Мұнай $80, доллар – 515: Сарапшылар Қазақстан экономикасына қатысты болжамдарын шұғыл өзгертті

Ормуз бұғазы жабық, Brent маркалы мұнай барреліне 100 долларға бет алды, ал кәсіби сарапшылар болжамдарын «жол-жөнекей» өзгертті. Қазақстан Ұлттық банкі жаңа макроэкономикалық сауалнаманың нәтижесін жариялады және ондағы цифрлар осыдан екі ай бұрынғыдан мүлдем өзгеше көрінеді.

Жалпы алғанда, 14 ірі сарапшылар тобы: Halyk Finance, BCC Invest, ING, Еуразиялық даму банкі, Фридом Финанс және басқалары, 2 -ші және 8-ші сәуір аралығында өз болжамдарын жаңартты.

Болжамдарға қарайтын болсақ, мұнай қымбаттайды, теңге нығаяды, экспорт шарықтайды. Бірақ инфляция мен ставка өзекті күйінде.

Негізгі тұстарын талдап көрейік.

Мұнай: бірден барреліне +$18

Қаңтар айында Brent-тің 2026 жылға арналған орташа болжамы $62 болған еді. Қазір - $80. Үш ай ішінде шамамен +29%.

Себебі анық: 28 ақпанда АҚШ пен Иран арасындағы қақтығыс аясында Ормуз бұғазы іс жүзінде жабылды. Наурызда Brent айына орташа есеппен $103-дан саудаланды, 2 сәуірде $128 болды, бүгінде $95 шамасында сатылып жатыр. EIA 2-тоқсанда $115 және жыл соңына қарай $88-ға дейін шегінуді болжайды.

Сарапшылар жылдық орташа $80 деңгейіндегі қалыпқа келу сценарийін негізге алуда. Бұл қазіргі бағалардан төмен. Яғни, олар 2026 жылдың соңына дейін жағдайдың тұрақтануын және бұғаз арқылы кеме қатынасының қайта оралуын күтеді. 2027 және 2028 жылдарға арналған болжамдар да бұрынғы $63,7 және $65,3-ке қарағанда $70-қа дейін көтерілді.

Теңгені барлық кезең бойынша нығаю күтіп тұр

Доллар алдыңғы күтілімдермен салыстырғанда арзандайды:

• 2026: 515 теңге (535 болған)

• 2027: 532,5 теңге (555 болған)

• 2028: 550 теңге (578 болған)

Салыстыру үшін, 2025 жылдың орташа курсы 521,6 теңгені құрады. Яғни, 2026 жылы сарапшылар тіпті өткен жылға қарағанда аздап нығаюды күтеді.

Логика қарапайым: барреліне $80 плюс экспорттың өсуі = валютаға қысымның азаюы.

Экспорт 2028 жылға қарай $100 млрд-тан асады

2026 жылға арналған тауарлар мен қызметтер экспортының болжамы $83,7-ден $98 млрд-қа дейін көтерілді. Бір сауалнама кезеңінде плюс $14 млрд. бұл толығымен дерлік мұнай тарихы. 2027 жылы $96,5 млрд, 2028 жылы - $100,6 млрд күтілуде. Қазақстан алғаш рет экспорты жүз миллиардтық елдер клубына кіреді.

Импорт та өсіп жатыр – 2026 жылы $83 млрд ($73 болған), 2027 жылы $85,8, 2028 жылы $89,3. Сауда профициті $15 млрд жайлы аймағында қалады.

Инфляция және ставка

2026 жылға арналған инфляция болжамы - 10%, өкінішке орай, өзгерген жоқ. 2027 жылға 8,0%-дан 8,6%-ға дейін көтерілді. 2025 жылдың соңында инфляция 12,3% құрады, 2026 жылдың ақпанында 11,7%-ға дейін баяулады. 5%-дық таргетке әлі алыс.

Базалық ставка қазір 18% - 2025 жылғы 10 қазаннан бері ұсталып тұр. 2026 жылдың соңына қарай сарапшылар 15,9%-ға дейін төмендеуді күтеді. Бірақ 2027 жылға арналған болжам бірден 1,3 пайыздық тармаққа, 12,0%-дан 13,3%-ға дейін көтерілді. Бұл сауалнаманың басты жағымсыз сигналы: жұмсарту циклі бұрын жоспарланғаннан баяу болады. Ұлттық банктің келесі шешімі 24 сәуірге белгіленген.

Бейтарап ставка 10% деп бағалануда. 2028 жылға сарапшылар 11,3% күтеді. Яғни, тіпті үш жылдан кейін де ақша-несие саясаты тепе-теңдік деңгейіне қатысты қатаң күйінде қалады.