USD 335.61 EUR 361.32 RUB 5.26
Astana:

Bala tärbïesindegi key`bir olqılıqtar

Ata-analardan: «Ul-qızdarıñızdı qalay` ösirip jatırsızdar?» dep surasaq, köbine köp estïtin jawabımız: «Tamağın toq, kïimin kök etip, eşkimge jaltaqtatpay` ösirip jatırmız» bolıp şığadı. Qazirgi qoğamımızda balağa tätti tamaq, şırın swsın berip, jılı üy`men qamtamasız etw onıñ aldındağı qarızdarımızdan qutılğanday` bolıp körinetin sekildi. Alay`da kïimin, işip-jemin, baspanasın durıstawımız perzentterimizdiñ sözderin, qılıqtarın, ustanımdarın jäne eki dünïege degen ustanımdarın özgertip jatqan joq. Künder ötip jatır, biraq balalarımız rwxanï tolıqpay` otır.

Äkeler: «Men bala-şağamdı asıraw üşin kündiz-tüni eñbek etip jürmin. Özim qïnalsam qïnalay`ın, balarım jaqsı bolsın dep jürmin» dey`di. Osılay` jürip, balaların tek qana uy`ıqtap jatqan kezde ğana köretinderin sol äkeler özderi ay`tadı. Biraq ökinişke qaray`, olar osılay` üy` betin tek tünde körip jürgende, ul-qızdarınıñ qanday` bağıtta ösip jatqandığınan bey`xabar qalıp qoy`ıp jatadı. Mısalı, musılman otbası bolsa, balalarınıñ namazın tolıq oqıp jürgenin nemese ötkizip qoy`ıp jürgenin anıq bile almay`dı. Ay`tatın sözderi ras-ötirik ekenin tağı bilmey`di. Özi joqta balalarınıñ qanday` kitap oqïtının, ne üy`renip jürgenin bilmey`di. Kimdermen dos bolıp jürgeninen de xabarsız. Al şındığında, nağız tärbïe osı sawaldardıñ mañında jatır. Ata-ana ul-qızınıñ işki rwxanï qoy`masın nemen toltırıp jatqanın ütir-nüktesine dey`in jaqsı bilwi tïis. Kerek deseñiz, balanıñ dostarınıñ kim ekenin baqılawdıñ özi artıq emes.

Al balanıñ anası: «Men bügin balama eñ dämdi tağamdı satıp äperdim, eñ tätti astı pisirip berdim, işetin swsını şırın bolwın qadağaladım» dey`di. Osılay`şa ananıñ da kündik waqıtı asxanada ötedi.

Bala-şağası mektepten, bala-baqşadan nemese oy`ınnan kelgeninde, olardıñ ne istegenin täptiştep surap otırmay`dı. Key`de balalar teledïdardıñ aldında baqılawsız qalıp jatadı. Ondağı xabarlardıñ balasınıñ keleşegine, işki rwxanïyatına pay`dası bar ma, zïyanı bar ma, minez-qulqına qanday` äseri bar, körip jatqanı adal ma, basqa ma oğan nemquray`lı qaray` saladı. Äy`tewir bala-şağa awırtpaşılığınan özin aman saqtasa bolğanı. Biraq sol analar öz balaların osılay` qarawsız qaldırw arqılı öz qoldarımen qawip-qaterge tigip jatqanın büginde birew bilse, birew bilmey`di.

Öy`tkeni ana äkege qarağanda köbirek üy`de otıradı da, keşke küy`ewi bala-şağasınıñ jağday`ın surasa, ündemey` qoya saladı nemese bir sıltawlardı ay`tıp, taqırıptı özgerte saladı. Tipti, key`de: «Quday`ğa şükir, bala-şağañ jaqsı» dep te qoyadı. Mine, osı durıs emes. Osı dünïedegi nemir zulmat qılmıstar balalardı osılay` qarawsız qaldırwdıñ nätïjesinde bolıp jatqanın bilwimiz kerek.

Balasınıñ üy`de nemen ay`nalısıp otırğanın bilmey`tin ata-ana olardıñ köşede ne istey`tinin qay`dan bilsin? Urlıqpen, ay`nalısıp jür me, birewdi qan qaqsatıp jılatıp jür me, qızdarı jeñil jürispen jükti bolıp, qoldan tüsik jasatıp jatır ma, araq işip mas bolıp jür me – birewinen de xabarsız.

Endi osı mäselelerge asıl dinimiz turğısınan keley`ik. Ïslam közqarası boy`ınşa balağa tälim-tärbïe beretin eñ alğaşqı mektep, alğaşqı medrese, alğaşqı uya otbası bolıp sanaladı. Eger otbasında balanıñ rwxanï damwına, jetilwine köñil bölinbese, onda ol bala erteñ bas awrwımızğa, jüregimizdiñ eñ awır qay`ğısına ay`nalwı mümkin. Durıs tärbïe körmegen ul-qız tek ata-anasınıñ ğana emes, bükil qoğamnıñ, eldiñ, tipti adamzattıñ eñ ülken problemasına ay`nalwı äbden ıqtïmal. Keşegi ata-babamız jastardıñ buzıqşılığın körgende, eñ aldımen «Bul balanıñ ata-anası qay`da, nege balasına durıs qaramay`dı?» dep buzaqılıqtıñ sebebin äke-şeşeden izdey`tin. Osığan köp köñil bölwimiz kerek. Olay` bolsa, bala tärbïesi - bul dünïedegi barlıq isten joğarı turatın öte ülken jawapkerşilik. Sonda ne istew kerek?

Pay`ğambarımızdıñ (s.a.w.) bir xadïsinde: «Adam balası qay`tıs bolğanda, onıñ üş närseden basqa amaldarı tügel toqtay`dı: «köpşiliktiñ ïgiligi üşin berilgen sadaqa, pay`dalı ilim jäne artınan duğa jasap turatın izgi urpaq» delingen.

Osı jerden qorıtındı şığarar bolsaq, siz ulıñızğa namaz üy`retetin bolsañız, onıñ ärbir oqığan namazınan özine beriletindey` sawap sizge de jazılıp otıradı. Al eger ol üy`lenip, öz balasın da sol siz üy`retkenge bawlïtın bolsa, olarğa jazılatın mol sawapqa siz de ïe bolasız. Balamızğa özge de ïgi isterdi üy`retwdiñ osı namazğa üy`retw sekildi sawabı mol.

Tağı bir xadïsinde Allanıñ elşisi (s.a.w.) bılay` degen: «Kim de kim twra jolğa şaqırsa, oğan soñınan erwşilerdiñ sawabınday` sawap jazıladı. Odan bir de bir närse kemitilmey`di, al kimde-kim teris jolğa bastasa, oğan soñınan erwşilerdiñ künäsinday` künä jazıladı, Odan bir de bir närse kemitilmey`di».

Olay` bolsa, balalar äkesinen temeki şegw, arsız kïnolardı körw, birewdi aldaw sekildi qılıqtardı üy`rense, onda sol künälar äkege balasına jazılğanday` kölemde jazıladı.

Ïä, erteñ Qïyamet küni bolğanda, aldımen bala emes, balası jay`lı äke suraladı. Sondıqtan bala-şağamızdı eş waqıtta qarawsız, nazarsız qaldırmawımız kerek. Ata-ana ul-qızınıñ qanday` awamen tınıs alıp jürgenine dey`in öziniñ bes sawsağınday` bilwge tïis. Bul bir. Ekinşiden, perzentterimizge Ïslam dininiñ negizderin jastay`ınan üy`retwimiz kerek. Ol üşin aldımen ata-ananıñ özi din men dinsizdiktiñ, ïman men ïmansızdıqtıñ, bul dünïe men arğı älemniñ parqın ajırata biletindey` sawattı bolwğa tïis. Dinimiz er-äy`el musılmandarğa ğılım izdenwdi parız etwinde män bar. Ata-ana köp izdenwi tïis. «Jüregim taza, eşkimniñ ala jibin attap jürgen joqpınmen» köp mäsele şeşile qoy`may`dı. Bügin biz osılay` oy`lap jay`baraqat otırsaq, erteñ özge birewler kelip bizdiñ ala jibimizdi attawı mümkin. «Bay`ığıñ kelse, din oy`lap tap» degen sayasattı ustanıp jürgender büginde az emes. Ağılşın tilin üy`retem, kompʹyuter üy`retem, «taza din» üy`retem dep jürip, perzentterimizdi köringen kök attı kelip öz tobına tartıp äketip jatsa, barmağımızdı şay`nay`tın kez sonda. Biraq ol kezde keş boladı.

Öy`tkeni jastardıñ jüregine jazılğan närse tasqa qaşalğan jazwmen teñ. Onı tek sındırıp qana öşirwge boladı. Sondıqtan ul-qızdarımızdıñ jüregine eñ birinşi dinï jazwdı ata-anası jazwğa tïis. Sonda ğana ol balanıñ keleşeginen ümit etwimizge boladı.

Asılbek ÄWEZXANULI

islam.kz

Ssılkï po teme:
Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï