Биыл ипотеканы қай банктен алған тиімді? – Сарапшы түсіндірді

Девелопер, құрылыс және реновация саласының сарапшысы Диляра Сейтнурова 2026 жылы Қазақстанда ипотеканы Отбасы банкінен алған тиімді ме, әлде екінші деңгейлі банктерге жүгінген дұрыс па деген сұраққа нақты есеппен жауап берді. Ол Алматыдағы құны 25 млн теңге болатын пәтерді мысалға алып, екі түрлі сценарийді салыстырған.

Сарапшының айтуынша, бастапқы жарна 20 пайыз болған жағдайда сатып алушы 5 млн теңге төлейді, ал несие сомасы 20 млн теңгені құрайды.

Отбасы банкіндегі 5 пайыздық мөлшерлеме қаншалықты тиімді?

Диляра Сейтнурова көпшілік үшін тартымды көрінетін Отбасы банкіндегі 5 пайыздық тұрғын үй заемын алу іс жүзінде оңай емес екенін айтады.

Оның сөзінше, мұндай мөлшерлемеге қол жеткізу үшін кемінде үш жыл депозитте қаражат жинап, бағалау коэффициентін К=5 деңгейіне жеткізу қажет.

Іс жүзінде тұрақты жарналармен бұл процесс 4-6 жылға созылады, – дейді сарапшы.

Ол 2026 жылы кейбір кезектерде қажетті коэффициент жиналғаннан кейін де адамдар 12-18 айға дейін күтуге мәжбүр болып жатқанын атап өтті.

Сарапшының айтуынша, осы аралықта берілетін аралық заемның мөлшерлемесі қазірдің өзінде жылдық 13-15 пайызға жеткен.

Бұл – нарықтық мөлшерлеме. Оны жеңілдетілген ипотека деп айта алмаймын, – деді ол.

Есеп бойынша, 20 млн теңге көлеміндегі заемды 20 жылға 5 пайызбен алған жағдайда ай сайынғы төлем шамамен 132 мың теңге болады.

Екінші деңгейлі банктердегі ипотека қандай?

Диляра Сейтнурова Ұлттық банктің базалық мөлшерлеме бойынша шешімінен кейін 2026 жылдың мамырындағы коммерциялық ипотека жылдық 17 пайыздан басталатынын айтты.

Қайталама нарықтағы нақты ұсыныстар 18-20 пайыз аралығында, – дейді сарапшы.

Оның айтуынша, мұндай банктердің басты артықшылығы – жинақтау кезеңі мен кезектің болмауы. Яғни, мақұлдау алғаннан кейін пәтерге 2-3 ай ішінде кіріп алуға болады.

20 млн теңге сомасындағы ипотеканы 20 жылға жылдық 18 пайызбен рәсімдеген жағдайда ай сайынғы төлем шамамен 308 мың теңге.

Сарапшы екі нұсқаны нақты есеппен салыстырған:

– Отбасы банкі: 5 пайыз, ай сайынғы төлем – 132 мың теңге, 20 жылдағы артық төлем – 11,7 млн теңге, пәтерге кіру мерзімі – 5-7 жыл;
– Екінші деңгейлі банктер: 18 пайыз, ай сайынғы төлем – 308 мың теңге, артық төлем – 53,9 млн теңге, қоныстану мерзімі – 2-3 ай.

Артық төлемдегі айырмашылық – 42 млн теңге. Бұл аз ақша емес, – дейді Диляра Сейтнурова.

Алайда сарапшы адамдар көбіне бір маңызды шығынды ескермейтінін айтады. Оның сөзінше, Отбасы банкінен заем күткен 5 жыл ішінде адам пәтер жалдап тұрады.

Алматыдағы екі бөлмелі пәтердің орташа арендасы айына 250-350 мың теңге. Бес жылда бұл 15-18 млн теңгеге жетеді. Оның үстіне осы уақыт ішінде пәтер бағасы да қымбаттауы мүмкін, – деді ол.

Қай кезде екінші деңгейлі банктер тиімді?

Сарапшы үш жағдайда екінші деңгейлі банктердегі ипотеканың тиімді болуы мүмкін екенін айтты. Бірінші жағдайда адамның басқа жылжымайтын мүліктен түсетін жалдау табысы немесе қосымша кірісі болуы керек.

Егер 308 мың теңгелік төлемді табыс жауып тұрса, негізгі қарызды тезірек өтеуге мүмкіндік бар, – дейді ол.

Екінші жағдайда сатып алушы нысанды кейін қайта сату немесе редевелопмент үшін қарастырады.

3-5 жыл ішінде сатылатын объект үшін 18 пайызбен несие алу – мүлде басқа математика, – деді сарапшы.

Үшінші жағдайда адам Отбасы банкіндегі депозитті қатар ашып, мемлекеттік сыйақы жинай алады.

3-4 жылдан кейін жиналған қаражатпен екінші деңгейлі банктегі қарыздың бір бөлігін тұрғын үй заемы арқылы жабуға болады, – дейді Диляра Сейтнурова.

Сарапшы ипотека рәсімдер алдында міндетті түрде тексеретін бес тармақты да атады. Оның айтуынша, банктер өмір мен мүлікті сақтандыру шығындарын несие сомасына қосып жібереді. Бұл жылына 200-400 мың теңге болуы мүмкін. Сондықтан сақтандырудың міндетті ме, әлде ұсыныстық сипатта ма екенін нақтылау қажет.

Сонымен қатар бағалау компаниялары пәтер құнын 10-15 пайызға дейін төмендетіп көрсетуі мүмкін. Бұл бастапқы жарнаның көбеюіне әкеледі.

Сондықтан екі бағалау қорытындысын сұраған дұрыс, – дейді ол.

Сарапшы кей банктердің заем беру үшін 1-2 пайыз комиссия алатынын да ескертті.

20 млн теңге несие үшін бұл бірден 200-400 мың теңге шығын деген сөз, – деді ол.

Оның айтуынша, мерзімінен бұрын өтеуге салынатын айыппұлға да назар аудару қажет. Кей банктер алғашқы үш жыл ішінде қарызды жабуға мүмкіндік бермейді.

Бұдан бөлек, 2026 жылы кей банктер Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесіне байланған өзгермелі мөлшерлемеларды ұсынып жатыр.

Егер күзде базалық мөлшерлеме өссе, ипотека мөлшерлемесі де қымбаттауы мүмкін, – дейді сарапшы.

Диляра Сейтнурова қазірдің өзінде Отбасы банкіндегі шоты үш жылдан асқан және коэффициенті К=5-ке жақын адамдарға күте тұруға кеңес береді.

Ал нөлден бастап жатқан азаматтарға ол Отбасы банкіндегі депозитті қазірден ашып, сонымен қатар аралық немесе нарықтық заемды қатар қарастыруға кеңес берді.

Әмбебап ереже жоқ. Барлығы сіздің қаржылық есебіңізге байланысты, – деп түйіндеді сарапшы.

Еске салайық, ипотека бойынша шекті мөлшерлеме 1 шілдеден бастап өзгереді. 

Оқи отырыңыз: 

Ипотека қымбаттай ма? Қазақстанда жаңа ереже кімге тиімді болмақ

Энергетиктерге жеңілдетілген ипотека берілетін болды