Әлемде тұңғыш рет ЖИ хирургтермен бірге миға ота жасады

Лондонда әлемде тұңғыш рет ми ісігін алып тастау отасы жасалды. Ота жасау кезінде хирургтерге нақты уақыт режимінде жасанды интеллект кеңес беріп отырды. Пациент көру қабілетін сақтап қалды, деп хабарлайды BAQ.KZ Лондон Университеттік колледжі клиникаларына сілтеме жасап.

Науқастың аты – Рис Хибберт, ол 48 жаста, Бедфордширден келген тұтынушыларды қолдау қызметінің менеджері және жедел жәрдем волонтеры.

Оның гипофизіндегі шамамен 11 миллиметр болатын ісік көру қабілетін біртіндеп нашарлатып жатты, ал ота жасалмаса, бұл соқырлыққа әкелуі мүмкін еді.

Оны кездейсоқ тапты. 2024 жылдың желтоқсанында Хибберт әдеттегі күнделікті серуеніне шығып, өзін нашар сезініп, тура көшеде есінен танып қалды.

«Бұл өмірімдегі жалғыз ұстама болды және дәл осы күтпеген оқиға ми сыңары (гипофиз) тарихының бастауы болды», – деп әңгімеледі ол.

Басында ісікке ота жасамай бақылап көрді, бірақ белгілері күшейе түсті. Ауыр гормоналды істен шығу және көру қабілетіне қатысты проблемалар пайда болды. Ол шеткі көру қабілетін біртіндеп жоғалта бастады.

«Мен таяқпен жүре бастадым. Өйткені үнемі сүрініп қалатынмын. Көру өрісінің төменгі бөлігін көрмедім», – деп еске алады пациент.

Хирургтер жұмыс істеген орын нейрохирургиядағы ең қауіпті аймақтардың бірі болып саналады. Бұршақтай ғана гипофиз, қан тамырлары мен көруге жауап беретін жүйкелер бір-біріне тығыз орналасқан. Мұндағы бір миллиметрлік қателік соқырлыққа, инсультке немесе өлімге әкелуі мүмкін.

Дәл сол себепті ота бөлмесінде екінші экран пайда болды. Жасанды интеллект алдын ала жасалған суреттерді емес, ота барысында эндоскоптан түсетін тікелей бейнені талдап, мидың түбіндегі маңызды құрылымдарды белгілеп отырды. Жүйе артық тәуекелсіз ісіктің барынша көп бөлігін алып тастау үшін қандай аймақтардан аулақ болу керектігін көрсетті.

Бақылау толығымен дәрігерлердің қолында қалды. Отаны кеңесші-нейрохирург Хани Маркус пен хирург-ординатор Даньял Хан бірлесіп жасады.

Ол нәтижесін наркоздан оянған бойда көрді.

«Есімді жиған кезде, палатадағы барлық нәрсені анық көрдім», – дейді Хибберт.

Бір аптадан кейін ол көзілдіріксіз және таяқсіз өз бетімен жүрді. Оның айтуынша, бәрі 360 градустық панорама сияқты ашылып кеткендей әсер қалдырды, ал мұны ол бір жылдан астам уақыт бойы сезінбеген еді.

Жүйені UCL-дің Хоукс институты әзірлеп, гипофиздегі бұрынғы эндоскопиялық оталардың белгіленген видеолар жинағы арқылы оқытқан. Ол нақты уақыт режимінде ЖИ бар медициналық техникаға арналған NVIDIA Clara IGX платформасында жұмыс істейді.

«Жүздеген хирургиялық видеоларды зерттей отырып, жүйе хирургке бірнеше жыл қажет болатын әртүрлі жағдайлармен танысты», – деп түсіндірді жобаның техникалық жетекшісі, UCL доценті София Бано.

Ота мамыр айында Лондонның Ұлттық неврология және нейрохирургия госпиталінде клиникалық зерттеу аясында өтті. Мәліметтер пациент сауығып жатқан кезде ғана жарияланды.

Хибберттің өзі орын таңдауда тарихпен сәйкестікті көреді.

«Ұлттық неврология және нейрохирургия госпиталі 1859 жылы құрылған және толығымен нейрохирургияға арналған әлемдегі алғашқы аурухана болды. Дәл осы аурухананың әлемде алғаш болып ЖИ көмегімен нейрохирургиялық ота жасағаны өте орынды деп санаймын», – деді ол.

Зерттеуді Ұлыбританияның денсаулық сақтау саласындағы Ұлттық зерттеу институты мен Google қаржыландырды. Корольдік хирургтер колледжі, Инженерлік және физикалық ғылымдар кеңесі және Wellcome қоры қолдау көрсетті.

Қазір Хибберт үйінде сауығып жатыр және күнделікті серуен ұзақтығын біртіндеп арттыруда. Ол оңалтудан кейін жедел жәрдем волонтерлері командасына қайта қосылуды жоспарлап отыр.