Әлемде: Трамп үшінші, ал Зеленский екінші рет президент болуға үмітті

31 Наурыз 2025, 12:33
1056
Бөлісу:
Әлемде: Трамп үшінші, ал Зеленский екінші рет президент болуға үмітті
PHOTO

BAQ.KZ тілшісі әлемде соңғы тәулікте болған оқиғаларға шолу жасап, жария болған жаңалықтар топтамасын ұсынады.

Әлемде: Трамп үшінші, ал Зеленский екінші рет президент болуға үмітті
Фото: Mark Schiefelbein/AP/picture alliance

Трамп үшінші рет президент болмақ

АҚШ президенті Дональд Трамп үшінші мерзімге сайлану мүмкіндігін жоққа шығармады. NBC телеарнасына берген сұхбатында ол "көпшілік бұны қалайды" және "мұны жүзеге асырудың тәсілдері бар" деп мәлімдеді. 

Бірақ бізге ұзақ жол жүру қажет. Ал мен дәл қазіргі сәтке назар аударып отырмын, – деді Трамп. 

Дегенмен телеарна сұхбаттың бейнежазбасын жарияламай, тек оның стенограмма үзінділерімен шектелді.

Трамп билікте қалу үшін қандай әдістерді қолданатынын нақтыламады. Алайда ол журналист ұсынған болжамды жоққа шығармады. Бұл нұсқаға сәйкес, 2028 жылғы президент сайлауында қазіргі вице-президент Джей Ди Вэнс жеңіске жетіп, кейіннен билікті Дональд Трампқа өткізуі мүмкін.

Айта кетейік, 1951 жылы қабылданған АҚШ Конституциясының 22-ші түзетуіне сәйкес, ешбір адам екі мерзімнен артық президент бола алмайды – бұл мерзімдер қатарынан болуы немесе үзіліспен болуы маңызды емес. Сондай-ақ, президенттікке сайлана алмайтын адам вице-президенттікке де үміткер бола алмайтыны көрсетілген.

Конституцияны өзгерту үшін Конгресс мүшелерінің үштен екісінің қолдауы немесе кемінде 34 штаттың сұрауымен арнайы съезд өткізу қажет. Қазіргі уақытта Республикашыл партия өкілдері АҚШ Өкілдер палатасындағы 435 орынның 218-ін, Сенаттағы 100 орынның 53-ін иеленіп отыр. Сонымен қатар, 27 штатта республикашыл губернаторлар сайланған.

Әлемде: Трамп үшінші, ал Зеленский екінші рет президент болуға үмітті
Фото: Genya Savilov/AFP

Зеленский екінші мерзімге дайындалуда

Украина президенті Владимир Зеленский екінші мерзімге сайлануды жоспарлап отыр. Елдегі президенттік сайлау шілде айында өтуі мүмкін, бұл әскери жағдайдың жойылуынан кейін жүзеге аспақ. АҚШ бұл процестің 20 сәуірге дейін аяқталуын күтуде. Бұл туралы The Economist басылымы дереккөздерге сілтеме жасап хабарлады.

Журналистердің мәліметінше, Зеленскийдің бұл шешіміне наурыз айының басында Ақ үйде АҚШ президенті Дональд Трамппен арада болған қақтығыс ықпал еткен болуы мүмкін. Басылым дереккөздерінің айтуынша, өткен аптада Зеленский кеңес өткізіп, онда толық атысты тоқтатқаннан кейін сайлау ұйымдастыруды тапсырған.

The Economist сайлау өтетініне алғашқы белгі ретінде Украина Жоғарғы Радасында әскери жағдайды ұзарту туралы дауыс беруді атады. Бұл дауыс беру 5 мамырға дейін өтуі тиіс.

Басылым дереккөздері сайлау мерзімі туралы біржақты пікір білдірмегенімен, олардың көпшілігі президенттік сайлау 2025 жылдың шілдесінде өтуі мүмкін деген нұсқаны қолдайды. Заңға сәйкес, дауыс беру әскери жағдай тоқтатылғаннан кейін кемінде 60 күннен кейін өтуі тиіс. Кейбір ақпарат көздері елдің сайлау органдарына сайлаушылар тізімін жаңарту үшін үш ай қажет екенін айтты.

Украиналық шенеуніктердің бірі The Economist басылымына Зеленский шілдеде сайлау өткізу арқылы қарсыластарын күтпеген жерден қолға түсіруге тырысуы мүмкін екенін мәлімдеді. Ол қысқа уақыттың қазіргі президентке бәсекелессіз сайлануға мүмкіндік беретінін атап өтті. Ал ұзаққа созылған науқан, оның пікірінше, "елді бөлшектеуі" мүмкін.

Әлемде: Трамп үшінші, ал Зеленский екінші рет президент болуға үмітті
Фото: Iranian Supreme Leader'S Office/ZUMAPRESS/dpa/picture alliance

Трамп Иранды "бомбалаумен" қорқытты

АҚШ президенті Дональд Трамп Иран ядролық бағдарламасы бойынша Вашингтонмен келісімге келмесе, бұл елге қарсы "бомбалау" және қайталама тарифтер енгізу мүмкін екенін мәлімдеді. Бұл туралы ол NBC News телеарнасына берген сұхбатында айтты.

Егер олар келісімге келмесе, бомбалау басталады. Бұл олар бұрын-соңды көрмеген бомбалау болады, – деп Трамптың сөзін келтіреді телеарна. 

Сондай-ақ ол "Олар келісімге келмесе, мен төрт жыл бұрынғыдай қайталама тарифтер енгізуім мүмкін", – деп толықтырды. Дегенмен, ол АҚШ пен Иран ресми өкілдерінің келіссөздер жүргізіп жатқанын айтып, бірақ егжей-тегжейін ашпады.

Наурыз айының бірінші жартысында Трамп Fox News-ке берген сұхбатында Иранның ядролық бағдарламасы бойынша келісім жасағысы келетінін айтып, Тегеранға арнайы хат жолдағанын мәлімдеген еді. Ал 30 наурызда Иран президенті Масуд Пезешкиан АҚШ-пен тікелей келіссөздерден бас тартқанын хабарлады. 

Алайда Иран әрдайым жанама келіссөздерге қатысқан және қазір Иранның жоғарғы көшбасшысы да (Али Хаменеи – ред.) олардың жалғасуы мүмкін екенін атап өтті, – деді ол.

Axios басылымының мәліметінше, Трамп аятолла Али Хаменеиға жолдаған "қатал" хатында шексіз келіссөздерге дайын емес екенін және келісімді екі ай ішінде жасағысы келетінін жазған.

2018 жылы, алғашқы президенттік мерзімінде, Трамп АҚШ-тың 2015 жылы жасалған Иранның ядролық бағдарламасы жөніндегі келісімнен шығатынын жариялады. Оның айтуынша, бұл шешімге Тегеранның ядролық қару әзірлеп жатқанына қатысты дәлелдердің бар болуы себеп болған. Бір жылдан кейін Иран келісімнің бірнеше шартын орындаудан бас тартатынын мәлімдеді.

Өзгелердің жаңалығы