Зейнетақысы тоқтап, жұмыстан айырылғандар: Прокуратура 917 азаматтың құқығын қорғады

2026 жылдың алғашқы тоғыз айында прокуратура органдарының қабылдаған шаралары нәтижесінде 917 азаматтың құқығы қалпына келтіріліп, азаматтарға 1,8 миллион теңгеден астам қаражат өтелді. Бұған қоса, бұрын жұмыс уақытында үш сағаттан астам болмағаны үшін қызметінен босатылған 18 адам қайта жұмысқа орналастырылды. Бұл туралы Бас прокуратура хабарлады.

Конституциялық Соттың нормативтік қаулылары Конституцияның үстемдігін қамтамасыз етуге, заңнама нормаларының конституциялық-құқықтық мағынасын айқындауға және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған.

Бас прокуратураның мәліметінше, прокуратура органдары Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарын түсіндіру, олардың орындалуын бақылау және бұзылған құқықтарды қалпына келтіру бойынша жүйелі жұмыс жүргізіп келеді.

Есепті кезеңде қабылданған шаралардың нәтижесінде 917 азаматтың құқығы қалпына келтіріліп, прокурорлық қадағалау және ден қоюдың 130 актісі енгізілген. Сондай-ақ азаматтарға 1 883 045 теңге өтеліп, бұрын жұмыстан шығарылған 18 адам қызметіне қайта оралған.

Шетелге көшкен азаматтың зейнетақы құқығы қалпына келтірілді

Конституциялық Соттың 2026 жылғы 18 мамырдағы № 79-НҚ нормативтік қаулысында Қазақстаннан тыс жерде тұрудың өзі заңда белгіленген талаптар сақталған жағдайда жасына байланысты зейнетақы төлемдерін және мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін тағайындаудан бас тартуға немесе оларды тоқтатуға негіз бола алмайтыны түсіндірілген.

Осы құқықтық ұстанымды іске асыру барысында Жетісу облысының прокуратурасы Қазақстан азаматының зейнетақы төлемдері шетелге тұрақты тұруға көшуіне ғана байланысты тоқтатылғанын анықтаған.

Прокурорлық ден қою шараларының нәтижесінде азаматтың құқықтары толық көлемде қалпына келтірілген.

Сонымен қатар 2026 жылғы 18 маусымда Шығыс Қазақстан облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы аталған нормативтік қаулыға негіз болған өтініш иесінің талап қоюын қанағаттандырған. Сот актісі зейнетақы төлемдерін жүзеге асыратын орталықтың тиісті бөлімшесіне орындау үшін жолданған.

Бұдан бөлек, прокуратура «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымын түсіндіретін хат жолдап, мәселенің толық орындалуын бақылауға алған.

Баламен кездесу үшін негізсіз шығын өндірілген

Конституциялық Соттың 2026 жылғы 11 маусымдағы № 86-НҚ нормативтік қаулысы баламен қарым-қатынас жасау тәртібін айқындау туралы сот шешімдерін мәжбүрлеп орындату кезінде жеке сот орындаушыларының қызметіне ақы төлеу мәселесіне қатысты болды.

Қаулыда сот шешімі өз пайдасына шығарылған ата-анаға негізсіз қосымша шығындар жүктеуге жол бермеу, оның құқықтары мен баланың мүдделерін нақты қорғау қажеттігі көрсетілген.

Осы құқықтық ұстанымды іске асыру аясында Шымкент қаласының прокуратурасы сот шешімдері өз пайдасына шығарылған ата-аналардан осындай шығындардың өндірілген фактілерін анықтаған.

Қабылданған шаралар нәтижесінде үш азаматқа 249 750 теңге өтелген.

Осындай заң бұзушылықтар Астана қаласы мен Солтүстік Қазақстан облысында да анықталған. Прокурордың наразылығы бойынша заңсыз қаулының күші жойылып, жеке сот орындаушысы тәртіптік жауаптылыққа тартылған.

Бұзылған құқықтарды қалпына келтіру жұмыстары жалғасуда

Прокуратура органдары азаматтардың құқықтарын қалпына келтірумен қатар, Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарын түсіндіру және құқық бұзушылықтардың алдын алу жұмыстарын да жүргізіп келеді.

2026 жылдың тоғыз айында өңірлерде:

• 32 семинар;
• 131 кездесу;
• 48 дөңгелек үстел ұйымдастырылған;
• 183 дәріс оқылған;
• 46 ақпараттық хат жолданған;
• әлеуметтік желілерде 522 түсіндіру іс-шарасы өткізілген;
• бұқаралық ақпарат құралдарында 116 материал жарияланған.

Бас прокуратураның мәліметінше, Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарын жүйелі түрде түсіндіру және іс жүзінде іске асыру заңдылықты нығайтуға, құқық бұзушылықтардың алдын алуға, азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғауға ықпал етеді.

Бұл жұмыс Конституцияның үстемдігін қамтамасыз етуге және құқықтық мемлекетті нығайтуға бағытталған.

Тағы оқи отырыңыз: Алименттен жалтарғандар жауапқа тартылды: Балаларға 37 млн теңге өндірілді