Бұрынғы ерлі-зайыптылар бір-бірінің банк шотын тексере ала ма? – Конституциялық сот жауап берді

Қазақстанда ажырасқаннан кейін бұрынғы жұбайының банк шоттары мен ондағы ақша қозғалысын білу мүмкін бе? Бұл мәселеге қатысты Конституциялық сот арнайы шешім шығарып, банк құпиясы мен ерлі-зайыптылардың мүліктік құқығы арасындағы теңгерімді анықтап берді, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі. 

Даулы оқиға

Қазақстандық азамат жұбайымен ажырасқаннан кейін, ортақ мүлікті бөлу мақсатында екінші тараптың банк шоттары туралы ақпарат алғысы келген.

Алайда, екінші деңгейдегі банктер «банк құпиясы» режиміне сілтеме жасап, бұл мәліметтерді беруден бас тартқан. Тіпті бірінші сатыдағы сот та бұл талапты қанағаттандырмады.

Осыдан кейін өтініш беруші «Банктер және банк қызметі туралы» Заңның 50-бабы ерлі-зайыптылардың мүліктік құқықтарын шектейді деп есептеп, Конституциялық сотқа жүгінген.

Конституциялық соттың шешімі: Құпиялық бәрінен жоғары

Істі қараған Конституциялық сот банк салымдарының құпиясы әрбір адамның дербес құқығы екенін атап өтті. Соттың негізгі дәйектері мынадай:

• Отбасылық мәртебе маңызды емес: Банк құпиясы құқығы адамның үйленген немесе ажырасқандығына қарамастан қолданылады.

• Жеке дербестік: Ерлі-зайыптылардың мүліктік теңдігі олардың жеке өмірін қорғау құқығын жоғалту дегенді білдірмейді.

• Заңды тетіктер бар: Егер мүлікті бөлу кезінде ақшаны жасыру күдігі болса, ақпаратты өз бетінше емес, сот арқылы сұрату қажет. Соттар өз іс жүргізуіндегі істер бойынша банк мәліметтерін талап етуге құқылы.

Конституция әркімге жеке өміріне қол сұғылмауы, ананың, әке мен баланың қорғалуы, сондай-ақ жеке салымдары мен жинаған қаражатының құпиялылығы құқығына кепілдік береді, - делінген сот хабарламасында. 

Қорытындылай келе, Конституциялық сот қолданыстағы заң нормасын Конституцияға толық сәйкес деп таныды.

2026 жылғы жаңа өзгерістер

Айта кетерлігі, 2026 жылғы 16 қаңтарда қабылданған «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» жаңа Заң бүгін, 19 наурыздан бастап ресми түрде күшіне енді.

Жаңа заңның 69-бабында да банк құпиясын сақтаудың ұқсас ережелері бекітілген. Бұл дегеніміз, бұрынғы жұбайыңыздың келісімінсіз немесе соттың ресми сұратуынсыз оның банктегі ақшасы туралы мәлімет алу әлі де мүмкін емес.

Бұған дейін Қазақстанның Конституциялық соты банк құпиясына қатысты заң нормасын қарастыратынын жаздық. Бұған ажырасқаннан кейін мүлікті бөлісу кезінде бұрынғы күйеуінің банк шоттары туралы мәлімет ала алмаған әйелдің өтініші себеп болған.