ТМД байқаушылары үгіт-насихат науқанының тыныш әрі ұйымшыл түрде өткенін атап өтті

ТМД байқаушылар миссиясының аралық есебінде Құрылтай депутаттарын сайлау жөніндегі сайлауалды науқанның сабырлы әрі ұйымшыл сипатта өткендігі аталып өтті. Саяси партияларға және үгіт-насихат жүргізуге жасалған жағдайларға ерекше назар аударылды.

Халықаралық байқаушылардың басты тұжырымдарының бірі – науқанға қатысушылардың мүмкіндіктерінің теңдігіне қатысты.

«Миссияның пікірінше, партияларға мол мүмкіндік берілді, сондай-ақ үгіт-насихатты еркін жүргізу үшін тең жағдайлар жасалды», – делінген құжатта.

Байқаушылар саяси партиялардың заңнамада көзделген үгіт-насихат формаларын ешбір кедергісіз пайдаланып жатқанын констатациялайды.

Атап айтқанда, науқанның едәуір бөлігі цифрлық ортаға ауысты. Партиялар электоратпен тікелей байланыс орнату мүмкіндігін кеңейту мақсатында әлеуметтік желілерді, өз сайттарын және басқа да онлайн-алаңдарды пайдалануда.

ТМД миссиясының аралық есебінде аталып өткендей, биылғы науқанның ерекшелігі – дәстүрлі ақпараттандыру арналарымен қатар цифрлық технологияларды белсенді қолдану.

Алғаш рет Орталық сайлау комиссиясының сайтында Sailau AI атты жасанды интеллект көмекшісі енгізілді. Бұл сервис сайлауды ұйымдастыру және өткізу мәселелері бойынша ақпаратты іздеуге және ұсынуға арналған.

Тағы бір цифрлық құрал GOV.KZ платформасында іске қосылды: азаматтар онлайн режимде өз сайлау учаскесінің нөмірі мен мекенжайын біле алады.

Сайлау туралы ақпарат азаматтарға үйреншікті күнделікті цифрлық сервистер арқылы да жеткізіледі. Мобайл байланыс абоненттеріне дауыс беру күні туралы SMS-хабарламаларды орталықтандырылған түрде жіберу ұйымдастырылған. PUSH-хабарламалар мобильді банктік қосымшалар және eGov Mobile арқылы жолданады.

Сонымен қатар, түрлі жас және әлеуметтік топтарды қамтуға мүмкіндік беретін дәстүрлі коммуникация арналары да сақталып отыр.

ОСК тапсырысы бойынша қазақ және орыс тілдерінде 12 аудио және видеоролик дайындалды. Олар ақпараттық, оқыту және жұмылдыру сипатына ие және республикалық теле және радиоарналар, әлеуметтік желілер мен интернет-ресурстар арқылы таратылады.

Сайлау туралы ақпарат қоғамдық орындардағы билбордтарда, баннерлерде және LED-экрандарда орналастырылады.

ОСК сайтында сайлау науқаны туралы қажетті ақпаратты қамтитын «Құрылтай-2026» жеке бөлімі құрылды. Осындай бөлімдер барлық өңірлердегі аумақтық комиссиялардың интернет-ресурстарында жұмыс істейді.

Тікелей қарым-қатынасты жөн көретін азаматтар үшін барлық өңірде кол-орталықтар жұмыс істейді. Олардың көмегімен сайлаушылар тізімінен өз деректерінің бар-жоғын тексеруге, сондай-ақ дауыс беру орны мен уақыты туралы ақпарат алуға болады.

Мекенжайлық ақпараттандыру форматы да қолданылады. Учаскелік комиссия мүшелері пәтерлер мен үйлерді аралап, азаматтарға атаулы шақыру қағаздарын табыстауда. Оларда тиісті сайлау учаскесінің орналасқан жері мен байланыс телефондары туралы мәлімет алуға мүмкіндік беретін QR-код орналастырылған.

Азаматтардың сайлаушылар тізіміндегі өздері туралы мәліметтерді тексеру мүмкіндігіне ерекше назар аударылды. 7 тамыздан бастап тізімдер учаскелік комиссиялардың үй-жайларында танысу үшін қолжетімді. Тізімге енгізілмеген, қате енгізілген немесе дербес деректерде дәлсіздіктер болған жағдайда азамат тиісті комиссияға жүгінуге құқылы, бұл ретте арыз ол түскен күні қаралуы тиіс.

ОСК деректері бойынша, сайлауға қатысуға құқығы бар азаматтардың тізіміне барлығы 12 605 788 адам енгізілді.

Телевизиялық формат та белсенді қолданылуда. Республикалық телеарналарда саяси партиялар өкілдерінің қатысуымен дебаттар өтіп жатыр.

Партиялардың халықпен тікелей жұмыс істеуі үшін ауқымды инфрақұрылым құрылған. Жергілікті атқарушы органдар аумақтық сайлау комиссияларымен бірлесіп, көпшілік алдындағы сайлауалды іс-шаралар мен жеке кездесулер өткізу үшін 4 301 үй-жай бөлген. Бұдан басқа, бүкіл ел бойынша баспа үгіт-насихат материалдарын орналастыруға арналған 8 153 орын анықталып, жабдықталған.

Сайлауға қатысушылардың өздерінің жағдайды бағалауы айрықша назар аударуға тұрарлық. Есепте аталғандай, саяси партиялардың сайлауалды штабтарының өкілдері ТМД байқаушыларына мемлекеттік құрылымдар тарапынан олардың үгіт-насихат қызметіне кедергі келтіру жағдайларымен кездеспегендерін хабарлаған.

Медиа саласы да жоғары белсенділік танытып отыр. Сайлау науқанын жарықтандыру ниеті туралы 442 баспа және электронды БАҚ, 350 интернет-басылым және онлайн-платформалардың 101 қолданушысы мәлімдеді. Бұл ретте заңнама партияларға тең шартты негізде эфир уақыты мен баспа алаңын беруді қарастырады.

Осылайша, ТМД Миссиясының аралық есебі ағымдағы науқанның бірден бірнеше маңызды сипаттамаларын тіркейді: барлық тіркелген партиялардың қатысуы, штабтар тарапынан үгіт жұмыстарына кедергілердің тіркелмеуі, азаматтармен кездесулер өткізуге арналған ауқымды инфрақұрылымның болуы және дәстүрлі мен цифрлық коммуникация каналдарының кең жиынтығын пайдалану мүмкіндігі.

ТМД Миссиясы сайлауға түпкілікті бағаны 23 тамызда өтетін дауыс беруден кейін ұсынады.