Қазақстанда жан басына шаққандағы тұрғын үй құрылысы ЕО мен АҚШ-тан жоғары

Саясаттанушы Андрей Чеботарев Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 23 қазанда Ақордада жариялаған Қазақстанның даму көрсеткіштеріне қатысты мәліметтеріне талдау жасады. Ол өз пікірін FINANCE.kz Telegram-арнасында бөлісіп, экономикалық жетістіктерді асыра дәріптемей, нақты сандарға сүйене отырып бағалауға тырысқан.

Сарапшының есебінше, 2019 жылдан бері Қазақстан экономикасы шамамен 30 пайызға өскен. Ол осы өсімді жылдар бойынша қарастырып, еліміздің даму қарқынын басқа мемлекеттердің көрсеткіштерімен салыстырған.

Қазақстан экономикасы жылына қанша пайызға өсті?

Соңғы жылдардағы деректерді есепке алғанда, Қазақстан экономикасының жылдық орташа өсімі 4,5 пайыз шамасында болған. Чеботаревтің пікірінше, дамушы ел үшін бұл – жақсы көрсеткіш. Алайда көрші мемлекеттермен салыстырғанда олардың әрқайсысының экономикалық дамуды бастаған кездегі жағдайы бірдей болмағанын да ескеру керек.

Қазақстанда жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім алғаш рет 15 мың доллардан асты. Дегенмен саясаттанушы бұл – номиналды көрсеткіш екенін еске салады.

Халықтың нақты сатып алу мүмкіндігін бағалау үшін сатып алу қабілетінің паритеті қолданылады. Чеботаревтің жазуынша, осы өлшем бойынша Қазақстандағы көрсеткіш шамамен 35–40 мың долларға тең.

Елдегі орташа өмір сүру ұзақтығы да 76 жасқа жуықтады. Саясаттанушы Дүниежүзілік банктің мәліметтеріне сүйене отырып, бұл көрсеткіш Қазақстанды өңірдегі алдыңғы орынға шығаратынын атап өткен.

Өнеркәсіпте құрастырудан толық өндіріс цикліне дейінгі жол

Қазақстанда рельс, шпал, вагон және электровоз өндіріледі. Автомобиль зауыттары жыл сайын 150 мыңнан астам жеңіл және жүк көлігін шығарады.

Чеботарев отандық өнеркәсіптің бүгінгі деңгейге жетуіне назар аударған. Оның айтуынша, өндірісті жергіліктендірудің алғашқы кезеңінен бастап толық өндіріс цикліне көшуге және бөлшектерді құрастыруға дейін ұзақ жол жүріп өткен.

Саясаттанушының бағалауынша, Қазақстан экономикасы біртіндеп өңдеу өнеркәсібі мен өндірістен түсетін табысты арттыруға бет алып келеді.

Тұрғын үй құрылысының көлемі қандай?

Қазақстанда бір жыл ішінде 20 миллион шаршы метрден астам тұрғын үй пайдалануға берілді. Бұл – рекордтық көрсеткіш. Чеботарев құрылыс көлемін халық санына шаққандағы көрсеткіш бойынша есептеп, оны басқа елдермен салыстырған.

Оның есебіне сәйкес, Қазақстанда жыл сайын әр тұрғынға шаққанда шамамен бір шаршы метр тұрғын үй салынады. Ресейде бұл көрсеткіш 0,6 шаршы метрдің айналасында, ал Өзбекстанда бұдан да төмен.

Саясаттанушының есептеуінше, Еуропалық одақ елдері мен АҚШ-та бір адамға шаққандағы жылдық тұрғын үй құрылысының көлемі жарты шаршы метрге де жетпейді. Осы салыстыру бойынша Қазақстанның көрсеткіші бірқатар ірі экономикадан жоғары.

Бұдан бөлек, елде 2,8 мыңнан астам балабақша мен мектеп ашылған. Білім беру гранттарына 1,5 триллион теңгеден астам қаражат бөлінген. Ал «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында балалардың есепшоттарына 2,5 миллиард доллар аударылған.

Экономикалық өсімнің игілігі неге бірден сезілмейді?

Чеботарев халықтың тұрмыс сапасының қазірдің өзінде жақсарғанын қалайтынын түсінетінін айтады. Алайда экономикалық өзгерістердің нәтижесі күнделікті өмірде бірден байқала бермейді.

Бірақ экономиканың жұмыс істеу тәртібі осындай, сондықтан бұған бірден қол жеткізу мүмкін емес, – деп жазады саясаттанушы.

Ол мысал ретінде ертең Қазақстанда ірі алтын кен орны табылған күннің өзінде оның экономикалық пайдасы бірден сезілмейтінін келтіреді. Кен орнын игеруге және одан нақты нәтиже алуға уақыт қажет.

Сарапшы елдің даму барысын бағалағанда, қысқа мерзімді өзгерістермен шектелмей, ұзақ уақыт аралығын салыстыруға шақырады. Оның пікірінше, Қазақстандағы қазіргі өмір сүру деңгейін екі, бес және он жыл бұрынғы жағдаймен салыстырғанда, болған өзгерістердің ауқымы анығырақ көрінеді.