- Мұқаба
- Жаңалықтар
- Ядролық қауіпсіздік және әлемдегі тұрақтылық: Қытайда Си Цзиньпин, Дональд Трамп пен Владимир Путин не талқылайды?
Ядролық қауіпсіздік және әлемдегі тұрақтылық: Қытайда Си Цзиньпин, Дональд Трамп пен Владимир Путин не талқылайды?
Қытай, АҚШ және Ресей басшыларының алдағы кездесуі халықаралық саясаттағы маңызды оқиғалардың біріне айналуы мүмкін. Үш елдің көшбасшылары стратегиялық тұрақтылық, ядролық қаруды қысқарту және әлемдік қауіпсіздік мәселелерін талқылайды деп күтілуде.
17 Қараша 2026, 08:33
Қытай, АҚШ және Ресей басшыларының алдағы келіссөздері геосаяси шиеленіс күшейіп, ядролық қауіпсіздікке қатысты алаңдаушылық артып отырған кезеңде өтпек. Бейжіңде үш ірі державаның басшылары арасындағы алғашқы жеке кездесу стратегиялық тұрақтылықты нығайтуға, өзара келіспеушіліктерді еңсеруге және бейбітшілікті сақтауға мүмкіндік береді деп есептейді. Саммитке деген қызығушылықтың артуына АҚШ тарапының ядролық қаруды қысқарту мәселесін көтеруді жоспарлауы да себеп болып отыр. Алайда Қытайдың мұндай келіссөздерге қатысуға қатысты ұстанымы әзірге сақтыққа негізделген, деп хабарлайды BAQ.KZ Reuters агенттігіне сілтеме жасап.
Қытай Сыртқы істер министрлігінің дүйсенбі күнгі мәлімдемесіне сәйкес, ҚХР төрағасы Си Цзиньпин, АҚШ президенті Дональд Трамп және Ресей президенті Владимир Путиннің 19 қараша, бейсенбі күні өтетін үшжақты кездесуі «серпінді маңызға» ие болмақ. Қытай тарапы бұл келіссөздер бүкіл әлемдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға ықпал етеді деп санайды.
Reuters агенттігінің хабарлауынша, келіссөздер Қытайдың оңтүстігіндегі Шэньчжэнь қаласында өтеді. Осы күндері мұнда Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы ұйымының (АТЭС) саммиті де ұйымдастырылады. Осылайша Қытай әлемдегі ең ірі державалардың қарым-қатынасына ықпал етуі мүмкін маңызды дипломатиялық кездесудің алаңына айналмақ.
Бейжіңде журналистерге сұхбат берген Қытай Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Мао Нин алдағы кездесудің айрықша мәніне тоқталды. Оның айтуынша, бұл Қытай, Ресей және АҚШ басшыларының үшжақты форматтағы алғашқы бетпе-бет кездесуі болмақ.
Олар әлемдегі бейбітшілікті қорғау және ірі державалар арасындағы қарым-қатынаста стратегиялық тұрақтылықты нығайту мәселелері бойынша терең пікір алмасады. Бұл кездесудің маңызы ерекше, – деді Мао Нин.
Оның айтуынша, қазіргі халықаралық жағдайда үш мемлекет жаһандық мәселелерді бірлесіп шешуге ерекше жауапкершілікпен қарауы керек. Қытай тарапының пікірінше, Бейжің, Мәскеу және Вашингтон арасындағы өзара іс-қимыл екіжақты әрі халықаралық келіспеушіліктерді реттеу үшін ғана емес, әлемдегі тұрақсыздықтың одан әрі күшеюіне жол бермеу үшін де маңызды.
Қытай, Ресей және АҚШ арасындағы байланысты нығайту, келіспеушіліктерді реттеу және қарым-қатынасты тұрақтандыру үш елдің де мүддесіне сай келеді, – деп толықтырды Қытай Сыртқы істер министрлігінің өкілі.
Бейжің мұндай диалог халықаралық қоғамдастықтың да үмітіне сай келеді деп есептейді. Мао Ниннің сөзінше, үш мемлекеттің тығыз ынтымақтастығы жаһандық ахуалды тұрақтандыруға, халықаралық диалог пен әріптестікті дамытуға ықпал етуі мүмкін.
Дегенмен Қытай Сыртқы істер министрлігі алдағы саммиттің нақты күн тәртібін әзірге жариялаған жоқ. Келіссөздер барысында қандай мәселелер негізгі талқылау тақырыбына айналатыны және тараптардың өзекті халықаралық проблемалар бойынша нақты келісімге келе алатыны әзірге белгісіз.
Ядролық қаруды қысқарту – басты тақырыптардың бірі
Саммитке қатысты ерекше назар аударған мәселелердің бірі – ядролық қарусыздану. Өткен аптада Ақ үй Дональд Трамптың Си Цзиньпин және Владимир Путинмен кездесуі барысында ядролық қаруды қысқарту мәселесін көтеруді жоспарлап отырғанын мәлімдеген.
Бұл бастама ерекше маңызға ие. Себебі әлемдегі ең ірі ядролық арсеналдар Ресей мен АҚШ-тың иелігінде. Сондықтан осы екі мемлекет арасындағы кез келген келісім халықаралық қауіпсіздік жүйесіне ықпал етуі мүмкін, деп жазады Reuters.
Алайда Қытай әзірге Бейжің, Мәскеу және Вашингтонның ядролық қару-жарақты қысқарту жөніндегі үшжақты келіссөздеріне қатысу бастамасын қолдамай отыр.
Қытай тарапы Ресей мен АҚШ-тың ядролық арсеналдары өз елінің қару-жарақ қорынан едәуір көп екенін бірнеше рет атап өткен. Осыған байланысты Бейжің ядролық қаруды қысқарту мәселесін алдымен осы екі мемлекеттің тікелей талқылауы орынды деп санайды.
Бұл ұстаным үш державаның ядролық қауіпсіздік мәселесіне қатысты көзқарастарындағы айырмашылықты көрсетеді. Бір жағынан, Вашингтон қару-жарақты шектеу мәселесін үш мемлекеттің қатысуымен талқылауға мүдделі. Екінші жағынан, Бейжің бұл бағыттағы алғашқы жауапкершілік ең ірі ядролық арсеналдарға ие мемлекеттерге жүктелуі керек деп есептейді.
БҰҰ саммит қорытындысын қолдауға дайын
Саммитке дайындық аясында Біріккен Ұлттар Ұйымы да өз ұстанымын білдірді.
Дүйсенбі күні Манилада сөз сөйлеген БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш үш мемлекет басшыларының кездесуі нәтижесінде ядролық қарусыздану бағытында қандай да бір бастама көтерілсе, ұйым оны қолдауға дайын екенін мәлімдеді.
Reuters агенттігінің жазуынша, БҰҰ Бас хатшысының бұл мәлімдемесі халықаралық қоғамдастықтың ядролық қарусыздану мәселесіне қаншалықты мән беретінін көрсетеді.
Біріккен Ұлттар Ұйымы көптеген жылдар бойы ядролық арсеналдарды қысқартуды қолдап келеді. Сонымен қатар ұйым геосаяси шиеленіс пен ірі державалар арасындағы бәсекелестіктің күшеюі ядролық қаруды қолдану қаупін арттыратынын ескертіп отыр.
Сондықтан Шэньчжэнь қаласында өтетін келіссөздер үш саяси көшбасшының жай ғана дипломатиялық кездесуі емес. Бұл халықаралық шиеленісті бәсеңдету, өзара сенімді қалпына келтіру және жаһандық қауіп-қатерлерге қатысты ортақ ұстаным қалыптастыру мүмкіндігі ретінде қарастырылып отыр.
Алайда саммиттің өтуі тараптар арасындағы барлық қайшылық бірден шешіледі дегенді білдірмейді. Қытай, АҚШ және Ресейдің стратегиялық қауіпсіздік, ядролық қару-жарақ және халықаралық ынтымақтастық мәселелеріне қатысты ұстанымдары бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді.
Сондықтан кездесудің басты нәтижесі әзірге жоғары деңгейдегі тікелей диалогтың орнауы және әлемдік қауіпсіздікке қатысты мәселелерді талқылауды жалғастыруға дайындық болуы мүмкін.
Халықаралық қоғамдастық үшін келіссөздер қорытындысындағы мәлімдемелер ғана емес, қару-жарақты бақылау мен ядролық қатерді азайту бағытында нақты қадамдардың жасалуы да маңызды.
Си Цзиньпин, Дональд Трамп және Владимир Путиннің Шэньчжэньдегі алғашқы үшжақты кездесуі халықаралық диалогтың жаңа кезеңіне жол ашуы мүмкін. Ал тараптардың дипломатиялық мәлімдемелерден нақты келісімдерге қаншалықты жақындай алатыны келіссөздер аяқталғаннан кейін белгілі болады.
Ең оқылған:
- Индонезия президенті орман өртінің түтіні үшін Сингапур мен Малайзиядан кешірім сұрады
- Үшінші әйел, тыңшылық күдігі мен миллиардтар: Дженсен Хуанг дауы қалай өрбіп жатыр?
- «Менің де сұрағым бар»: Сүлейменова аттестаттауға қатысты сынға жауап берді
- Қазақстанда жүргізуші куәлігін алу жеңілдеді: Емтиханды енді шектеусіз тапсыруға болады
- Иран Бахрейндегі АҚШ әскери базасына дрондармен шабуыл жасады