Каспий теңізінің Қазақстан жағалауында жаңа арал пайда болды
Жаңа арал аэрофототүсірілім кезінде анықталды.
Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде, Құлалы аралына жақын жерде жаңа құрлық учаскесі табылды. Ғалымдар мұндай аралдардың пайда болуын теңіз деңгейінің төмендеуімен байланыстырады. Ол экожүйеге, кеме қатынасына және жағалаудағы инфрақұрылымға қауіп төндіруде, деп хабарлайды Khaleej Times.
Жаңа арал аэрофототүсірілім кезінде анықталды. Эколог Данияр Әкімжановтың айтуынша, соңғы төрт-бес жыл ішінде Құлалы ауданында осындай бірнеше учаске пайда болған.
Кейбіреулерінің ұзындығы бір шақырымға, ал ені 200-300 метрге жетеді. Оларда қазірдің өзінде өсімдіктер өсіп, жабайы қабандар мен қасқырлар байқалған. Қазақ Каспий зерттеу институтының мәліметінше, 1996-2025 жылдар аралығында бұл сектордағы су деңгейі шамамен 2,45 метрге төмендеген. 2026 жылдың шілде айында Құлалы аралының мониторинг станциясында орташа деңгей минус 29,42 метр болып тіркелді – бұл бақылау тарихындағы ең төменгі көрсеткіш.
Ғалымдар теңіздің тартылу себептері ретінде климаттың өзгеруін, буланудың күшеюін, өзен суы ағынының азаюын және су қоймаларын салу мен жерді суаруды қоса алғандағы адам қызметін атап отыр.
Жер серігі зерттеулерінің деректері бойынша, 2016-2025 жылдары солтүстік-шығыс Каспийдің кейбір аудандарында Қазақстанның жағалау сызығы 20 шақырымнан астам қашықтыққа кейін шегінген. Теңіздің тартылуы Каспийдің жалғыз теңіз сүтқоректісі әрі жойылып кету қаупі төнген түрі болып табылатын Каспий итбалығына да қауіп төндіруде.
Жағалау сызығының өзгеруіне байланысты жануарлар демалып, көбейетін аралдар материкпен қосылып кетуі мүмкін. Бұл итбалықтарды адамдар мен жыртқыштар алдында осал ете түседі. Жылы қыс мезгілдері де көбею үшін қажетті мұздың тұрақтылығына әсер етеді. Су деңгейінің төмендеуі порттарға, кеме қатынасына, балық шаруашылығына және жағалаудағы инфрақұрылымға тәуекелдер тудырады.
Зерттеушілер Каспий деңгейінің 5-10 метрге түсуі экожүйелердің жұмысын түбегейлі бұзып, миллиардтаған доллар тұратын азаматтық және өнеркәсіптік нысандарды қатерге тігуі мүмкін екенін ескертеді.
Айта кетейік, бұған дейін аптап ыстық, су тапшылығы және мұздықтардың еруі Қазақстанда қандай климаттық өзгерістерге соқтырып жатқаны хабарланды.
Тағы оқи отырыңыз:
Қазақстан Каспийді сақтау үшін Солтүстік Аралды қалпына келтіру тәжірибесін бөлісуге дайын
Тоқаев Каспий итбалықтарын құтқару үшін аймақ елдерін күш жұмылдыруға шақырды