«Көркем» тұрғын үйіндегі трагедия: Мәжіліс депутаттары қатаң шаралар ұсынды

Астанада үш баланың өмірін қиған тұрғын үй кешеніндегі өрт кезінде шұғыл қызметтердің жұмысына бірнеше фактор бірден кедергі келтіруі мүмкін еді. Аулаға кіреберіс темір қақпамен жабық болса, аумақтың өзі иін тірескен автокөліктерге толы болған. Трагедия төтенше жағдайлар кезінде арнайы техниканың өту жолдарының қолжетімділігі, сондай-ақ тұрғын үй кешендерінің ауласындағы бейберекет тұрақ мәселесін қайта көтерді. Уақыт секундпен есептелгенде, кез келген кедергі шешуші мәнге ие болуы мүмкін. Осыған байланысты, арнайы техниканың тұрғын үй кешендерінің ауласына кедергісіз кіруі үшін заңдарды өзгерту және құрылыс салушылар мен басқарушы компанияларға қойылатын талаптарды күшейту қажет пе деген сұрақ ушыға түсуде. Бұл жөнінде BAQ.KZ тілшісі депутаттармен сұхбаттасты.

Заңнамалық талаптар бар, бірақ жұмыс істемейді

Мәжіліс депутаты Айтуар Қошмамбетов қажетті заңнамалық талаптардың қазірдің өзінде бар екенін, бірақ олардың іс жүзінде орындалуы күрделі мәселе болып отырғанын атап өтті.

Азаматтық қорғау туралы заң нысандардың өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етуді міндеттейді. Техникалық регламент пен жалпы өрт қауіпсіздігі талаптарында арнайы техниканың өтуі мен кедергісіз кіруі қарастырылған. Мәселе - бұл нормалардың жиі тек қағаз бетінде және жобалық құжаттамада қалып қойып, іс жүзінде орындалмауында, - дейді депутат.

Ол заң бұзушылықтар салдарынан шұғыл қызметтер алтын уақытын жоғалтқан жағдайларда қатаң жауапкершіліктің жоқтығына назар аударды.

Астанада болған жағдайда да бұқаралық ақпарат құралдарында өрт сөндіру техникасының 20 минуттай өте алмағаны хабарланғанын атап өткім келеді. Құтқарушылар дұрыс қойылмаған көлік иесіне хабарласуға, машинаны жылжытуға тырысқан. Соңында меншік иесі келіп, көлігін алып кеткенде, онымен тек профилактикалық әңгіме жүргізілген. Бірақ біз бұл әңгіме үш баланың өмірін қайтара алмайтынын түсінеміз. Бұл ретте, мәліметтерге қарағанда, ол адамға тіпті айыппұл салынбаған немесе өзге де әкімшілік жауапкершілікке тартылмаған. Меніңше, мұндай жағдайларда заң бұзушылық пен оның салдары арасында нақты байланыс орнатылуы керек. Егер тұрақ ережелерін және тұрғын үй тәртібін еркін бұзатын басқа да азаматтардың кесірінен шұғыл қызметтер қымбат уақытын жоғалтса, ондай тұлғалар қатаңдау жауапкершілікке тартылуы тиіс, - дейді депутат.

Мүлік үшін жауапкершілік

Айтуар Қошмамбетов қажет болған жағдайда заңның қазірдің өзінде төтенше жағдайда, адамның өмірі мен денсаулығын құтқару кезінде - аса қажеттілік жағдайында өзге мүлікті пайдалануға, зақымдауға немесе жоюға рұқсат беретініне назар аударады. Бұл Қылмыстық кодекс бойынша қылмыс болып саналмайды. Шығын бөлек, соның ішінде мемлекет тарапынан өтелуі мүмкін. Алайда, деп атап өтті депутат, іс жүзінде шұғыл қызметтер өте сақтықпен әрекет етеді.

Қызметкерлердің өздері үшін қызметтік тексеріс жүргізілуі мүмкін, кейін мүлік иесінен шағым түсуі мүмкін деген тәуекелдер бар. Шығынды нақты кім өтейтіні белгісіз, бұл үшін арнайы қор жоқ. Ешкім жауапкершілікті алғысы келмейді. Сондықтан сыни сәтте ешкім көлікті күшпен жылжытуға батпайды. Оның орнына иесін іздейді, күтеді, телефон соғады және адам өмірін құтқаруға болатын қымбат минуттар мен секундтарды жоғалтады, - дейді ол.

Депутат мысал ретінде өз тәжірибесінен қазіргі мәселені анық көрсететін жағдайды келтірді.

Өкінішке орай, бізде парадокс қалыптасты: өрт сөндірушілер мен құтқарушылар тек адамдарды құтқаруға зейін қоя алмайды, өйткені бір уақытта өзгенің мүлкін зақымдағаны үшін ықтимал жауапкершілік туралы ойлауға мәжбүр. Тәжірибеде мен мұндай жағдаймен өзім де кездестім. Досымның үйінде өрт болып, оқиға орнына жету үшін өрт сөндіру көлігі дұрыс қойылмаған машинаның қасынан тығыз өтіп, оны сырып кетуге мәжбүр болды. Осыдан кейін өрт сөндіру көлігінің жүргізушісіне әкімшілік хаттама толтырылды. Бізге жеке тәртіппен араласуға, шығынды өтеуді ұсынуға және мәселені бөлек шешуге тура келді. Күн сайын мұндай жағдайлардың қаншамасы болуы мүмкін екенін елестетіп көріңізші, - дейді депутат.

Депутат заңнамалық тұрғыда шұғыл қызметтерге қызметкерлер үшін тәуекелсіз кедергілерді күшпен жоюға рұқсат беруді, арнайы техниканың өтуін бөгегені үшін жауапкершілікті күшейтуді, ТЖ және жедел жәрдем үшін аулаларға автоматты түрде кіруді қамтамасыз етуді, жобалау мен құрылыстағы қателіктер үшін жауапкершілік енгізуді, сондай-ақ зәулім үйлердегі өртті сөндіру үшін авиацияны қоса алғанда, жаңа технологияларды белсенді енгізуді ұсынады.

Арнайы техниканың келуі - қолайлылық емес, өмір мәселесі

Мәжіліс депутаты Наталья Дементьева да заңда құрылыс салушының мұндай форс-мажорлық жағдайларды қарастыруға міндетті екені жазылғанына назар аударады. Алайда, іс жүзінде мұның бәрі қолданылмайды.

Көбінесе құрылыс салушылар тұрғын үйлерді пайдалануға берген кезде бұл талаптарды тиісінше ескермейді, оларға салғырттықпен қарайды. Меніңше, Астанадағы трагедия өте қауіпті жайтты көрсетті: тұрғын үй кешендеріне арнайы техниканың келу мәселесі әлі күнге дейін адам өмірінің қауіпсіздігі емес, көбіне ауланың қолайлылығы мәселесі ретінде қабылданады, - дейді депутат.

Оның айтуынша, нысандарды жобалау және тапсыру кезінде нормалардың қалай жүзеге асырылатынына ерекше назар аудару қажет.

Мәселе дәл осы құқық қолдануда. Сондықтан мен, біріншіден, құрылыс салушыларды нысандарды тек арнайы техникаға арналған формальды емес, нақты өту жолдары болған жағдайда ғана жобалауға және тапсыруға міндеттеу керек деп есептеймін. Яғни, жоспарда ғана емес, іс жүзінде. Өйткені қағаз бетінде бір нәрсе болуы мүмкін, ал шын мәнінде кейін бәрі өзгереді. Менің білуімше, мұндай жағдайлар болып тұрады, - дейді Наталья Дементьева.

Депутат арнайы техниканың жолын бөгегені үшін дербестендірілген жауапкершілікті енгізуді, бөлек өрт сөндіру жолын қамтамасыз етуді міндеттеуді, шұғыл қызметтер үшін нақты кіру мүмкіндігі жоқ нысандарды пайдалануға беруге тыйым салуды, сондай-ақ басқарушы құрылымдарға өрт сөндіру, жедел жәрдем және полиция көліктерінің, соның ішінде қақпаларды автоматты түрде ашу арқылы тәулік бойы кедергісіз кіруін қамтамасыз ету міндетін бекітуді ұсынады.

Тұрақтар мәселесі

Сәулетші және урбанист Аян Зикирин Астанадағы бейберекет тұрақтар мәселесі тұрақ орындарының жетіспеушілігімен байланысты екенін және жүйелі шешімді талап ететінін атап өтті.

Оның пікірінше, қалаға бейберекет тұрақтар санын азайтуға мүмкіндік беретін қажетті инфрақұрылымды алдымен құру үшін көпдеңгейлі автотұрақтар салу жоспары қажет, содан кейін ғана шынымен жоғары айыппұлдар енгізу керек.

Қалаға бейберекет тұрақтармен күресу үшін көпдеңгейлі автотұрақтар салу жоспарын қарастыру қажет. Алдымен мұндай тұрақтардың санын азайтуға мүмкіндік беретін инфрақұрылым пайда болуы керек, содан кейін ғана шынымен жоғары айыппұлдарды енгізуге болады. Яғни, алдымен қажеттілік өтелуі тиіс, - дейді урбанист.

Сонымен қатар, ол төтенше жағдайларда құтқару қызметтерінің жағдайға байланысты әрекет етуге, соның ішінде өтуге кедергі келтіретін нәрселерді жоюға құқығы болуы керек екенін баса айтады.

Батыста өрт кезінде машиналарды жылжытқан, олардың терезелерін сындырған, тіпті егер олар өтуге кедергі келтірсе, итеріп тастаған мысалдар бар. Сондықтан, негізінде, мұндай шараларды да қарастыру қажет шығар, өйткені өрт кезіндегі жағдайлар әрдайым барынша жылдам әрекет етуді талап етеді, - дейді Аян Зикирин.

Ол шұғыл қызметтердің жолын бөгегені үшін, әсіресе бұл адам шығынына әкеп соқтырса, тіпті қылмыстық жауапкершілікке дейін қарастыруға болады деп санайды. Оның айтуынша, мұндай тәжірибе бірқатар елдерде қолданылады және жалпы алғанда өзін-өзі ақтайды.

Айта кетейік, өрт 12 сәуірге қараған түні Түркістан көшесінде орналасқан 21 қабатты тұрғын үйде болған. Өрт 15-қабаттағы пәтерден шыққан. Сол сәтте пәтерде отбасы болған.

Оқиға салдарынан үш бала қаза тапты. Өрт сөндірушілер қаза болған балалардың анасын құтқарып, күйік жарақатымен ауруханаға жеткізді. Жоғарғы қабаттардан 20 адам эвакуацияланып, тағы 40-қа жуық тұрғын ғимараттан өз бетімен шыққан.

Бұған дейін аталған өрт салдарынан үш баланың қаза табуына байланысты қылмыстық іс қозғалғаны хабарланған еді.

Сондай-ақ, дәрігерлер үш баласынан айырылған ананың жағдайы ауыр екенін айтты.

Одан кейін қайғылы сәттің куәгері болған әйел өрт басталған бетте түн ішінде қалай оянғанын баяндады.