«Таза Қазақстан»: Еліміздің өңірлерінде ағаш отырғызу және тазалық акциясы қалай өтті?

19 қыркүйекте Қазақстанның барлық өңірінде Дүниежүзілік тазалық күні – World Cleanup Day аясында экологиялық іс-шаралар өтті. Әкімдіктердің ресми мәліметтеріне қарағанда, акцияның бір бөлігінде аулалар мен саябақтарды тазалауға басымдық берілсе, бірқатар өңірде жаңа жасыл аумақтар қалыптастыру үшін ағаш отырғызылды.

Бүгін елімізде «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасы аясында ауқымды тазалық жұмыстары ұйымдастырылды. Экология және табиғи ресурстар министрлігі 19 қыркүйекте барлық өңірде қоғамдық және табиғи аумақтарды, саябақтар мен су айдындарының жағалауларын тазарту, сондай-ақ абаттандыру және көгалдандыру шаралары өтетінін хабарлаған. Акцияға тұрғындармен қатар волонтерлер, жастар, мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдар мен кәсіпорындардың өкілдері қатысты.

Бұл күннің ерекшелігі – «Таза Қазақстан» бастамасының халықаралық World Cleanup Day акциясымен қатар өтуі. Осы арқылы экологиялық акция тек елді мекендерді тазалауға емес, азаматтардың қоршаған ортаға деген жеке жауапкершілігін арттыруға бағытталды.

Астанада акция тазалықпен қатар ағаш отырғызуға ұласты

Елордада 19 қыркүйекке орай жалпықалалық экологиялық акция ұйымдастырылды. Қала тұрғындары, волонтерлер, жастар, мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдар мен кәсіпорындардың қызметкерлері саябақтарды, гүлзарларды, аулаларды және басқа да қоғамдық және табиғи аумақтарды қоқыстан тазалады. Сонымен бірге қалада ағаш отырғызу жұмыстары жүргізілді.

Астана әкімдігі «Таза Қазақстан» күзгі экологиялық айлығының да қатар жалғасып жатқанын атап өтті. Ол 12 қыркүйекте басталып, қала аумағында санитарлық тазалау, абаттандыру және көгалдандыру жұмыстарын қамтып отыр. Осы кезеңде саябақтар, гүлзарлар, аулалар мен қоғамдық кеңістіктермен қатар кәсіпорындар мен ұйымдарға іргелес аумақтар да ретке келтірілуде.

Бүгінгі акцияның елордадағы тағы бір бағыты спортшыларды экологиялық бастамаға тартумен байланысты болды. Қалалық «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында Орталық саябақта дене белсенділігіне арналған фестиваль өтіп, оның бағдарламасына ағаш отырғызу шарасы да енгізілді.

Мемлекеттік органдар да сенбілікке белсенді қатысты. Мәселен, Ұлттық экономика министрлігінің 250-ден астам қызметкері Орынбор көшесінің Қабанбай батыр даңғылынан Түркістан көшесіне дейінгі аумағын тазалауға шықты. Сыртқы істер министрлігінің қызметкерлері де министрлік ғимаратына іргелес аумақта тазалық және абаттандыру жұмыстарын жүргізді.

Жетісуда ондаған мың адам қатысқан экологиялық акция өтті

Жетісу облысында бүгінгі World Cleanup Day шарасы жалпыоблыстық сенбілік форматында ұйымдастырылды. Оған мемлекеттік органдар, ұйымдар мен кәсіпорындар, кәсіпкерлер, қоғамдық бірлестіктер, жастар, еріктілер, эко-белсенділер және өңір тұрғындары қатысты.

Өңір әкімдігінің мәліметінше, сенбілік барысында елді мекендерде санитарлық тазалау және абаттандыру жұмыстары жүргізіліп, қоғамдық орындар, саябақтар, скверлер мен аулалар тазаланды. Сонымен бірге ағаш отырғызу жұмыстары да ұйымдастырылды.

Кейін жарияланған облыстық қорытындыда Жетісуда акцияға шамамен 50 мың адам қатысып, 9,5 мың көшет отырғызылғаны және 3 мың тонна қоқыс жиналып, шығарылғаны айтылды. Талдықорған қаласында облыс әкімі Бейбіт Исабаев «Жастар» саябағындағы тазалық және көгалдандыру жұмыстарына қатысты.

Осылайша, Жетісудағы акция бір ғана сенбілікпен шектелмей, өңірдегі жасыл желекті көбейту және қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру бағыттарымен қатар жүрген.

Алматы облысында 40 мың адам сенбілікке шықты

Алматы облысында да Дүниежүзілік тазалық күніне орай жаппай сенбілік өтті. Өңір әкімдігінің хабарлауынша, шараға 40 мың адам қатысты. Олардың қатарында жергілікті тұрғындар, волонтерлер мен жастар болды.

Таңертеңнен бастап қатысушылар саябақтар мен аула аумақтарын тұрмыстық қалдықтан тазалады. Ал Қонаев қаласында көгалдандыру жұмыстары жалғасып, 200 алма ағашының көшеті отырғызылды.

Акцияға облыс әкімі Шыңғыс Арынов та қатысты. Өңір басшысы қоршаған ортаны таза ұстау мен елді мекендерді абаттандыру ортақ міндет екенін атап өтті.

Алматы облысындағы бүгінгі көрсеткіш акцияның ауқымын адам саны арқылы да аңғартады. Яғни мұнда экологиялық бастама тек коммуналдық қызметтердің немесе арнайы мекемелердің жұмысы ретінде емес, тұрғындар тікелей араласатын қоғамдық шара ретінде ұйымдастырылған.

Қарағандыда 200 гектардан асатын экопаркке тағы 500 көшет қосылды

Қарағандыда бүгінгі акция нақты бір ұзақ мерзімді жобаға бағытталды. Қалада аумағы 200 гектардан асатын болашақ экопаркке тағы 500 көшет отырғызылды.

Ағаш егу жұмысына студенттер, волонтерлер, сондай-ақ «Талдау мектебінің» қатысушылары мен түлектері қатысты. Акция барысында Қарағанды облысының әкімі Ермағанбет Бөлекпаев пен қоғам қайраткері Мәулен Әшімбаев та көшет отырғызды.

Экопарк құру жұмыстары биыл мамыр айында басталған. Сол кезде оның аумағына емен, алма, қарағай және қарағаштың 4 мың көшеті отырғызылған. Бүгінгі 500 көшетпен бірге бұл учаскеде көгалдандыру жұмыстарының ауқымы тағы кеңейе түсті.

Өңір әкімдігінің мәліметінше, бұған дейін отырғызылған ағаштардың басым бөлігі жерсініп, тамыр жайған. Оларды тұрақты суару үшін аумақта тамшылатып суару жүйесі орнатылған. Яғни Қарағандыдағы жоба ағаш отырғызумен ғана шектелмей, кейінгі күтім мәселесін де қамтиды.

Бұл ретте экопарктің өзі қаланың болашақ жасыл кеңістіктерінің біріне айналуы көзделіп отыр. Сондықтан бүгінгі акцияны қаладағы бір күндік сенбіліктен гөрі ұзақ мерзімді көгалдандыру жобасының кезекті кезеңі ретінде қарастыруға болады.

Ақтөбеде бір күннің өзінде 7368 ағаш отырғызу жоспарланған

Ақтөбе облысында 19 қыркүйекке орай ағаш отырғызуға арнайы дайындық жүргізілді. Өңір әкімдігінің мәліметінше, акция барысында облыс бойынша 7368 ағаш отырғызу жоспарланған.

Көгалдандыру жұмыстары Ақтөбе қаласында және облыстың барлық аудандарында ұйымдастырылды. Облыс орталығындағы негізгі алаң Спорт сарайының артындағы жаңа саябақ аумағында белгіленді.

Жоспарланған көшеттердің қатарында мойыл, шетен, шаған, қарағай, сирень, тал, үйеңкі, бұталы өсімдіктер мен жеміс ағаштары бар. Облыс әкімдігі акцияның мақсаты елді мекендердің жасыл желегін көбейтіп, қала мен ауылдардағы ортаны жайлы ету екенін хабарлады.

Ақтөбе облысында екі айлық сенбілік те жалғасып жатыр. Сондықтан 19 қыркүйектегі ағаш отырғызу жұмыстары өңірдегі бұған дейін басталған санитарлық тазалық, абаттандыру және көгалдандыру шараларының бір бөлігі болды.

Шығыс Қазақстанда көгалдандыруға жастар мен қоғамдық ұйымдар тартылды

Шығыс Қазақстанда Дүниежүзілік тазалық күні аясындағы акцияда көгалдандыруға ерекше мән берілді. Өскемендегі іс-шараға мемлекеттік және коммуналдық мекемелердің қызметкерлері, жастар, студенттер мен қоғам белсенділері қатысты.

Ресми ақпаратта қаладағы бір алаңға 250 көшет отырғызылғаны көрсетілген. Мұндай шаралар өңірдегі көгалдандыру көлемін арттыру бойынша ұзақ мерзімді жоспарлармен байланысты жүргізіліп келеді.

Шығыс Қазақстанда 2027 жылға дейін 76 миллион көшет отырғызу жоспарланған. Өңір әкімдігінің мәліметінше, соңғы бес жылда облыста 40 миллионнан астам көшет егілген, ал биыл 1,5 мың гектар аумаққа 6,1 миллион көшет отырғызылған.

Осы мәліметтер бүгінгі акцияның ауқымын кеңірек контексте көрсетуге мүмкіндік береді: бір күнде отырғызылған көшеттер өңірдегі орман алқаптарын қалпына келтіру және елді мекендерді көгалдандыру жөніндегі жалпы жоспарлардың бір бөлігі саналады.

Солтүстік Қазақстаннан Қарақияға дейін: акцияның форматы әр өңірде әртүрлі

19 қыркүйектегі іс-шаралар барлық өңірде бірдей форматта өткен жоқ. Кейбір елді мекендерде негізгі жұмыс саябақтар мен аулаларды тазалауға бағытталса, басқа аумақтарда ағаш отырғызу мен көгалдандыруға басымдық берілді.

Мәселен, Солтүстік Қазақстан облысында полиция қызметкерлері әкімшілік ғимараттар маңындағы аумақтарды ретке келтіріп, күзгі жапырақтарды жинады, қоқыс шығарды, ағаштар мен жиектастарды әктеді. Полиция акцияға қатысуын экологиялық жауапкершілікті өз үлгісімен көрсету ретінде түсіндірді.

Батыс Қазақстан облысының Бөкейорда ауданында да 19 қыркүйекке арналған жалпыаудандық сенбілік алдын ала ұйымдастырылып, мемлекеттік мекемелер, ұйымдар, кәсіпорындар мен тұрғындарға бекітілген аумақтарды тазалау міндеті қойылды. Аудан орталығы шартты түрде бес бағытқа бөлініп, әр учаскеге жауапты ұйымдар белгіленген.

Маңғыстау облысының Қарақия ауданында экологиялық шара барысында жағажай аумағы, саябақтар, ауылішілік көшелер мен ашық ойын алаңдары тазаланды. Сенбілікке 160 адам қатысып, 8 арнайы техника жұмылдырылған және шамамен 20 тонна қоқыс шығарылған. Бұл – акцияның тек ағаш отырғызумен шектелмейтінін көрсететін тағы бір мысал.

Ақмола облысының Целиноград ауданында да 19 қыркүйекке жалпыаудандық сенбілік ұйымдастырылып, негізгі мақсат ретінде ауданның экологиялық жағдайын жақсарту, тұрғындардың қоршаған ортаға ұқыпты қарауын қалыптастыру және ортақ аумақтарды абаттандыру міндеттері қойылды.

«Таза Қазақстан» – бір күндік сенбіліктен тұрақты жұмысқа дейін

Бүгінгі шараларды тек бір күнде өткен тазалық акциясы ретінде қабылдау қиын. Өңірлердің ресми есептерінде тазалықпен қатар көгалдандыру, саябақтар мен экопарктер құру, қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру және тұрғындарды тұрақты түрде осы жұмыстарға тарту мәселелері қатар аталады.

Мысалы, Астанада «Таза Қазақстан» күзгі экологиялық айлығы 12 қыркүйекте басталып, 10 қазанға дейін жалғасады. Оның аясында барлық аудан бойынша саябақтар, гүлзарлар, аулалар мен қоғамдық кеңістіктерді тазалау және көгалдандыру жұмыстары жүргізіледі.

Қарағандыдағы 200 гектардан асатын экопарк те осы жұмыстың ұзақ мерзімді сипатын көрсетеді. Мамырдан бері бұл аумақта 4 мың көшет отырғызылып, бүгін тағы 500 көшет егілді. Сонымен қатар ағаштарды тұрақты суару үшін арнайы жүйе орнатылған.

Ал Қостанай облысында қыркүйек айының соңында қала маңындағы аумағы 43,8 гектар болатын экопаркті тұрғындар үшін ашу жоспарланып отыр. Бұл жоба Мемлекет басшысының ірі қалалар мен облыс орталықтарының маңында экопарктер құру жөніндегі тапсырмасына сәйкес іске асырылып жатыр.

Экологиялық күннің көлеңкесінде қоқыс мәселесі де тұр

«Таза Қазақстан» бастамасы аясындағы жұмыстар ағаш отырғызу және сенбілікпен ғана шектелмейді. Экология және табиғи ресурстар министрлігі заңсыз қоқыс орындарын анықтау мен жою бағытында да тұрақты жұмыс жүргізіп келеді.

2026 жылғы қыркүйектегі мәлімет бойынша, ғарыштық мониторинг арқылы елде 2637 рұқсат етілмеген қалдық орналастыру орны анықталған. Оның 2213-і жойылған, яғни орындардың 83%-ы жойылды. Министрлік Шымкентте, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстарында және Ұлытау облысында анықталған қоқыс орындарының толық жойылғанын хабарлады.

Бұл көрсеткіш «Таза Қазақстанның» күнделікті тазалықтан бөлек, қалдықтарды басқару, заңсыз қоқыс орындарын жою және экологиялық тәртіпті қалыптастыру секілді мәселелерді де қамтитынын көрсетеді.

Бір күнгі акциядан кейін не қалады?

19 қыркүйектегі ресми есептерден байқалған ортақ үрдіс – экологиялық бастамалардың бір күнмен шектелмеуі. Бір жерде мыңдаған адам сенбілікке шықса, енді бір жерде нақты экопарк қалыптастыруға арналған көшеттер егілді. Кейбір өңірлерде қоғамдық кеңістіктер тазаланып, енді бірінде суару жүйесі бар жасыл аумақтар құрылып жатыр.

Ресми деректер бойынша, бүгін Жетісуда 9,5 мың көшет, Алматы облысында 200 алма көшеті, Қарағандыда 500 көшет отырғызылған. Ақтөбеде 7368 көшет отырғызу жоспарланған. Бұл – әзірге әкімдіктер ресми жариялаған деректердің бір бөлігі ғана.

Өйткені кейбір өңірлердің 19 қыркүйектегі акция бойынша нақты қорытындысы әлі жарияланған жоқ. Сондықтан қазір бүкіл Қазақстан бойынша бүгін егілген көшеттердің немесе жиналған қоқыстың бірыңғай соңғы санын айтуға әлі ерте.

Дегенмен бүгінгі акцияның географиясы «Таза Қазақстанның» мазмұны біртіндеп кеңейіп келе жатқанын көрсетеді: тазалық жұмыстары көгалдандырумен, экопарктер құрумен, қоғамдық кеңістіктерді жаңғыртумен және тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін қалыптастырумен қатар жүріп жатыр.