Трамп пен Маск қайта табысса, АҚШ пен Қытай арасындағы технологиялық бәсеке өзгере ме?

Илон Маск пен Дональд Трамптың қарым-қатынасы қайта жақсарса, бұл АҚШ-тың технологиялық саласына белгілі бір ықпал етуі мүмкін. Алайда олардың жақындасуы әлемдік технология нарығындағы күштер арақатынасын түбегейлі өзгертпейді. BAQ.KZ тілшісіне халықаралық сарапшы Таир Нигманов осындай пікір білдірді.

Бүгінгі досы – ертең қарсыласы 

Дональд Трамп пен Илон Масктің қайта жақындасуына не себеп болғанын нақты айту қиын. Өйткені АҚШ президентінің жеке қарым-қатынастары жиі өзгеріп отырады. Бүгін ол белгілі бір саясаткерді ең жақын досы санаса, ертең онымен араздасып, артынша қайта татуласуы мүмкін.

Халықаралық сарапшы Таир Нигмановтың пікірінше, сондықтан Трамп пен Масктің байланысы қаншалықты ұзаққа созылатынын және стратегиялық сипат ала ма, жоқ па – әзірге белгісіз.

Дональд Трамп – бүгін бір нәрсе айтып, ертең ойын өзгерте салатын адам. Бүгін қандай да бір тұлғаны өзінің ең жақын досы деп атаса, ертең онымен араздасып қалады, артынша қайта татуласады. Оның өмірі, шынын айтқанда, осындай, – дейді сарапшы.

Оның айтуынша, екі тұлғаның арасында қайтадан жеке келіспеушіліктер туындауы да мүмкін. Өйткені екеуі де өзіндік мінезі мен көзқарасы бар, өте жарқын тұлғалар.

SpaceX пен әскери саланың мүддесі

Сарапшы Трамп пен Маск арасындағы байланыстың прагматикалық негізі бар деп есептейді. Оның сөзінше, Илон Масктің жеке қасиеттеріне қарамастан, SpaceX компаниясы және оған қатысты технологиялық жобалар АҚШ-тың технологиялық саласында маңызды орын алады.

Бұл ынтымақтастықтың бір бағыты – әскери сала. Технологиялар дамыған сайын ғарыштың маңызы артып келеді. Спутниктер, олардың көмегімен алынатын барлау деректері және спутниктік байланыс мүмкіндіктері мемлекет үшін де, қорғаныс өнеркәсібі үшін де маңызды бола түсті.

Нигмановтың айтуынша, Дональд Трамп осы бағытпен айналысуға арналған жеке ведомство құрған. Сондықтан ғарыш технологияларын дамыту мен Маск компанияларының қызметі арасында ортақ мүдделер бар.

Технологиялар неғұрлым дамыған сайын ғарыштың маңызы арта түседі. Спутниктер мен олардың көмегімен алынатын барлау деректерінің рөлі де өсіп келеді. Мұның бәрі Илон Масктің қызметімен тығыз байланысты, – дейді халықаралық сарапшы.

АҚШ-та ірі компаниялар қорғаныс тапсырыстарына тәуелді

Трамп пен Масктің қайта жақындасуы ірі бизнеске қалай әсер етуі мүмкін? Сарапшы бұл сұраққа жауап бере отырып, АҚШ-тағы қорғаныс өнеркәсібінің ерекшелігіне назар аударды.

Оның айтуынша, АҚШ-та мемлекеттік және квазимемлекеттік корпорациялар ұғымы кең таралмағанымен, көптеген компанияның табысы қорғаныс саласындағы мемлекеттік тапсырыстарға тікелей байланысты.

Мысалы, Boeing пен Lockheed Martin – жекеменшік корпорациялар. Соған қарамастан, олардың табысының едәуір бөлігі АҚШ әскерімен ынтымақтастықтан және қорғаныс тапсырыстарын орындаудан түседі.

Сарапшы SpaceX компаниясының да осындай бағыттарда жұмыс істеуге мүмкіндігі бар екенін атап өтті. Өйткені спутниктік байланыс тек әскери мақсатта ғана емес, мемлекеттің күнделікті жұмысы мен азаматтық өмірде де маңызды рөл атқарады.

Спутниктік байланыстың маңызы зор. Ол мемлекеттің қалыпты жұмыс істеуі үшін де, бейбіт өмірде де қажет. Ал әскери сала мен қорғаныс өнеркәсібі үшін оның маңызы тіпті жоғары. SpaceX сияқты компаниялардың осы бағыттарда ынтымақтастық орнатуға мүмкіндігі бар, – дейді Таир Нигманов.

Ал жасанды интеллект саласындағы ықтимал өзгерістерге қатысты сарапшы нақты болжам жасамады. 

Трамп пен Масктің жақындасуы АҚШ-тың технологиялық көшбасшылығын өзгерте ме?

Таир Нигмановтың пікірінше, Трамп пен Маск арасындағы ынтымақтастық қайта жолға қойылып, прагматикалық негізде дамыса, оның белгілі бір маңызы болуы мүмкін.

Алайда сарапшы мұндай жақындасу АҚШ-тың әлемдік аренадағы орнын түбегейлі өзгертеді деп есептемейді. Оның айтуынша, Америка Құрама Штаттары технология саласында әлі де көш бастап тұр, ал Қытай осы елдің негізгі бәсекелесі саналады.

Нигманов Трамптың президенттік мерзімінің басындағы тәсіл мен ықтимал жаңа ынтымақтастықтың арасында айырмашылық болуы мүмкін екенін де атап өтті. Бұған дейін мемлекеттік емес тұлғаларды АҚШ-тың мемлекеттік басқару жүйесіне енгізу, шығындарды қысқарту сияқты мақсаттар көзделген еді. Ал серіктестік нақты экономикалық және технологиялық мүдделерге негізделсе, оның нәтижесі басқаша болуы мүмкін.

Соған қарамастан, сарапшы мұндай өзгерістер әлемдік технология нарығындағы күштер арақатынасын түбегейлі өзгертеді деген пікірмен келіспейді.

АҚШ пен Қытай арасындағы алшақтық қаншалықты жылдам қысқарады?

Сарапшының пікірінше, жаһандық технология нарығындағы басты мәселе – АҚШ-тың көшбасшылық орнын қаншалықты ұзақ сақтай алатыны. Бұл ретте Қытаймен арадағы технологиялық алшақтықтың қаншалықты жылдам қысқаратыны маңызды.

Бұл – көшбасшы ел бар технологиялық жарыс. Ең басты сұрақ – сол ел өз мәртебесін қаншалықты ұзақ сақтай алады және АҚШ пен Қытай арасындағы алшақтық қаншалықты жылдам қысқарады, – дейді Нигманов.

Оның пайымдауынша, Трамп пен Маск арасындағы ынтымақтастықтың қайта қалпына келуі осы бәсекенің бағытын түбегейлі өзгертіп жібермейді. Яғни олардың қарым-қатынасы АҚШ-тың технологиялық саласына ықпал етуі мүмкін болғанымен, жаһандық нарықтағы негізгі күштер арақатынасын бірден өзгерте қоймайды.