USD 334.31 EUR 355.17 RUB 5.31
Astana:

Arqanıñ ayawlı qalamgeri Mädï Xasenov

Darındı jazwşı, jwrnalïst, pwblïcïst Qazaqstan Respwblïkasına eñbek siñirgen mädenïet qay`ratkeri Mädï Xasenov tiri bolsa bïıl 80 jasqa tolar edi. Onıñ barlıq sanalı ğumırı, bükil şığarmaşılıq eñbek jolı Säken Sey`fwllïn negizin qalağan «Arqa ajarı» gazetiniñ şejiresimen qosa örildi.

Mädenï Xasenov 1936 jılı Kökşetaw oblısı Zerendi awdanınıñ Qoşqarbay` awılında twğan. Ol Kökşetaw pedagogïkalıq wçïlïşşesiniñ muğalimder day`ınday`tın bölimin ayaqtağan soñ Kïrov atındağı memlekettik wnïversïtetin jwrnalïstïka mamandığı boy`ınşa bitirip şığadı.

Jazwşınıñ «Nartäwekel» attı romanı, «Tulpardıñ dübiri», «Tay`talas» povesteri men «Alğaşqı än» äñgimeleriniñ jïnağı sekildi onnan astam eñbegi jarıq körgen. Mädï Xasenovtiñ ädebï şığarmalarına negizinen qazaq awıldarınıñ tirşiligi, tıñdağı eñbek adamınıñ bey`nesi, jalpı adamgerşilik qasïetter arqaw bolğan. SSSR jwrnalïster odağınıñ müşesi bolğan qalamger özine «Zerendïn» degen ädebï psevdonïm qoldanğan eken.

Jazwşı-jwrnalïst «Meniñ zamandastarım» attı oçerkter men derekti äñgimeler jïnağına respwblïkağa atı äy`gili Natalʹya Vladïmïrovna Gellert, Nurğabıl Mälğajdarov, Sultanxamït Balğojïn sekildi köptegen may`talmandar eñbegin arqaw etken. Osı derekti materïaldarınıñ biri - «Awrwğa em, sawğa qwat» atalatın oçerkinde bïe sawıp, qımız jasay`tın mexanïkalandırılğan zamanawï ferma mäselesi söz boladı. Jılqı tüligine köbirek köñil bölinip, bïe bay`law jönindegi awıl qarttarınıñ «qımız babımen aşıp, uzaq piskendi, işer aldında köp sapırğandı unatadı, kübini künde jwıp otırmasa qımızdıñ dämi kelispey`di» degen usınıstarı nazarğa alınğan. Alay`da fermadağı jüz lïtrlik kübilerdi jww turmaq pisw de oñay` soqpay`dı. Sondıqtan toqpen istey`tin pişpek jasaw kerek. Odan bılay` sawın agregatına bïelerdiñ boy`ın üy`retwdiñ de özindik maşaqatı bar. Osılay`şa qalamger ay`twğa oñay` cïfrlardıñ töñireginde qanşama eñbektiñ jatqanın şeber swrettey`di. Onıñ kez-kelgen pwblïcïstïkalıq maqalası oqwğa jeñil, oy`ı jïnaqı. Al avtor nağız kösem sözdiñ qas şeberi.

Osı jïnağındağı endi bir oçerkine jas ormanşınıñ eñbegi arqaw bolğan. Jılandınıñ qoy`naw-qwısın tügel aralap, onımen qanattas Maraldı, Sandıqtaw, Arıqbulaq tawlı ormandarın şarlağan, sol jasıl älemge janaşır, qomqorşı Qazıkenniñ äw basta ustağan qağïdası – bir ağaştı jıqsañ, ornına eki köşet otırğız. Al osı ağaş atawlınıñ qoldan qalay` egilip, qalay`şa ösip-önip jatqanına bılay`ğı adam män bere ma? Jañadan qıltanaqtap kele jatqan köşet tüy`eniñ botasınan artıq kütim tiley`tinine ïlana qoya ma?

Keñes waqıtında Almatıdan şalğay` sanalatın Celïnograd öñiriniñ tirşiligi jay`ındağı oçerkteri «Qazaqstan», «Jalın», «Jazwşı», «Qay`nar» baspalarınan jarıq köripti.

Aqmola qalasınan şığıp turğan «Sarıarqa» jwrnalı 1997 jılğı qañtar ay`ındağı sanında Mädï Xasenovtiñ «Qïyanat» romanınan üzindi jarïyalağan eken. Söz basında jazwşı twralı «Xalqımızdıñ basınan keşken soñğı däwirdiñ astanaların körkem swretpen bey`neley` otırıp san qırlı key`ipkerler jasay`dı. Jazwşı Mädï özi dünïeden erte ötse de xalqınıñ qajetin ay`tıp ketken jazwşı»,- degen pikir jazılğan. Ol ras.

Kökşetaw men Qaraötkeldiñ töl perzenti Mädï Xasenulı Aqmola öñirinde bükil sanalı ğumırın ötkizip, oblıstıq «Arqa ajarı» gazetinde taban awdarmay` otız bir jıl qızmet atqarıp, elw altı jasqa qarağan şağında 1992 jılı dünïeden ozğan.

Jazwşınıñ qalamınan twğan körkem jäne derekti şığarmaları öz oqırmandarınıñ ıstıq iltïpatına bölenip, lay`ıqtı bağaların aldı.

Şara Battalğazïeva

Astana qalası melekettik murağatınıñ qızmetkeri

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï