Астанада бизнеске арналған AI-навигатор таныстырылды

Астанада Кәсіпкерлік саласындағы міндетті талаптар тізілімінің пилоттық жобасы таныстырылды, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.

Оны Ұлттық экономика министрлігі Мемлекет басшысының 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан» атты Жолдауында берген тапсырмасын орындау мақсатында әзірлеген.

Жобаның таныстырылымы Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығында өтті. Жобаны Ұлттық экономика вице-министрі Бекболат Молдабеков таныстырды.

Жасанды интеллект негізіндегі жүйе бизнеске қойылатын талаптарды нормативтік құқықтық актілерден жинақтап, бір жерге топтастырады және олардың нақты кәсіпкерлік қызмет түріне қатыстылығын анықтауға көмектеседі.

Қазіргі таңда бизнеске қойылатын талаптар мыңдаған нормативтік құқықтық актіде, соның ішінде заңдарда, кодекстерде, қаулылар мен ведомстволық бұйрықтарда қамтылған. Бір міндеттің өзі бірнеше құжатта қатар бекітілуі мүмкін. Сонымен қатар қолданыстағы нормалар үнемі өзгеріп отырады. Соның салдарынан кәсіпкерге өз қызметіне нақты қандай талаптардың қатысты екенін анықтау оңай емес.

Кәсіпкерге ауқымды заңнама ішінен өз қызметіне қатысты талаптарды табу үшін көп уақыт жұмсауға тура келеді. Біздің міндетіміз – бұл процесті барынша жеңіл әрі түсінікті ету. Жасанды интеллект қолданылатын Тізілім қажетті талаптарды бір жерге жинап, олардың кімге қатысты екенін, нақты не істеу керегін, қандай мерзімде орындау қажет екенін және орындалғанын қалай растауға болатынын көрсетеді. Бұл бизнеске заңнамадағы талаптарды жылдам бағдарлап, негізгі қызметіне көбірек көңіл бөлуге мүмкіндік береді, – деді Бекболат Молдабеков.

Жасанды интеллект нормативтік құқықтық актілердің мәтіндерін талдап, нақты міндеттерді бөліп көрсетеді. Әр талап бойынша оны кім орындауы керектігі, міндеттің мәні, қандай жағдайда және қандай мерзімде қолданылатыны, орындалғанын қалай растауға болатыны, бақылауды қай орган жүзеге асыратыны және талап бұзылған жағдайда қандай жауапкершілік қарастырылғаны анықталады.

Бұл ретте әр талап бойынша түпкілікті шешімді адам қабылдайды. Ешбір норма автоматты түрде расталған мәртебесін алмайды. Уәкілетті мемлекеттік орган әр талапты тексереді, редакциялайды немесе қабылдамайды. Жүйеде жасалған барлық әрекет тіркеліп отырады. Бұл өзгерістер тарихын қадағалауға мүмкіндік береді.

Бизнес үшін бұл қалай жұмыс істейді

Тізілім кәсіпкер үшін заңнама талаптары бойынша навигатор қызметін атқарады. Пайдаланушыға қызмет түрін ЭҚЖЖ бойынша таңдап, БСН, саланы немесе тиісті сценарийді көрсету және бірнеше сұраққа жауап беру жеткілікті.

Осыдан кейін жүйе нақты қызмет түрін ескере отырып, жеке профиль қалыптастырады. Онда қажетті рұқсат құжаттары eGov.kz және eLicense.kz сайттарына сілтемелерімен, бизнес қызметінің әртүрлі кезеңдеріндегі талаптар, сондай-ақ тиісті реттеу салаларындағы жалпы міндеттер көрсетіледі.

Қалыптастырылған профиль негізінде кәсіпкер анықтамалық сипаттағы қорытындыны PDF форматында ала алады. Ол тілдік модельдің көмегімен тек профильге енгізілген нормалар негізінде, қосымша болжамдарсыз әзірленеді. Құжат ақпараттық сипатта болады және қолданыстағы талаптарды жылдам түсінуге көмектеседі.

Осылайша, бизнес қажетті ақпаратты іздеуге кететін уақытты қысқартып, талаптарды бұзу қаупін азайтып, жобаны іске қосу немесе дамыту үшін қандай рұқсаттар мен міндеттемелер қажет екенін жылдам анықтай алады.

Тізілім заңнамадағы өзгерістерді қадағалайды

Жүйе заңнамадағы өзгерістерді де бақылап отырады. Нормативтік құқықтық актінің жаңа редакциясы пайда болған кезде, жүйе оны алдыңғы нұсқасымен салыстырып, қандай нормалардың қосылғанын, өзгертілгенін немесе алынып тасталғанын көрсетеді.

Күші жойылған актілердегі талаптар қолданыстағы Тізілімнен шығарылады. Бұл ретте өзгерістер тарихы сақталады.

Бірыңғай жүйе реттеушілік жүктемені азайтуға мүмкіндік береді

Мемлекет үшін Тізілім бизнеске түсетін реттеушілік жүктемені талдауға мүмкіндік беретін құралға айналады. Жүйе әртүрлі нормативтік құқықтық актілерде қайталанатын талаптарды, сондай-ақ олардың арасындағы ықтимал қайшылықтарды анықтауға мүмкіндік береді.

Талдау кезінде нормалардың қазақ және орыс тілдеріндегі мазмұны, сандық көрсеткіштері, субъектінің санаты және құжаттың заңдық күші ескеріледі.

Байланысты актілерге өзгерістер енгізілген немесе талаптардың қайталануы мен қайшылығы анықталған жағдайда, жүйе норманы қосымша қайта қарау жөнінде ұсыным қалыптастырады. Түпкілікті шешімді жауапты мемлекеттік орган қабылдайды.

Бұл ретте реттеушілік жүктемені жүйелі түрде азайтуға мүмкіндік туады. Мемлекеттік органдар талаптардың қай жерде артық екенін, қай салалар неғұрлым егжей-тегжейлі реттелетінін және қандай нормаларды қайта қарау қажет екенін көре алады.

Жүйе нормативтік актілерді қайта қарау мерзімдерін де бақылап, тиісті жұмысты жүргізу қажеттігі туралы жауапты органдарға алдын ала хабарлайды.

Алдағы уақытта Тізілімді басқа мемлекеттік ақпараттық жүйелермен және цифрлық сервистермен интеграциялау жоспарланып отыр. Бұл тексерілген міндетті талаптар туралы деректерді бірыңғай цифрлық экожүйеде пайдалануға мүмкіндік береді.