Цифрлық қызметтен технология экспортына: Қазақстан 7 жылда қалай өзгерді?

Қазақстан соңғы жеті жылда цифрлық трансформацияның ауқымды кезеңінен өтіп, технологиялық дамудың жаңа деңгейіне шықты. 2019-2026 жылдар аралығында электронды үкімет, IT-экспорт, интернет инфрақұрылымы, цифрлық мемлекеттік қызметтер және қолма-қол ақшасыз төлемдер бағыттарында елеулі өсім байқалды. 

Электронды үкімет: Қазақстан әлемнің үздік 25 елінің қатарына кірді

ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің мәліметінше, Қазақстан электронды үкіметті дамыту бойынша халықаралық көрсеткіштерін айтарлықтай жақсартты. БҰҰ-ның электронды үкіметті дамыту индексінде ел 193 мемлекеттің арасында 39-орыннан 24-орынға көтерілді. Яғни Қазақстан 15 позицияға алға жылжыды. 

Бүгінде елдегі мемлекеттік қызметтердің басым бөлігі цифрлық форматқа көшірілген. 2026 жылғы ресми мәлімет бойынша мемлекеттік қызметтердің 90%-дан астамы онлайн қолжетімді. 

IT-экспорт 38 есеге өсті

Цифрлық экономиканың дамуы IT қызметтерін экспорттауға да жол ашты. 2019 жылғы $30 млн деңгейінен IT-экспорт көлемі 2025 жылы $1,142 млрд-қа дейін өсті.

Ресми дерекке сәйкес, 2020 жылы IT қызметтерінің экспорты $33,5 млн болса, 2025 жылы бұл көрсеткіш алғаш рет $1 млрд межесінен асып, $1,142 млрд-қа жеткен. 

Оның ішінде Astana Hub резиденттерінің IT-экспорты $633 млн болды.

Осылайша, Қазақстан цифрлық технологияларды ішкі нарықта пайдаланумен қатар, отандық IT шешімдерін сыртқы нарыққа шығару кезеңіне өтті.

Ғарыш технологиялары экспорты жолға қойылды

Қазақстанның технологиялық әлеуеті ғарыш саласында да кеңейіп келеді. 2019 жылы нөлге тең болған ғарыш технологиялары экспорты 2026 жылға қарай $70 млн-ға жетті.

Бұл көрсеткіш елдің технологиялық өнімдер мен қызметтерді халықаралық нарыққа шығару бағытында жаңа мүмкіндіктер қалыптасқанын көрсетеді.

Интернетпен қамту 98%-ға жетті

Цифрлық экономиканың негізгі инфрақұрылымы саналатын интернет желісінің қолжетімділігі де артты.

2019 жылы халықтың 84%-ы интернетпен қамтылса, 2026 жылы бұл көрсеткіш 98%-ға жетті. Орташа интернет жылдамдығы 21 Мбит/с-тен 88–94 Мбит/с-ке дейін өсті.

Сонымен қатар Қазақстанда бесінші буын – 5G байланысын енгізу жұмыстары жалғасып жатыр.

Мемлекеттік қызметтердің 91%-ы цифрланды

Жеті жыл ішінде цифрлық форматқа көшірілген мемлекеттік қызметтердің үлесі 80%-дан 91%-ға дейін өсті.

Бүгінде цифрлық мемлекеттік қызметтердің 96%-ы смартфон арқылы қолжетімді. Бұл азаматтардың мемлекеттік қызметтерді алу тәсілін айтарлықтай өзгертті.

Цифрландырудың келесі кезеңінде мемлекет деректерге негізделген басқару моделіне және жасанды интеллект шешімдерін кеңінен қолдануға басымдық беріп отыр. 2026 жыл Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жарияланды. 

Қолма-қол ақшасыз төлемдер 14 есеге артты

Цифрлық технологиялардың дамуы қаржы секторындағы төлем мәдениетіне де әсер етті.

2019-2026 жылдары Қазақстандағы қолма-қол ақшасыз төлемдердің көлемі 13,3 трлн теңгеден 186,3 трлн теңгеге дейін өсті. Бұл – шамамен 14 еселік өсім.

Осы көрсеткіштердің жиынтығы Қазақстанның цифрландыру үдерісі тек мемлекеттік қызметтерді онлайн форматқа көшірумен шектелмей, экономиканың жаңа технологиялық секторларын қалыптастыруға бағыт алғанын көрсетеді.

Бүгінде елдің цифрлық күн тәртібінде IT-экспортты ұлғайту, жасанды интеллектіні енгізу, деректерге негізделген мемлекеттік басқаруды дамыту, цифрлық инфрақұрылымды кеңейту және отандық технологияларды халықаралық нарыққа шығару мәселелері тұр. 2026 жылы бекітілген «Digital Qazaqstan» стратегиясы да цифрландыру мен жасанды интеллектіні 2029 жылға дейін дамытудың негізгі бағыттарын айқындады. 

Негізгі көрсеткіштер:

• Электронды үкімет: 39-орыннан 24-орынға;
• Ғарыш технологиялары экспорты: $0-ден $70 млн-ға;
• IT-экспорт: $30 млн-нан $1,142 млрд-қа;
• Astana Hub IT-экспорты: $633 млн;
• Интернетпен қамту: 84%-дан 98%-ға;
• Орташа интернет жылдамдығы: 21-ден 88-94 Мбит/с-ке;
• Цифрландырылған мемлекеттік қызметтер: 80%-дан 91%-ға;
• Смартфон арқылы қолжетімді цифрлық мемлекеттік қызметтер: 96%;
• Қолма-қол ақшасыз төлемдер: 13,3 трлн теңгеден 186,3 трлн теңгеге.