Қазақстанда автожол саласын реформалау, жол құрылысының сапасын бағалау тетіктерін қайта қарау және мемлекеттік қаражаттың тиімді жұмсалуын қамтамасыз ету мәселесі күн тәртібіне шықты. Премьер-министр Олжас Бектеновтің өкімімен осы бағытта ұсыныстар әзірлейтін жұмыс тобы құрылды. Оның алдында жол саласындағы қолданыстағы жүйені талдап, нормативтік талаптарды жаңарту және саланы басқарудың жаңа тетіктерін ұсыну міндеті тұр.
Бұл бастама жол инфрақұрылымын дамытуға ғана емес, құрылыс сапасын бағалау тәсілдерін жетілдіруге, қаржыландырудың ашықтығын арттыруға және саланы реттеудің заңнамалық негіздерін қайта қарауға бағытталған. Жұмыс тобының ұсыныстары 1 желтоқсанға дейін әзірленуге тиіс.
Жол сапасын бақылау жүйесі қалай өзгереді?
Жұмыс тобының негізгі міндеттерінің бірі – жол құрылысының қолданыстағы жүйесін және оның сапасын бағалау тәсілдерін қайта қарау. Сонымен қатар құрылыс стандарттары мен нормаларын жаңарту мәселесі қарастырылады. Бұл жол саласындағы талаптарды жетілдіруге және сапаны бағалау өлшемдерін қайта пысықтауға мүмкіндік береді.
Жол құрылысының сапасы тек пайдаланылған материалдармен немесе орындалған жұмыс көлемімен шектелмейді. Инфрақұрылымның ұзақ мерзімді пайдалануға жарамдылығы, құрылыс нормаларының сақталуы және бөлінген қаражаттың нақты нәтижеге айналуы да маңызды. Сондықтан сапаны бағалау тәсілдерін қайта қарау саланы басқарудың жалпы жүйесін жетілдірумен қатар жүреді.
Бұл ретте цифрлық шешімдерді енгізу де назарға алынған. Алайда олардың нақты қандай бағыттарда қолданылатыны және бақылау рәсімдеріне қалай ықпал ететіні әзірге нақтыланбаған. Жұмыс тобының міндеті – осы мәселелерді кешенді қарастырып, автожол саласын басқарудың жаңа тетіктеріне қатысты ұсыныстар әзірлеу.
Реформаның негізгі мақсаты – ашықтық пен тиімділікті арттыру
Автожол саласын реформалау жөніндегі жұмыс тобына Премьер-министрдің бірінші орынбасары жетекшілік етеді. Оның құрамына көлік, өнеркәсіп және құрылыс, қаржы, ішкі істер, экология және табиғи ресурстар, энергетика министрліктерінің басшылығы, Бас көлік прокурорының орынбасары, салалық ұйымдардың өкілдері, сарапшылар мен Құрылтай депутаттары кірді.
Жұмысқа «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ, «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ, «Жол активтері сапасының ұлттық орталығы» РМК, «ҚазжолҒЗИ» АҚ, «Мемсараптама» РМК және «ҚазҚСҒЗИ» АҚ өкілдері де қатысады. Әртүрлі мемлекеттік органдар мен салалық ұйымдардың бірлесіп жұмыс істеуі жол құрылысына қатысты мәселелерді техникалық, қаржылық және заңнамалық тұрғыдан қарастыруға мүмкіндік береді.
Премьер-министр жұмыс тобына автожол саласын түбегейлі реформалау жөніндегі ұсыныстарды осы жылдың 1 желтоқсанына дейін әзірлеуді тапсырды. Құжатта заңнамалық шаралар да қамтылуға тиіс.
Реформаның нәтижесі ұсыныстардың әзірленуімен ғана емес, олардың іс жүзінде қалай іске асатынымен де өлшенеді. Атап айтқанда, сапаны бағалау талаптарының нақтылығы, мемлекеттік қаражаттың жұмсалу ашықтығы және цифрлық шешімдердің тиімділігі маңызды болады. Ал жаңа стандарттар мен басқару тетіктерінің нақты мазмұны жұмыс тобының қорытынды ұсыныстарынан кейін айқындалмақ.
Осылайша, бастаманың басты міндеті – жол құрылысына қойылатын талаптарды қайта қарап, автожол саласындағы бақылау мен басқару жүйесін жетілдіру. Алдағы уақытта қабылданатын шешімдер елдегі жол инфрақұрылымының сапасына және мемлекеттік ресурстарды пайдалану тиімділігіне ықпал етуі мүмкін.