыстарын ұйымдастыруға және қаза болғандардың отбасыларына қажетті көмек көрсетуге кірісті.

Сондай-ақ ведомствоаралық жедел-тергеу тобы құрылып, қылмыстық іс қозғалды. Қажетті сараптамалар тағайындалып, тергеу шаралары басталды.

24 қыркүйек – жалпыұлттық аза тұту жарияланды

Президенттің өкімімен 25 қыркүйек Қазақстанда жалпыұлттық аза тұту күні болып жарияланды.

25 қыркүйек – іздеу жұмыстары аяқталды

Әскери қызметшілерді іздеу жұмыстары тәулік бойы жалғасты. Сағат 09:15-те іздеуде болған соңғы екі әскери қызметшінің денесі табылды.

Осыдан кейін іздестіру-құтқару операциясы аяқталды. Нақтыланған мәлімет бойынша, теңізге кеткен 17 әскери қызметшінің үшеуі құтқарылып, 14 әскери қызметші қаза тапты.

Үкіметтік комиссия тергеу жұмыстарының барысын қарастырып, оқиғаның барлық мән-жайын анықтау және кінәлі тұлғалардың жауапкершілігін белгілеу бойынша жұмысты жалғастырды.

Қаза болғандардың отбасыларына көмек көрсетілді

Президенттің тапсырмасына сәйкес, қаза болған әскери қызметшілердің отбасыларына мемлекеттік әлеуметтік төлемдер мен материалдық қолдау көрсету жұмыстары ұйымдастырылды.

Жерлеу рәсімдерін өткізуге де қажетті көмек көрсетілді.

Қосымша материалдық қолдау көрсету үшін арнайы қаражат жинау ұйымдастырылды. Ресми мәлімет бойынша, Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері 815 млн теңге көлемінде қаржы жинаған. Сонымен қатар кәсіпкерлер мен меценаттар да қаза болғандардың отбасыларына қолдау білдірді.

Жиналған қаражатты отбасыларға атаулы әрі ашық түрде бөлу мәселесі бақылауға алынды.

25 қыркүйек – Президент жеделхат жолдады

Қасым-Жомарт Тоқаев қаза болған әскери қызметшілердің отбасыларына жеке көңіл айту жеделхаттарын жолдады.

Мемлекет басшысы отбасыларға қажетті көмек көрсетілетінін жеткізді.

Сонымен қатар Президент қаза болған әскери қызметшілерді мемлекеттік наградаларға ұсыну туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

26 қыркүйек – Қорғаныс министрлігін тексеру жөніндегі комиссия құрылды

Қасым-Жомарт Тоқаев Қорғаныс министрлігіндегі жағдайды кешенді тексеру жөніндегі комиссия құру туралы өкімге қол қойды. Осыдан кейін Мемлекет басшысының тапсырмасымен Қорғаныс министрлігінің жұмысына кешенді тексеру жүргізетін арнайы комиссия құрылды. Комиссияға қаржылық бақылау, ұлттық қауіпсіздік, құқық қорғау және мемлекеттік басқару салаларындағы негізгі органдардың өкілдері енгізілді.

Комиссияны Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының орынбасары Аида Балаева басқарды.

Комиссия құрамына Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы, Президент Әкімшілігі, Қаржылық мониторинг агенттігі, Қауіпсіздік Кеңесі аппараты, Қаржы министрлігі, Бас прокуратура, Ұлттық қауіпсіздік комитеті және Ұлттық экономика министрлігінің өкілдері кірді.

Комиссияға Қорғаныс министрлігіндегі жағдайды, оның ішінде әскери құрылымдардың қаржылық және материалдық-техникалық қамтамасыз етілуін кешенді тексеру тапсырылды.

Алғашқы нәтижелерін жеті күн ішінде Президентке баяндау міндеті жүктелді.

26 қыркүйек – қаза болғандармен қоштасу рәсімі өтті

Маңғыстауда қаза болған әскери қызметшілермен қоштасу рәсімі өтті.

Президенттің тапсырмасына сәйкес, олардың отбасыларына мемлекеттік әлеуметтік төлемдер, материалдық қолдау және жерлеу рәсімдерін ұйымдастыруға қажетті көмек көрсетілді.

27 қыркүйек – Қорғаныс министрі қызметінен босатылды

Мемлекет басшысының Жарлығымен Дәурен Жұматайұлы Қосанов Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі қызметінен босатылды.

Сол күні Президенттің Жарлығымен Айдос Сәкенұлы Мырзахметов Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі болып тағайындалды.

Осылайша, қайғылы оқиғадан кейінгі төрт күн ішінде іздестіру-құтқару жұмыстары жүргізіліп, қылмыстық іс бойынша тергеу басталды. Үкіметтік комиссия оқиғаның мән-жайын анықтауға кірісті, жалпыұлттық аза тұту жарияланды, қаза болғандардың отбасыларына мемлекеттік және қосымша көмек ұйымдастырылды.

Бұдан бөлек, Президенттің шешімімен Қорғаныс министрлігін кешенді тексеру жөніндегі комиссия құрылып, оған қаржы, қауіпсіздік және құқық қорғау салаларындағы мемлекеттік органдардың өкілдері енгізілді. 27 қыркүйекте Қорғаныс министрі қызметінен босатылып, жаңа министр тағайындалды.

27 қыркүйек – әскери қызметшілер қайтыс болғаннан кейін мемлекеттік наградалармен марапатталды

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен Маңғыстау облысындағы әскери оқу-жаттығу кезінде қаза болған әскери қызметшілер қайтыс болғаннан кейін мемлекеттік наградалармен марапатталды.

Әскери борышын атқару кезінде көрсеткен ерлігі мен жанқиярлығы үшін әскери қызметшілерге «Айбын» ордендері берілді.

Взвод командирі Олжас Мұхтарұлы Бауыржан Момышұлы атындағы II дәрежелі «Айбын» орденімен марапатталды.

Ал бөлімше командирлері мен матростарға Рахымжан Қошқарбаев атындағы III дәрежелі «Айбын» ордені берілді.

Олардың қатарында Сержан Аяпберген, Дастан Бегей, Мейрамбек Бердіханов, Ақжайық Гилаж, Мансұр Гумаров, Олжас Диханбаев, Әсет Жаңабай, Алмас Көбенов, Азамат Мәдіхан, Өмірбек Өмірзақ, Женис Темірғалиев және Ақылбек Төлеген бар.

25 қыркүйекте Президенттің жеделхаттарында айтылған қаза болған әскери қызметшілерді мемлекеттік наградаларға ұсыну туралы шешім 27 қыркүйекте Президент Жарлығымен нақты жүзеге асырылды.