Ормуз бұғазындағы жаңа тәртіп: Иран кемелерге қойылатын талаптарды күшейтті

Иран әлемдік мұнай мен газ тасымалының негізгі дәліздерінің бірі саналатын Ормуз бұғазы арқылы өтетін кемелерге қатысты жаңа талаптар енгізді. Тегеранның бұл шешімі өңірдегі теңіз қатынасын қалпына келтіруге бағытталғанымен, Таяу Шығыстағы геосаяси ахуалдың әлі де күрделі екенін көрсетеді.

Иран билігінің жаңа ережесіне сәйкес, алдағы 60 күн ішінде Ормуз бұғазы арқылы өтуді жоспарлаған барлық кемелер транзитке кемінде 48 сағат қалғанда арнайы өтінім беруі тиіс. Сонымен қатар, Тегеран бұғаз арқылы өтетін кемелер үшін тарифтік алымдар мен сақтандыру төлемдерін уақытша алып тастады.

Бұл шара соңғы айларда аймақтағы шиеленіс пен теңіз тасымалындағы іркілістерден кейін кеме қатынасын жандандыру мақсатында қабылданды. Халықаралық теңіз ұйымының (IMO) мәліметінше, Парсы шығанағында қауіпсіз өтуге мүмкіндік күтіп тұрған жүздеген кеме әлі де бар.

Ормуз бұғазы әлемдік энергетикалық нарық үшін стратегиялық маңызға ие. Себебі дүниежүзіндегі мұнай мен сұйытылған табиғи газ экспортының елеулі бөлігі дәл осы бағыт арқылы тасымалданады. Сондықтан бұғаздағы кез келген өзгеріс жаһандық энергия бағасына тікелей әсер етеді.

Осы уақытта АҚШ пен Иран арасындағы дипломатиялық келіссөздер жаңа кедергілерге тап болды. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, Иран делегациясы Швейцарияда жоспарланған келіссөздерге қатысудан бас тартып, алдымен Израильдің Ливандағы «Хезболлаға» қатысты нысандарға жасаған шабуылдарын тоқтатуды талап еткен.

Соған қарамастан, Ливан–Израиль бағытында шиеленістің бәсеңдеу белгілері байқалады. Америкалық және өңірлік дереккөздердің мәліметінше, Израиль мен «Хезболла» атысты тоқтату режимін қайта жандандыру жөнінде келісімге келген. Алайда бұл қадам Вашингтон мен Тегеран арасындағы келіссөздердің қайта жандануына ықпал ете ме, әзірге белгісіз.

Израиль армиясының мәліметіне сәйкес, Ливанның оңтүстігіндегі соңғы шабуылдар салдарынан төрт әскери қызметкер қаза тауып, бірнеше адам жараланған. Бұған жауап ретінде Израиль қорғаныс армиясы (ЦАХАЛ) «Хезболла» инфрақұрылымына соққыларын жалғастырып жатқанын мәлімдеді.