USD 334.31 EUR 355.17 RUB 5.31
Astana:

Elimizde ïppoterapïyanıñ mamandarı joq – Janar Alsaeva Éksklyuzïv

Foto: Ержан Жаубай

Jılqı twralı ay`tqanda eñ äweli onıñ qazı-qartası men qımızı eske tüsedi. Qarını toq, qay`ğısı joq qazaq üşin jılqınıñ qızığı osı ekewi ğana sekildi bolıp elestey`tini de ötirik emes. Äy`tpese qanı da, janı da jılqıdan ajıramas qazaq üşin osı bir qılquy`rıqtınıñ pay`dası şaş-etekten ekenin eşkim de joqqa şığarması anıq. «Tebingisi terge şirip, terligi may`day` erip» ötken keşegi babalarımızdıñ tusında jılqınıñ emdik qasïetin saralay` taldap, saraptay` ay`tıp ketkeni belgili. Bezgek bolğan adamdı jaña soy`ılğan jılqı terisine oraw, ay`nalşıq tïgen qoy`dıñ tañday`ına jılqınıñ tw quy`rığınıñ bir tal qılın jügirtw, bosana almay` jatqan äy`eldiñ üstinen at sekirtw, t.b. qatarlı tolıp jatan sırtqı emdik qasïetin bılay` qoy`ğanda jılqınıñ may`ınıñ özi talay` awrwğa em, talay` dertke şïpa ekeni ay`tpasa da tüsinikti.

Al endi bügingi bizdiñ söz etkeli otırğan jılqınıñ dene qızwı arqılı, jürisi arqılı, énergïyası arqılı emdew jay`ına keler bolsaq, bunıñ özi tunıp jatqan bir ğılım. Munı medïcïnada «ïppoterapïya» dep atay`dı. Qazirgi waqıtta ïppoterapïyanı qabıldawşılar sanı jıldan-jılğa köbey`ip keledi. Ökiniştisi sol, elimizde osı bir qolda bar mümkindikti tïimdi pay`dalana almay` kelemiz. Olay` dey`tinimiz elimiz köleminde sawsaqpen sanarlıq qana ïppoterapïya ortalıqtarı bar eken. Almatıda, Öskemen men Qostanay`da jäne Şımkent qalasında. Biz bügin osı Şımkenttegi ïppoterapïya ortalığınıñ mamanımen äñgimelesip körgen edik, sonı nazarlarıñızğa usınay`ıq.

Ulttıq sport mektebinde ädisker bolıp qızmet atqaratın Janar Alsaevanıñ ay`twına qarağanda ïppoterapïyasımen emdelgisi keletinder köp, alay`da maman jetispey`di.

«Ulttıq sport mektebinde qızmet atqaratındıqtan, äweli bizge ata-analardan usınıs tüsti. Odan key`in osı Şımkent qalasındağı mügedek balalarğa arnalğan oqıtw-sawıqtırw ortalıqtarınan usınıs keldi. Sonıñ negizinde mektep dïrektorı Ğanï Axmetbaev mektep jumısınan tıs waqıtta balalardı atqa mingizwge, serwendetwge mümkindik jasadı. Alay`da bizde arnay`ı maman joq» - dey`di Janar Süy`indikqızı.

Ïppolog därigerlerdi, bala atpen jürgen kezde qasında bolıp, süy`emeldey`tin kömekşilerdi bizdiñ elde day`ınday`tın oqw ornı joq. Al Şımkenttegi ortalıqta Ulttıq sport mektebiniñ qızmetkerleri jumıstan tıs waqıtta, tüski üzilis kezinde ay`nalıswğa mäjbür.

«Atqa minip jürw, serwendew bir basqa da, onı emdew, arnay`ı därilik seans retinde qabıldaw mülde bölek. Bizdiñ mektepte jattıqtırwşılar, at baptay`tın mamandar bar. Biraq olar ïppoterapïya mamanı emes qoy`. Äri attar da ïppologïyağa arnalmağan, sporttıq attar. Küni boy`ı sporttıq jattığwğa qatısqan attardı sırqat balalarğa mingizw de obal. Olar da şarşay`dı. Äri bizdegi attardıñ barlığı asıl tuqımdı jılqılar. Al ïppoterapïya üşin qarapay`ım jılqılar da jaray` beredi» - degen Janar Alsaevanıñ ay`twınşa munda mamandarmen qatar jwas attar da jetispey`di.

«Key`de qala turğındarı özderiniñ attarın birneşe künge, waqıtşa bizdiñ qaramağımızğa beredi. Solardı pay`dalanamız. Jäne özimizdiñ jarıstarğa, sporttıq oy`ındarğa jaramsız bolıp qalğan attardı pay`dalanamız. Onda da mektebimizdegi tömengi toptarğa arnalğan (attı jügendew, erttew, bay`law, jetelew) attardı da osı ïppoterapïya üşin pay`dalanamız» - dey`di «Ulı dala qırandarı» QQ-nıñ OQO boy`ınşa töray`ımı Janar Alsaeva.

Onıñ ay`twına qarağanda mektep janınan jumıs istep turğan bul ortalıqqa kelip, ïppoterapïyamen emdelip jürgen balalardıñ sanı 150-den asadı.

«Ïppoterapïyamen emdew bizdiñ jumıs quramımızğa kirmey`di. Sol sebepti biraz waqıt toqtap ta qalğan kezderi boldı. Jaña joğarıda ay`tqan Ğanï Axmetbaevtıñ eñbeginiñ arqasında qazir jalğasın tawıp keledi. Ol kisi bul ortalıqtı oblısqa da usınıp kördi. Äzirge nätïje bolmay` tur. Al bizdiñ qaramağımızda ulttıq sportımızdıñ barlıq türi bar. Tört jılda bir ret ötetin respwblïkalıq twrnïrge day`ındıq barısı kezinde 5-6 ay` ïppoterapïyanı toqtata turwğa twra keldi. Sebebi ülgere almay` qaldıq» - degen ulttıq sport türleri mektebiniñ ädiskeri äli de qol uşın sozamın degen azamattardıñ kömegine zärwmiz dey`di.

Onıñ ay`twına qarağanda ortalıqqa attar, mamandar, därigerler, at äbzelderi kerek eken.

«Bizdiñ därigerimiz sportşılardıñ densawlığına jawaptı. Olardıñ jarıs aldındağı jay`-küy`ine, jağday`ına jawap beredi. Degenmen öz betinşe izdenip, osı ïppoterapïya salasında biraz täjirïbe jïnaqtadı. Mekteptegi bir ğana ştatta otırğan därigerimiz tüski üzilis waqıtında jılqımen emdelwge kelgen balalarğa qaray`dı, solarğa kömektesedi» - dey`di Janar Süy`indikqızı.

Al osı ortalıqtıñ jay`-japsarımen tanısıp, kömek qolın sozğısı keletin azamattar joq dewge boladı. Birli-jarım ata-analar balasınıñ densawlığı üşin qolınan kelgenin istep berwmen ğana şekteledi.

«Buğan dey`in «Senderge qanday` kömek kerek, ne muqtajdıqtarıñ bar?» dep oblıs köleminde bizge at izin salğan adamdı äli körgen emespin. Barımızben bazar bolıp, joqtan bar jasap otırmız. Al xalıqtan suranıs köp. Bizge emdelwge keletin balardıñ köbi sal awrwmen sırqattanğan (DCP) balalar. Tirek-qïmıl jüy`esinde, aqıl-esinde şamalı awıtqwşılığı bar balalar köptep keledi» - dey`di maman.

Balalardı emdew ortalığın mektep janında, ata-analardıñ, sawıqtırw ortalıtarınıñ suranısımen ğana jürgizip otırğan mektep äkimşiligi bul jumıspen tübegey`li ay`nalısa almay`dı. Sebebi...

«Medïcïnanı moy`nımızğa ala almay`mız. Mekteptiñ jarğısına da say` kelmey`di. Jeke fwnkïonalʹdıq qızmetimizge de ïppoterapïyamen tübegey`li ay`nalıswğa mümkindik joq. Bul jerde bizdiñ ïppoterapïya ortalığın aşwımızdıñ bastı sebebi bizde attar bar. Serwendew orındarı, manejdar bar, ülken ïppodromımız bar. Sonı pay`dalanw üşin ğana aşılğan ortalıq qoy`. Al osınday` day`ın bazanı pay`dalanıp, bizge ştat berip, at baptawşılarğa jalaqı tölep, däriger-mamandarmen tolıqtırıp berse, keremet qımbat bağadağı attar emes, jwas, arzan bağadağı ïppoterapïyağa arnalğan attar alıp berse, biz jumısımızdı arı qaray` da jalğastıra berer edik» - dey`di Janar Alsaeva.

2010 jıldan beri jumıs istep kelejatqan ulttıq sport mektebiniñ janındağı ïppoterapïya ortalığınıñ jağday`ı osınday`.

Bir qızığı ata-babamız at üstinen tüspey` ötken ultımızdıñ oqw jüy`esinde de, awılşarwaşılığı salasında da ïppoterapïya twralı ilim joq eken. At üstinde kün körgen alaş balası bügingidey` otırıqşı däwir kelip, urpaqtarı atpen emdelwdi tañsıq körerin oy`lamadı ma eken. Älde özderi tastaqım bolıp, sal awrw, tirek-qïmıl jüy`esiniñ twabitti kemşilikti boların elestete almadı ma eken, kim bilsin. Degenmen, bügingi künniñ talabınan, urpaq sawlığınan twğan osı bir erekşe ğılımnıñ Täwelsizdigimizdiñ 25 jıldığında da äli künge qolğa alınbay` kele jatqandığı qınjıltadı.

Sözimiz däy`ekti bolwı üşin professor, kardïolog däriger Muxambedïya Axmetovten Qazaqstandağı ïppoterapïya salası twralı surağan edik.

«Qazaqstanda qolğa alınğan emes. Bilim salasında bolsın, densawlıq salasında bolsın, ïppoterapïyanı oqıtw, damıtw degen bolmağan. Resey`de, Mäskewde bar. Biraq ïppoterapïyanı maman eken dep, ol xalıqqa kerek eken dep oqıtıp jatqan eşkimdi körgen emespin. Tipti medïcïnalıq wnïversïtetterde ïppoterapïya twralı pän joq. Qazir bul emdew jüy`esin tutınatındar sanı köbey`ip keledi. Aldağı waqıtta memleket tarapınan qoldaw tawıp jatsa, qanekï!» - dey`di «Astana medïcïnalıq wnïversïtetiniñ» professorı Muxambedïya Axmetov.

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï