Қостанайда веложол құрылысы тағы кейінге қалды: жобаға енді 1 млрд теңге қажет

Қостанай билігінің қалада ауқымды веложолдар желісін салу туралы уәделері әлдеқашан қалыпты мәлімдемеге айналып кеткен. Соңғы рет бұл туралы өткен жылдың басында қала әкімі Марат Жүндібаев нақты сандарды келтіре отырып айтқан еді. Ол веложолдың ұзындығын, оған жұмсалатын қаржыны және іске асу мерзімін атаған болатын. Әкімнің сөзінше, жоба жыл соңына дейін аяқталуы тиіс еді. Алайда тұрғындар ол жолды әлі күнге дейін көрген жоқ.

Биыл әкім бұл мәселені тағы көтерді. Бірақ бұл жолы жоспарланған желінің ұзындығы екі есе ұлғайып, шығын көлемі үш есе артқан. Сонымен қатар жобаға Ресейдің велоспорт инфрақұрылымы дамыған қалаларының бірі саналатын Әлметьевск тәжірибесі қосылды. Дегенмен құрылыс қашан басталатыны тағы да белгісіз күйінде қалды. Осы уақытта қала тұрғындары қолданыстағы веложолдардың жағдайына шағымдануда. Олардың айтуынша, жаяу жүргіншілердің көптігі мен жөндеуге қаржының жетіспеуі салдарынан саябақтардағы соңғы велотректердің өзі жарамсыз күйге түсуі мүмкін.

Алғашында үздіксіз веложол уәде етілген еді

Өткен жылдың соңына дейін Қостанайда ең ұзын үздіксіз веложол пайда болатыны туралы тұрғындар былтыр қыс мезгілінің басында естіді. Жоба бойынша жол Құнай шағын ауданында салынып, сквер арқылы Әл-Фараби даңғылына дейін жетуі керек болатын. Осылайша қаланың шеткі бөлігі орталықпен байланыстырылмақ еді.

Биыл Құнай шағын ауданында бағдаршамдармен қиылыспайтын, ұзындығы 18 шақырым болатын үздіксіз веложол салу жоспарланып отыр. Кейін желі кеңейтіліп, 2029 жылға дейін оның ұзындығы 36,6 шақырымға жетеді. Бұл мақсатқа 264 млн теңге қарастырдық, – деген еді өткен жылдың басында Қостанай қаласының әкімі Марат Жүндібаев.

Алайда бүгінге дейін Құнайда сквер де, үздіксіз веложол да салынған жоқ. Велосипедшілер бұл бастамаға күмәнмен қарағанымен, жақсы нәтиже күтті. Бірақ олардың күдігі ақталғандай болды.

Қала әкімдігінің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі ұсынған мәліметке сәйкес, бүгінде Қостанайда шамамен 7,5 шақырым веложол бар. Бірақ оларды толыққанды желі деп атау қиын. Себебі жолдар әртүрлі саябақтар мен демалыс аймақтарына шашырап орналасқан.

Ең ұзын веложол триатлон-паркте орналасқан, ұзындығы – 2,2 шақырым. Одан кейін Юбилейный шағын ауданындағы 1,9 шақырымдық жол бар. Қостанай-2 бағытына қарай тағы бір шақырым веложол төселген. Құнай шағын ауданында және Гашек көшесіндегі саябақта шамамен бір шақырымнан, ал Алтын Арман шағын ауданында жарты шақырымдай веложол бар, – деді жолаушылар көлігі секторының меңгерушісі Нұрдәулет Бейсенов.

Қолда бар жолдардың өзі тозып барады

Бұл учаскелер бір-бірімен байланыспаған. Сондықтан велосипедпен жүру үшін не қаланың жартысын көлік жолымен кесіп өтуге, не велосипедпен бірге автобусқа отыруға тура келеді.

Бұл экологиялық таза көлікпен еркін серуендеу ме? Велосипед мінген адам педальды тоқтаусыз басып, таза ауа жұтқысы келеді. Көлік астына түсіп кетем бе деп алаңдап жүру қызық емес, – дейді велосипедші Асқар Ісқожинов.

Оның айтуынша, еркін жүруге болатын жалғыз орын – триатлон-парк. Бірақ соңғы жылдары онда спорт алаңдары, балалар аттракциондары, жаттығу құрылғылары көбейіп, түрлі іс-шаралар жиі өтетін болған.

Соның салдарынан кішкентай балалар мен арбалы ата-аналар көп келеді. Олар веложолдардың үстімен жүреді. Ал велосипед тебу үшін тыныштық пен қауіпсіздік қажет, – дейді ол.

Триатлон-парктегі жүгіру және веложолдардың шамадан тыс жүктеліп, жөндеуді қажет етіп отырғаны көктемнен бері айтылып келеді. Бұл аумаққа «Сотрудничество-2» ЖШС қызмет көрсетеді.

Биыл триатлон-паркті күтіп ұстауға 300 млн теңге бөлінді. Бұл қаржы гүл отырғызуға, суаруға және жүгіру жолдарының арнайы жабындысын күтіп-баптауға жұмсалады. Біз жабындыны қалпына келтіріп, жаяу жүргіншілер жүгіру жолымен жүрмесін деп арнайы белгілер де орнаттық. Бірақ адамдар өте көп, әрқайсына ескерту жасау мүмкін емес, – деді кәсіпорын директоры Вячеслав Кулешов.

Парктегі асфальт төселген жолдардың жағдайы жақсы, велосипед белгісі де бар. Соған қарамастан жаяу жүргіншілер ол жерлермен жүре береді. Ал қалған веложолдардың жағдайы велосипедшілердің айтуынша, көңіл көншітпейді.

Қостанайға үлгі болатын қалалар

Жақында қала әкімі жаңа жоспарларымен бөлісті. Бұл жолғы ұсыныстардың бірқатары былтырғы жоспарлардан айтарлықтай өзгеше.

Алдымен әкім үздіксіз веложол салу мүмкін еместігін мойындады.

Енді сөз ұзындығы 40 шақырым болатын сақина тәрізді веложол желісі туралы болып отыр. Ол Құнайдан басталып, Абай даңғылы мен жағалау арқылы Гашек көшесіне дейін созылады. Желі Арыстанбеков көшесіндегі скверді, триатлон-парк пен Жеңіс саябағын қамтиды.

ТКШ бөлімінің сызбасына сәйкес, болашақта қала орталығынан КСК ауданына, Жастар бульварына, Назарбаев даңғылына, Өнеркәсіп көшесіне, Әуежай шағын ауданына және Тарелочка көліне дейін велосипедпен жетуге мүмкіндік туады.

ТКШ бөлімінің мамандары тәжірибе алмасу үшін Алметьевск қаласына барған. Бір кездері бұл қалада да велоинфрақұрылым әлсіз болған. Қазір онда 200 шақырымнан астам веложол бар.

Олардың тұжырымдамасын Еуропа қалаларындағы велосипед инфрақұрылымын жобалауға маманданған дат компаниясы әзірлеген. Әлметьевскіде желі он жыл бойы кезең-кезеңімен салынып, оған шамамен 4 млрд рубль жұмсалған, – дейді Қостанайдағы «Поездки выходного дня» велоқауымдастығының жетекшісі Олег Калинин.

Оның айтуынша, Әлметьевскіде веложолдар арнайы бағдаршамдармен, қиылыстардағы тұтқалармен, электронды тақталармен және арнайы қоқыс жәшіктерімен жабдықталған. Қостанайдың бюджеті мұндай ауқымды жобаны әзірге көтере алмайды.

Қаржы өте көп қажет етеді. Сондықтан бізде арнайы велобағдаршамдар мен басқа элементтерден бас тартуға тура келуі мүмкін. Ең бастысы – жолдардың өзі салынса болғаны. Әлметьевскіде бірден 50 шақырым желі салынып, кейін жыл сайын тағы 10 пайыздан қосылып отырған. Ал бізде әзірге небәрі 40 шақырым жоспарланып отыр. Бұл аз әрі құрылыс бірнеше жылға созылады, – дейді Калинин.

Ол Қостанайға Алметьевскіден гөрі Павлодар мен Атыраудың тәжірибесіне назар аударуға кеңес береді. Павлодарда қазірдің өзінде шамамен 22 шақырым өзара байланысқан веложол бар. Бұл Қостанайдағы көрсеткіштен үш есе көп.

Биыл Павлодарда тағы 90 шақырым веложол салу мәселесі талқыланды. Мұндай жобаларда жолдардың ұзындығы да, оған бөлінетін қаржы көлемі де маңызды. Егер құрылыс бірнеше жылға созылса, кейін учаскелерді өзара байланыстыру қиындай түседі, – дейді ол.

Жоба құны – 1 млрд теңгеден астам

40 шақырымдық желіні салу бірнеше жылға созылады. Билік өкілдері қала бюджетінде мұндай жобаға қаражат жоқ екенін мойындап отыр. Ал қажетті сома 1 млрд теңгеден асып кеткендіктен, қаржыны облыстық бюджеттен сұрамақ.

Осы ретте былтыр қарастырылған 264 млн теңгенің тағдыры туралы сұрақ туындайды.

Велосипедшілердің айтуынша, Құнайдағы 18 шақырымдық жолға бөлінген қаржы бюджетте қалған. Себебі жобалық-сметалық құжаттама әзірленбеген.

Бұл алғашқы сәтсіздік емес. Веложол тұжырымдамасы 2023 жылы дайындалған. Оны 2024 жылы іске асыру жоспарланған еді. Алайда күшті су тасқыны салдарынан қаражат зардап шеккендерге өтемақы төлеуге бағытталған.

Қазір тұжырымдаманы қайта жаңартып, жаңа жобалық-сметалық құжаттама әзірлеу қажет. Бұл өз кезегінде қосымша шығындарды талап етеді.

Қостанай облысы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы 1 млрд теңгенің облыстық бюджет үшін де қомақты қаражат екенін айтты.

Алдымен веложол желісіне арналған жобалық-сметалық құжаттама әзірленіп, мемлекеттік сараптамадан оң қорытынды алынуы керек. Содан кейін ғана бағдарлама әкімшісі қаржы бөлу туралы өтінім береді. Бюджеттік комиссия өтінімді қарап, мұндай көлемдегі қаражатты бөлу мүмкіндігін шешеді, – деді басқарманың бюджеттік жоспарлау және түсімдерді болжау бөлімінің басшысы Жайран Мурзина.

ТКШ бөлімінің мәліметінше, жоба әзірленіп қойған және қазір мемлекеттік сараптамадан өтіп жатыр. Оң қорытынды алынғаннан кейін мердігерді іздеу жұмыстары басталады. Ал бұл уақытты талап етеді.

Қазіргі жоспар бойынша веложол құрылысы 2027 жылы басталуы тиіс.