Телефондағы қауіп: Алаяқтар жазғы демалыста мектеп оқушыларын қалай аңдиды?

Жазғы демалыс басталып, балалардың көбіне смартфонда отыратыны анық. Ата-аналары жұмыста жүргенде, балалар сағаттап TikTok, Telegram, Discord пен онлайн ойындар ойнайды.

Мамандардың айтуынша, дәл осы себепті кибералаяқтар үшін жаз мезгілі ерекше «аңшылық маусымына» айналады.

Fingramota.kz сарапшылары жазда дәл жасөспірімдерге бағытталған алаяқтық схемалардың саны күрт артатынын айтады.

Себебі қарапайым - балалар желіде жиі отырады, шешімді тез қабылдайды және эмоцияға, сыйлық туралы уәделерге немесе үрейлі хабарламаларға тезірек алданып қалады.

Мамандар ең қауіпті аймақ ретінде онлайн ойындарды атайды. Алаяқтар тартымды профильдер жасап, өздерін стример, таныс ойыншы немесе «әкімші» (администратор) ретінде таныстырады.

Содан кейін жасөспірімдерге тегін бонустар - ойын валютасын, Battle Pass-ты, сирек кездесетін заттарды немесе жақсы дамытылған аккаунттарды ұсынады.

Бұдан кейін балаға жалған сайттың сілтемесі жіберіледі. Ол жерде аккаунтқа кіру немесе растау кодын енгізу сұралады. Дәл осы сәтте профильге кіру мүмкіндігі қаскөйлердің қолына өтеді.

Жасөспірімдер үшін ойын аккаунты - бұл жай ғана ойын емес. Онда жылдар бойғы араласу, кейіпкерді дамыту тарихы және салынған ақша болуы мүмкін. Дәл содан кейін балалар профильді қайтару үшін кез келген нәрсеге дайын болады, - деп ескертеді мамандар.

Сарапшылардың айтуынша, аккаунтты бұзғаннан кейін алаяқтар көбіне ата-аналардың ақшасын бопсалауға көшеді. Жасөспірімдерді банк картасының деректерін жіберуге, «аккаунтты қалпына келтіру» үшін ақы төлеуге немесе «верификациядан» өтуге көндіреді.

Аккаунт бұзылғаннан кейін тағы бір қауіп туындайды. Алаяқтар жасөспірімнің атынан оның достарына жаза бастайды: сілтеме бойынша өтуді, дауыс беруді, қарызға ақша беруді немесе «қиындықтан» шығуға көмектесуді сұрайды. Балалар арасындағы өзара сенім бұл схемаларды ерекше қауіпті етеді.

Егер ересектерді көбіне шоттарды бұғаттаумен қорқытса, балаларды әдетте қызығушылықпен тұзаққа түсіреді.

Жасөспірімдерге жаппай «Мына фотодағы сен бе?», «Сен видеоға түсіп қалыпсың», «Қарашы, сен туралы не түсірген» деген сияқты хабарламалар жіберіледі. Сілтеме бойынша өткеннен кейін бала жалған жүйеге кіру бетіне тап болады және өзінің логині мен паролін алаяқтарға өз қолымен бергенін байқамай қалады.

Мамандар тек «ата-ана бақылауымен» немесе смартфонға тыйым салумен ғана шектелмеуге кеңес береді. Сарапшылар балаларға цифрлық қауіпсіздіктің негізгі ережелерін үнемі түсіндіріп отыруды ұсынады:

• Күмәнді сілтемелерге өтпеу;

• Бөгде сайттарға парольдерді енгізбеу;

• Растау кодтарын ешкімге айтпау;

• Ата-ананың рұқсатынсыз ойындарда олардың банк карталарын пайдаланбау.

Сонымен қатар, ата-аналарға баланың телефонында қандай қосымшалар орнатылғанын, ойын чаттарында кіммен сөйлесетінін және электронды пошта мен телефон нөміріне қандай сервистер байланғанын үнемі тексеріп тұру ұсынылады.

Еске салайық, бұған дейін оқушылар жазғы каникулда 350 мың теңгеге дейінгі табысты қайдан таба алатынын жаздық. 

Тағы оқи отырыңыздар:

«Айыппұл төлеңіз»: Қазақстандықтарға қауіпті SMS келіп жатыр

Абай облысында алаяқтар зейнеткердің пәтерін сатып жібермек болған

Талғарда алаяқтар Джеки Чанның "бейнесін" пайдаланып, қарияны алдамақ болған