Қазақстан ТМД елдері арасында жәрдемақы төлеуден көш бастап тұр

Отбасыларды, ата-аналарды, мүгедектігі бар азаматтарды және ардагерлерді әлеуметтік қолдау Қазақстанның мемлекеттік саясатының негізгі бағыттарының бірі болып қала береді. ТМД елдеріндегі жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдердің көлемін салыстыру Қазақстанның бірден бірнеше санат бойынша көш бастап тұрғанын көрсетеді. Республикадағы төлемдер көлемі көрші мемлекеттермен салыстырғанда айтарлықтай жоғары. Кей бағыттарда айырмашылық бірнеше есеге дейін жетеді. Бұл аналарды, балалы отбасыларды, көпбалалы ата-аналарды, мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған азаматтарды және Ұлы Отан соғысы ардагерлерін қолдау мәселесіне қатысты. Толығырақ BAQ.KZ материалында.

Жүктілік пен босануға байланысты төлемдер: Қазақстан – абсолютті көшбасшы

ТМД елдері арасында Қазақстан жүктілік пен босануға байланысты берілетін біржолғы әлеуметтік төлем көлемі бойынша ең жоғары көрсеткішке ие.

Орташа төлем көлемі:

• Қазақстан – 1 206 397 теңге
• Ресей – 773 000 теңге
• Беларусь – 463 000 теңге
• Әзербайжан – 318 000 теңге
• Өзбекстан – шамамен 90 200 теңге

Осылайша, Қазақстандағы орташа төлем Ресейдегі ең төменгі көрсеткіштен шамамен 1,5 есе жоғары болса, кейбір ТМД елдерінің төлемдерінен 3–10 есе артық.

Жас отбасылар үшін мұндай төлемдердің маңызы зор. Себебі сәби дүниеге келген кезеңде медициналық қызмет, тамақ, балаларға арналған заттар, киім-кешек, жиһаз бен күтімге кететін шығын күрт артады.

Декреттік төлемдердің жоғары болуы отбасыларға қаржылық тұрақтылықты көбірек сезінуге мүмкіндік береді әрі отбасы бюджетіне түсетін салмақты азайтады.

Қазақстан бала күтіміне байланысты төлемдер бойынша да алда тұр

Қазақстан мен өзге елдердің арасындағы елеулі айырмашылық бала бір жарым жасқа толғанға дейін төленетін ай сайынғы жәрдемақылардан да байқалады.

Жәрдемақы көлемі:

• Қазақстан – 86 552 теңге
• Ресей – 66 973 теңге
• Өзбекстан – 31 266 теңге
• Әзербайжан – 12 823 теңге
• Қырғызстан – 6 804 теңге

Ресеймен салыстырғанда да Қазақстандағы төлем көлемі жоғары. Ал кейбір Орталық Азия елдерімен арадағы айырмашылық бірнеше есеге жетеді.

Бұл төлемдер отбасылардың күнделікті шығынын өтеуге көмектеседі. Атап айтқанда:

- баланың тамағы;

- жөргек;

- дәрі-дәрмек;

- тұрмыстық тауарлар;

- коммуналдық төлемдер.

Әсіресе бала туғаннан кейін уақытша жұмыс істемейтін аналар үшін мұндай қолдау аса маңызды.

Көпбалалы отбасыларға көрсетілетін қолдау – өңірдегі ең жоғары деңгейдің бірі

Қазақстан көпбалалы отбасыларды қолдауға ерекше көңіл бөледі.

Жәрдемақы көлемі:

• Қазақстан – 69 330 теңге
• Әзербайжан – 40 801 теңге
• Беларусь – 33 200 теңге
• Өзбекстанда – жеке жәрдемақы қарастырылмаған.

Көпбалалы отбасыларға арналған жеке жәрдемақының болуы мемлекеттің бірнеше баласы бар отбасыларды қолдауға және өсіп жатқан шығындардың орнын толтыруға ұмтылысын көрсетеді.

Бала саны артқан сайын:

- тамаққа;

- киімге;

-  оқуға;

-  үйірмелерге;

- көлікке;

- медициналық қызметке кететін шығын да көбейеді.

Сондықтан тұрақты мемлекеттік төлемдер көптеген отбасы бюджетінің маңызды бөлігіне айналған.

Қазақстан мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған азаматтарға ең жоғары төлем төлейді

Әлеуметтік саясаттағы ең маңызды бағыттардың бірі – ерекше қажеттілігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларды қолдау. Бұл бағытта да Қазақстан ТМД елдерінің арасында бірінші орында тұр.

Жәрдемақы көлемі:

• Қазақстан – 81 871 теңге
• Ресей – 71 700 теңге
• Беларусь – 66 600 теңге
• Қырғызстан – 45 975 теңге
• Әзербайжан – 29 144 теңге
• Өзбекстан – 20 500 теңге

Қазақстан мүгедектігі бар балаларды бағып отырған азаматтарға ең жоғары қаржылық қолдау көрсетіп отыр. Бұл төлемдер Өзбекстан мен Әзербайжан көрсеткішінен 3–4 есе жоғары.

Мұндай көмек аса маңызды. Себебі ерекше қажеттілігі бар баланы тәрбиелейтін отбасылар:
- емделуге;
- оңалтуға;
- дәрі-дәрмекке;
- арнайы құрал-жабдықтарға;
- оқыту мен күтімге тұрақты шығынданады.

Көп жағдайда ата-ананың бірі бала күтімі үшін толыққанды жұмысынан бас тартуға мәжбүр болады. Сондықтан мемлекеттік қолдау мұндай отбасылардың өмір сапасына тікелей әсер етеді.

Қазақстан неге әлеуметтік қолдауды күшейтіп жатыр?

Соңғы жылдары Қазақстан әлеуметтік төлемдер жүйесін айтарлықтай кеңейтті. Мемлекет:
– отбасыларды;
– аналарды;
– балаларды;
– мүгедектігі бар азаматтарды;
– қарттарды қолдауға басымдық беріп отыр.

Сарапшылар әлеуметтік төлемдердің өсуін бірнеше фактормен байланыстырады:

• әлеуметтік сақтандыру жүйесінің дамуы;
• төлемдердің жыл сайын индекстелуі;
• демографиялық саясатты қолдау;
• халықтың тұрмыс деңгейін көтеруге ұмтылыс;
• атаулы әлеуметтік көмектің күшеюі.

Инфляция мен өмір сүру құны қымбаттаған кезеңде жәрдемақы көлемі халық үшін ерекше маңызға ие болып отыр. Көптеген отбасы үшін мемлекеттік төлемдер формалды қолдау емес, күнделікті шығынды жабуға көмектесетін нақты көмекке айналған.

Қазақстан ТМД-дағы ең қуатты әлеуметтік пакеттердің бірін қалыптастырып отыр

Әлеуметтік төлемдерді салыстыру Қазақстанның бүгінде ТМД елдері арасында бірнеше бағыт бойынша көшбасшы екенін көрсетеді:

• жүктілік пен босануға байланысты төлемдер;
• бала күтіміне арналған жәрдемақылар;
• көпбалалы отбасыларды қолдау;
• мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларға төлемдер;
• Ұлы Отан соғысы ардагерлеріне көрсетілетін көмек.

Көп жағдайда Қазақстандағы жәрдемақылар көлемі көрші елдердің көрсеткішінен айтарлықтай жоғары. Кей бағыттарда айырмашылық бірнеше есеге дейін жетеді.

Сарапшылар жоғары деңгейдегі әлеуметтік қолдаудың сақталуы демографиялық жағдайға, отбасылардың әл-ауқатына және елдегі әлеуметтік тұрақтылыққа оң әсер етуі мүмкін деп есептейді.

Мыңдаған қазақстандық үшін мұндай төлемдер өмірдің ең жауапты әрі күрделі кезеңдерінде – бала дүниеге әкелу мен тәрбиелеу, жақындарына күтім жасау және аға буынды қолдау кезінде маңызды тірекке айналып отыр.