Қазақстанда қазанда жылдық инфляция 9,2%-ға дейін баяулады. Алайда ақылы қызметтердің қымбаттау қарқыны бір айда 8,9%-дан 10,3%-ға дейін өсті. Халық кеңесінің мүшесі, Білім және адами капитал жөніндегі комиссия төрағасы Мұрат Әбенов елдің 20 өңіріндегі көрсеткішті салыстырып, баға ең жылдам өскен үш облыстың әкіміне сұрақ қойды, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.
Инфляцияның баяулауы отбасы бюджетіне қалай әсер етті?
Ұлттық статистика бюросының дерегінше, қыркүйекте 9,3% болған жылдық инфляция қазанда 9,2%-ға түскен. Демек, 2026 жылғы қазанда тұтыну бағасы былтырғы қазанмен салыстырғанда орта есеппен 9,2%-ға жоғары болды. Осы аралықта ақылы қызметтердің жылдық қымбаттау қарқыны 1,4 пайыздық тармаққа артқан.
Ресми хабарламада көрсеткіш төмендеді. Ал отбасы азық-түлік сатып алып, жылу, су және жолақысын төлегеннен кейін қолында қанша ақша қалады? Табысы осы шығындардың өсіміне ілесе ме? – деді Мұрат Әбенов.
Ол жауапты органдардан тұрғындардың қандай шығынын тежеуге мүмкіндік болғанын, оған қандай шешімдер ықпал еткенін және нәтижесі қайдан көрінетінін сұрады.
Баға ең жылдам өскен үш өңір
2026 жылғы қазанда жылдық инфляция Солтүстік Қазақстан облысында 10,9%, Ақмола облысында 10,8%, Жетісу облысында 10,3% болды. Бұл үш өңірде инфляция былтырғы қазанмен салыстырғанда баяулағанымен, биылғы қазанда олардың көрсеткіші ел бойынша ең жоғары болды.
Баға ең баяу өскен өңірлер - Ақтөбе облысы (7,5%), Маңғыстау облысы (7,7%) және Павлодар облысы (7,7%). Ең жоғары және ең төмен көрсеткіштің айырмасы 3,4 пайыздық тармаққа жетті. Барлық өңірде 2026 жылғы қазандағы баға 2025 жылғы қазанмен салыстырылған.
Ақтөбе облысында баға баяуырақ өсті. Белгілі бір өнімнің қай өңірде арзан екенін анықтау үшін сол өнімнің бағасын бөлек салыстыру керек, – деді Әбенов.
Әбенов үш облыстың әкімдерінен не сұрады?
Халық кеңесінің мүшесі Солтүстік Қазақстан, Ақмола және Жетісу облыстарының әкімдеріне өңірдегі қымбатшылықтың себептері мен оны тежеу үшін қабылданған шаралар туралы сұрақ қойды.
Қай тауарлар мен қызметтер бағаның өсуіне көбірек әсер етті? Қандай себептерді анықтадыңыздар? Қандай шаралар қабылдадыңыздар? Тұрғындар оның нәтижесін қашан сезінеді? – деді ол.
Әбенов жергілікті өнімнің сатып алушыға қалай жететініне де назар аударды.
Жергілікті өндірушінің өнімін сатып алушыға жеткізуіне не кедергі? Сақтау мен тасымалдау шығынын азайту үшін не істелді? Бюджеттен қаржы бөлінген шаралар қанша отбасыға пайдасын тигізді? – деді комиссия төрағасы.
Жәрмеңкенің әсері дүкендегі бағадан байқалды ма?
Әбеновтің айтуынша, өңірдегі бағаға өндіріс, жеткізу, бәсеке мен тарифтер әсер етеді. Сондықтан әкімдік жұмысына баға бергенде, оның қандай шешім қабылдағанын және сол шешімнің тұрғындар шығынына қалай әсер еткенін қарау керек. Ол мысал ретінде азық-түлік жәрмеңкесін атады.
Әкімдік жәрмеңке өткізгенін хабарлады делік. Қанша отбасы азық-түлікті арзанға алды? Қолжетімді баға қанша уақыт сақталды? Бюджеттен қанша қаржы жұмсалды? Жәрмеңкеден тыс жерде күнделікті сатып алатын тауарлардың бағасы өзгерді ме? – деді Әбенов.
Оның сөзінше, отбасының табысы міндетті шығындардың өсіміне ілесе алмаса, білімге, денсаулыққа және баланың дамуына қаражат бөлу қиындайды.
Есепте көрсетілген нәтиже дүкеннің чегінен де көрінуі керек, – деді Халық кеңесінің мүшесі.
Мұрат Әбенов тұрғындарды өз өңіріндегі нақты мысалдармен бөлісуге шақырды. Ол облысты, қаланы немесе ауылды атап, қай тауардың не қызметтің қашан және қаншаға қымбаттағанын жазуды сұрады. Оның айтуынша, чек немесе басқа растайтын құжат бағаның қалай өзгергенін анықтауға көмектеседі.