Енді салық органдары есептеуді жаңа тәсілмен жүргізеді: Жиі жасалатын аударымдар үшін картаңыз бұғаттала ма?

Жеке банк картаңызға жүйелі түрде ақша түседі делік. Бір айда 500 мың теңге, екіншісінде 600 мың теңге, үшіншісінде тағы 500 мың теңге түсті. Жалпы сома 1,6 млн теңгені құрады.

Бұл салық органы міндетті түрде тексеруді бастайды дегенді білдіре ме? Жоқ.

Жаңа ережелер бойынша бір мезгілде үш шарт орындалуы тиіс.

• Үш қатарынан келген әрбір күнтізбелік ай ішінде ақша 100 және одан да көп әртүрлі адамнан түсуі керек.

• Осы үш айдағы түсімдердің жалпы сомасы 1 557 000 теңгеден асуы тиіс.

• Аударымдар кәсіпкерлік қызметке арналмаған жеке банк шотқа түсуі қажет.

Егер осы шарттардың кем дегенде біреуі орындалмаса, операциялар ықтимал кәсіпкерлік табысты анықтау критерийіне сәйкес келмейді.

Бұл жерде салық органы аударымдардың санын емес, әртүрлі жіберушілердің санын есепке алады.

Мысалы, бір адам сізге бір айдың ішінде 150 рет ақша жіберді делік. Бұл – бұрынғысынша бір ғана жіберуші болып қала береді. Ал бір айдың ішінде 110 әртүрлі адамнан ақша түссе, бұл адам саны жөніндегі шартқа сәйкес келеді.

Ал егер ақша қазан айында келсе ше?

Мұнда 2026 жылдың соңғы айларына қатысты бір нюанс бар.

Жаңа ережелер қараша айында күшіне енетініне қарамастан, жоғарылатылған шек төртінші тоқсанның барлық түсімдерін, яғни 1 қазаннан 31 желтоқсанға дейінгі кезеңді бағалау кезінде қолданылады.

Ақшалай шектің өсуі азаматтардың жағдайын жақсартады. Сондықтан қазан, қараша және желтоқсан айларындағы түсімдерді тексеру кезінде жаңа 1 557 000 теңге сомасы қолданылатын болады.

Нәтижесінде, қазан айындағы аударымдар бұйрықтың кейінірек қабылданғанына қарамастан, жоғарылатылған шек бойынша бағаланады.

Шатасып кету оңай болатын үш жағдай

• Бірінші жағдай. Қазан, қараша және желтоқсан айларында жеке картаға 1,4 млн теңге түсті. Әр ай сайын ақша 120 түрлі адамнан келіп тұрды. Жіберушілер саны бойынша шарт орындалды, бірақ сома жаңа шектен төмен. Демек, белгіленген критерий іске қосылмайды.

• Екінші жағдай. Үш айдың ішінде 2 млн теңге түсті. Қазанда ақшаны 110 адам, қарашада 115 адам, ал желтоқсанда 90 адам жіберді. Жалпы сома шектен асады, бірақ желтоқсанда жіберушілер саны 100-ден кем болып шықты. Сондықтан барлық шарттар бір мезгілде орындалған жоқ.

• Үшінші жағдай. Қазанда ақша 110 адамнан, қарашада 120 адамнан, желтоқсанда 130 адамнан келді. Үш айда 1,7 млн теңге түсті. Бұл жағдайда, егер жеке шотқа түсетін қаражат туралы сөз болса, барлық үш шарт сәйкес келеді. Банк тиісті мәліметтерді мемлекеттік кірістер органдарына беруге тиіс.

Алайда мұның өзінде автоматты түрде айыппұл салынбайды немесе салық есептелмейді.

Ата-анадан, достар мен туыстардан келген аударымдар да тексеріле ме?

Қазақстандықтар бұрынғыдай жақындарына ақша жібере алады, ата-анасына көмектеседі, достарынан қарыз қайтарып алады немесе ортақ шығындарға қаражат жинай алады.

Мұндай түсімдер өздігінен кәсіпкерлік табыс болып саналмайды.

Салық органдарын ең алдымен адамның жеке шотына тауарлар немесе қызметтер үшін жүйелі түрде ақы алып, бірақ тиісті қызметті ресімдемейтіні және салық міндеттемелерін орындамайтыны қызықтырады.

Ақша жіберушілер арасында туыстардың немесе достардың болуы банктік статистикадан түсетін мәліметтерді өзінен-өзі жоққа шығармайды. Егер ақшаның жалпы ағыны белгіленген критерийлерге сай келсе, салық органына олардың қайдан шыққанын түсіндіру қажет болуы мүмкін.

Сондықтан қарапайым жеке аударымдар мен тауарлар немесе қызметтер үшін төлемдерді ажырата білу қажет.

Мысалы, бір адам әлеуметтік желілер арқылы киімді жүйелі түрде сатады, ал сатып алушылар ақшаны оның жеке картасына аударады. Егер түсімдер белгіленген критерийлерге сай келсе, мұндай операциялар салық органдарының назарын аударуы мүмкін.

Алайда егер туыстар отбасылық шығындар үшін ақша аударса, түсімдердің саны оны өзінен-өзі салық салынатын табысқа айналдырмайды.

Егер банк сіздің деректеріңізді берсе, не болады?

Қаржы министрлігі салықтық бақылаудың кезең-кезеңімен жүргізілетінін түсіндіреді.

Алдымен банк операциялары белгіленген шарттарға сәйкес келетін азаматтар туралы мәліметтерді береді. Арнайы нысан бойынша салық органдарына алушының жеке сәйкестендіру нөмірі мен есепті кезеңдегі түсімдердің қорытынды сомасы түседі.

Содан кейін мемлекеттік кірістер органдары адамға табыс алу белгілері анықталғаны туралы хабарлайды. Бастапқы хабарлама ақпараттық сипатта болады және өздігінен жауап беруді талап етпейді.

Егер әрі қарай тексеруге негіздер пайда болса, салық органы қолда бар мәліметтерді салықтық есептілікпен салыстыра отырып, камералдық бақылау жүргізе алады.

Сәйкессіздіктер анықталған жағдайда, азаматқа тиісті хабарлама жіберіледі. Оны орындау үшін хабарлама тапсырылған күннен кейінгі күннен бастап 30 жұмыс күні қарастырылған.

Егер адам анықталған сәйкессіздіктермен келіссе, ол қажетті салық есептілігін ұсынады. Егер келіспесе, түсініктеме бере алады.

Жиі жасалатын аударымдар үшін картаны бұғаттап тастауы мүмкін бе?

Бақылау критерийлеріне ілігудің өзі салық органдарына банк шоты бойынша шығыс операцияларын автоматты түрде тоқтата тұруға негіз бермейді.

Мұндай шара Салық кодексінде көзделген жағдайларда және тәртіппен камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарлама орындалмаған кезде ғана қолданылады.

Сондықтан 100 аударымнан кейін карта бірден бұғатталады деген тұжырымдар белгіленген рәсімге сәйкес келмейді.

Салық органы 2026 жылдың соңындағы мәліметтерді қашан алады?

Банктер белгіленген шарттарға сай келетін түсімдер туралы мәліметтерді тоқсан сайын беріп отырады.

2026 жылдың қазан, қараша және желтоқсан айларындағы ақпаратты 2027 жылғы 15 қаңтардан кешіктірмей ұсыну қажет.

2027 жылдан бастап ақшалай шек тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіш негізінде есептелетін болады.

Сондықтан 1 557 000 теңге сомасы 2026 жылға қатысты. Кейіннен ол айлық есептік көрсеткішпен бірге өзгеретін болады.

Мобильді аударымдарды алушылар түсінуге тиіс басты нәрсе – мемлекет 1,5 млн теңгеден астам соманы алуға тыйым салмады. Жаңа шек кәсіпкерлік табыс белгілері болуы мүмкін операцияларды анықтауға көмектеседі.

Ал салық міндеттемелері туралы түпкілікті сұрақ адамның ақшаны не үшін алғанына және бақылау барысында анықталған мән-жайларға байланысты болады.

Айта кетейік, бұған дейін салық қызметі мобильді аударымдарды бақылау шегін 1,5 млн теңгеге дейін көтергені хабарланды.