Салық реформасы: Жүздеген мың бизнес автоматты түрде "қиын" режимге өтті

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитеті бизнес субъектілерінің жаңа салық режимдеріне көшуі бойынша статистиканы алғаш рет жариялады. BAQ.KZ редакциясының ресми сауалына берілген жауаптан белгілі болғандай, шамамен ширек миллионға жуық салық төлеуші уақытында хабарлама тапсырмағандықтан, еріксіз түрде неғұрлым күрделі жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке көшірілген. Сонымен қатар мемлекет бизнесті бөлшектеуге бақылауды күшейтіп отыр.

2026 жылғы 1 наурызда барлық салық төлеушілер жаңа Салық кодексіне сәйкес салық салу режимін таңдауы тиіс болған өтпелі кезең аяқталды.

МКК мәліметінше, оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимін (СНР) 1 200 411 салық төлеуші таңдаған. Оның ішінде басым бөлігі – 1 075 077 салық төлеуші бұрынғы режимде қалған, тағы 74 436-сы жалпыға бірдей тәртіптен ауысқан, ал 50 898-і – 2026 жылы жаңадан тіркелгендер.

Жалпыға бірдей белгіленген тәртіпті  847 079 салық төлеуші қолданады. Мұндағы негізгі көрсеткіш – олардың 236 696-сы бұл режимге өз еркімен емес, белгіленген мерзімде режим таңдау туралы хабарлама тапсырмағандықтан автоматты түрде өткен.

Яғни, жалпы режимдегі әр төртінші кәсіпкер бұл жүйеге өз қалауымен емес, мерзімді өткізіп алғандықтан түскен.

ҚҚС бойынша жаппай есептен шығару

2026 жылдың бірінші тоқсанында 7 533 салық төлеуші қосылған құн салығы  бойынша тіркеуден шығарылған. Оның ішінде 5 389-ы оңайлатылған режимге өткендіктен ҚҚС төлеуші мәртебесінен автоматты түрде айырылған, тағы 1 962-сі жалпы режимнен СНР-ға ауысқан.

ҚҚС шегі төмендетілді, бірақ бұл шағын бизнеске әсер етпейді

2026 жылдан бастап ҚҚС бойынша міндетті тіркеу үшін айналым шегі 43 250 000 теңгеге (10 000 АЕК) дейін төмендетілді. Алайда МКК атап өткендей, бұл талап оңайлатылған режимдегі кәсіпкерлерге қолданылмайды, себебі олар ҚҚС-тан босатылған. Ал СНР бойынша жылдық табыс шегі 600 000 АЕК деңгейінде белгіленген, бұл ҚҚС шегінен айтарлықтай жоғары.

Бизнесті бөлшектеу енді «экономикалық тұрғыдан тиімсіз»

МКК мәліметінше, қолданыстағы шектер жағдайында ҚҚС-тан жалтару мақсатында бизнесті бөлшектеу экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып отыр. Сонымен қатар Әділет министрлігі бір жеке тұлғаның атына бірнеше заңды тұлғаны тіркеу тәсілдерін қайта қарап жатыр, яғни оңтайландырудың кең таралған тәсілдерінің бірі іс жүзінде жабылып келеді.

МКК деректері жаңа Салық кодексіне бизнестің қалай бейімделгенін толық көрсетеді. Жалпыға бірдей режимге «мәжбүрлі» түрде өткен 236 мыңнан астам кәсіпкер – әлеуетті ауқымды мәселе. Себебі бұл режим толық бухгалтерлік есеп жүргізуді, корпоративтік табыс салығы (КТС) мен ҚҚС бойынша декларация тапсыруды талап етеді. Ал бұл микро және шағын бизнес үшін ауыр жүкке айналуы мүмкін. Кейбір кәсіпорындардың жабылып қалуы да жоққа шығарылмайды.

Еске сала кетейік, Әділет министрлігі зейнетақы мен жалақы шоттары бұғаттан шығатынын, арест қалай шешілетінін түсіндірді. 

Тағы оқи отырыңыздар:

Қазақстандықтардың шоттары жаппай бұғатталды: Себебі анықталды 

Зейнетақы мен жалақы шоттары бұғаттан шығады: Әділет министрлігі арест қалай шешілетінін түсіндірді