Темекімен күресте Қазақстан Швеция әдісін пайдаланса, жүз мыңдаған адамның өмірін құтқара алады – зерттеу

Халықаралық Smoke Free Sweden ұйымының «Қазақстан мен Швеция: екі елдің тарихы» атты зерттеуінде темекі шегумен күрестегі екі елдің тәжірибесі салыстырылған. Зерттеу авторларының пікірінше, Қазақстан темекіге қарсы саясатты жаңаша тәсілдермен толықтырса, алдағы 40 жылда 165 мыңға дейін мезгілсіз өлімнің алдын алуға мүмкіндік бар, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі. 

Қазақстандағы жағдай қандай?

Зерттеуде Қазақстан соңғы жиырма жылда темекі шегуді азайту бағытында айтарлықтай жетістікке жеткені айтылған. Дегенмен соңғы жылдары бұл үрдіс баяулаған.

Деректерге сәйкес, Қазақстанда ересек тұрғындардың шамамен 20 пайызы темекі шегеді. Ер адамдар арасында бұл көрсеткіш 34 пайыздан асады. Сарапшылардың бағалауынша, елде шамамен 2,9 миллион ересек адам темекі тұтынады.

Темекі тұтыну жүрек-қан тамырлары аурулары, өкпе обыры және басқа да созылмалы сырқаттардың негізгі қауіп факторларының бірі болып қала береді.

Швеция қалай нәтижеге қол жеткізді?

Зерттеу авторлары Швецияны темекі шегуді азайтудағы ең табысты елдердің бірі ретінде мысалға келтіреді. Қазір бұл елде темекі шегу деңгейі шамамен 3,7-5,3 пайыз аралығында, бұл әлемдегі ең төмен көрсеткіштердің бірі саналады. 

Швецияда күнделікті темекі шегу көрсеткіші 1980-жылдардан бері тұрақты төмендеп келеді. Бұған жарнамаға шектеу енгізу, темекі өнімдеріне салық салу, қоғамдық орындарда шылым шегуге тыйым салу және темекіні тастауға көмектесетін бағдарламаларды дамыту сияқты кешенді шаралар ықпал еткен.

Сонымен қатар зерттеу авторлары Швецияда никотин өнімдерінің тәуекел деңгейіне қарай әртүрлі реттелетінін атап өтеді. Олардың пікірінше, бұл да темекі шегушілер санының азаюына әсер еткен факторлардың бірі болған.

Қазақстан үшін қандай сабақ бар?

Зерттеуде Қазақстандағы қазіргі саясат пен Швеция тәжірибесі салыстырылған. Авторлардың пікірінше, темекіге қарсы дәстүрлі шаралар сақтала отырып, зиянды азайтуға бағытталған тәсілдерді де қарастыру қажет.

Олар қоғамдық денсаулық сақтау саясатында ғылыми деректерге сүйеніп, әртүрлі никотин өнімдерінің тәуекел деңгейін жеке бағалау қажеттігін алға тартады. Сонымен бірге жастарды никотиннен қорғау шаралары өзгеріссіз қалуы тиіс екенін атап көрсетеді.

165 мың адамның өмірін сақтап қалуға бола ма?

Зерттеу авторларының болжамынша, егер Қазақстан темекімен күрес стратегиясын тиімдірек құралдармен толықтырып, темекі шегушілер санын жедел қарқынмен азайта алса, алдағы төрт онжылдықта 165 мыңға дейін адамның өмірін сақтап қалуға мүмкіндік туады.

Алайда бұл көрсеткіш нақты болжам емес, белгілі бір саясаттық сценарийлерге негізделген модельдеу нәтижесі екенін ескеру қажет. Сарапшылардың өздері де мұндай нәтижеге қол жеткізу үшін мемлекеттік саясаттың, халықтың мінез-құлқының және қоғамдық денсаулық сақтау бағдарламаларының ұзақ мерзімді өзгерістері қажет екенін атап өтеді. 

Еске салайық, бұған дейін Қазақстанда темекі шегетіндер азайып келе жатқаны хабарланды. 

Тағы оқи отырыңыз: 

Қазақстанда темекі шегетіндер өкпе рагына тегін тексеріледі

Ақтауда полицейлер жүздеген электронды темекі мен снюс тәркіледі

Ұшақта шылым шеккен шетелдік айыппұл төледі