Еуропарламент миграция саясатын қатаңдатты: "қайтару орталықтары" енгізіледі

Еуропалық парламент заңсыз мигранттарды қайтару тәртібін күшейтетін жаңа заңды қабылдады. Құжат ЕО тарихындағы ең қатаң миграциялық реформалардың бірі ретінде бағалануда. Ол Еуропа аумағынан тыс «қайтару орталықтарын» құруға жол ашып, миграциялық саясатты түбегейлі өзгертуі мүмкін.

Заң қалай қабылданды?

17 маусымда өткен дауыс беруде құжат 418 дауыс қолдап, 218 қарсы, 30 қалыс қалу нәтижесімен қабылданды. 

Еуропарламент пен ЕО Кеңесі арасындағы келісім «Return Regulation» деп аталатын жаңа құқықтық механизмді бекітті. Ол заңсыз жүрген мигранттарды жедел қайтару және оларды ЕО-дан тыс жерлерде уақытша ұстау мүмкіндігін қарастырады. 

«Қайтару орталықтары» деген не?

Жаңа заңның ең даулы бөлігі – ЕО аумағынан тыс мемлекеттерде мигранттарды орналастыратын арнайы орталықтар құру.

Бұл орталықтар:

ЕО елдері мен үшінші мемлекеттер арасындағы келісім арқылы ашылады

мигранттарды депортацияға дейін уақытша ұстауға арналған

кей жағдайда ұзақ мерзімді орналастыру орны болуы мүмкін 

Сарапшылар мұндай орталықтар құқықтық және гуманитарлық дауларды күшейтуі мүмкін екенін айтады.

Неге Еуропа мұндай қадамға барды?

Ресми деректерге сәйкес, ЕО-да заңсыз мигранттардың тек шамамен 28–29%-ы ғана елдеріне қайтарылады. 

Осыған байланысты жаңа заң:

қайтару жүйесінің тиімділігін арттыру

көші-қон қысымын азайту

шекаралық бақылауды күшейту мақсаттарын көздейді.

Құжаттың негізгі өзгерістері

Жаңа ережелер бірқатар қатаң шараларды енгізеді:

депортация процесін жеделдету

ЕО елдері арасында шешімдерді өзара мойындау

қайтару туралы шешімдерді орындау механизмін күшейту

үшінші елдермен көші-қон келісімдерін кеңейту 

Сонымен қатар кей нормалар қамауда ұстау мерзімін ұзартуға мүмкіндік береді және көші-қон тәртібін қатаң бақылайды. 

Саяси бағам

Сарапшылар бұл шешімді Еуропадағы саяси ахуалдың өзгеруімен байланыстырады. Соңғы жылдары миграция мәселесі:

оңшыл және консервативті партиялардың күшеюіне;

қоғамдық пікірдің қатаюына;

қауіпсіздік тақырыбының алдыңғы орынға шығуына әсер етіп отыр. 

Қоғамдық пікір екіге жарылды

Заңды қолдаушылар оны заңсыз миграцияны азайтатын тиімді құрал деп бағаласа, қарсы тарап:

адам құқықтарының шектелуінен

ұзақ мерзімді ұстау тәуекелінен

«адам құқықтары дағдарысы» туындауына алаңдаулы.

Еуропарламент қабылдаған жаңа заң ЕО миграциялық саясатының жаңа кезеңін бастады. Бір тарап оны тәртіп пен қауіпсіздікті күшейтетін шешім десе, екінші тарап оны гуманитарлық стандарттарға қауіп төндіретін қадам ретінде бағалап отыр.

Қалай болғанда да, бұл реформа Еуропаның көші-қон саясаты енді бұрынғыдан әлдеқайда қатаң болатынын көрсетеді.