USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
Astana:

Axïko Tecwro. Tünekten şıqqan säwle...

Biz mïday` aralasqan aqparat zamanınıñ tım-tım asığıs adamdarı tarïxtı sezinbey`, jüregimizden onıñ ärbir sätin ötkizbey` jatıp urandap, äldebir nawqanşıldıqqa ilesip belsendilerdiñ lepirme sözine eligip ketim jatamız. Äri osınday` äreketterdi jïi qay`talay`mız... Tarïx bizdiñ oy`lağanımızday` bolsa, bizdiñ qazirgi äreketimiz ben urandarımızğa ıñğay`lansa dep oy`lay`mız. Biraq, eşqaşan olay` bolmay`dı! Bügingi kün keşegi tarïxtıñ jürip ötken jolı, jasağan eñbegi. Biz keşegi tarïxtıñ jemisi. Qalay` deseñiz de... Tarïxqa buy`rıq bere almay`sız, ükim şığara almay`sız, ıqpal ete almay`sız! Tarïxqa bïlik jürmey`di. Alay`da, tarïxtı - ötken künniñ är kezeñin janıñızben sezinip, bügingi künge degen key`bir oy`larıñız ben közqarastarıñızdı qay`ta qarawğa äbden boladı... Ol üşin käri tarïxtıñ tiri kwägeriniñ ömir jolına üñilseñiz de mol mağulmat alasız.

Qarağandı oblısına qarastı Aqtas awılında seksen bes jastağı Axïko Tecwro esimdi aqsaqal turadı. Ultı – japon. 11 nemere, 5 şöbere süy`ip otırğan Axïko aqsaqaldıñ qanday` tağdır ïesi ekenin jalpaq jurt bile bermey`di.

Axïko Tecwro 15 jasında tağdırdıñ ay`dawımen GWLAG-tıñ Qazaqstandağı eñ iri lageri – KARLAG türmesine tüsedi. On bes jastağı bala tergewşilerdiñ qïnawına köne almay` aqırı özine tağılğan «japon tıñşısı» degen jalğan ay`ıptı moy`ınday`dı. Söy`tip, KARLAG qara tünekke oranğan tozaq apanına tüsedi. KARLAG ta sol kezeñdegi zïyalılar, ğalımdar, oqımıstılar otırğanı, olardıñ adam tözgisiz qïnaw, zorlıq körgeni tarïxtağı stalïndik kezeñniñ qandı betterinen belgili. Jastıq şağın KARLAG türmesinde ötkizgen Axïko on jıldan soñ, 25 jasında bosap şığadı. Bostandıqqa şıqtı degen atı bolmasa, kewdesinde janı ğana bar ölimşi küy`de qw süy`egin süy`retip şığadı. KARLAG tan şıqqan 25 jastağı jigittiñ salmağı 24 kg bolğan eken. Osıdan-aq, Axïkonıñ qanday` küy`de bolğanın tüsinwge boladı. Jat jerde, eşkimge kereksiz, ölim awzında tünekten jarıqqa şıqqan Axïkonı es-tüssiz jatqan jerinen qazaq äy`eli tawıp alıp, awzına sw tamızıp, qarğıs atqır soğıs jutqan uldarınıñ ornına balasınday` bawırına basıp, adam qatarına qosadı.

Key`in zaman oñalğanda Axïko ata jurtı – Japonïyağa barıp, äkesimen, bawırlarımen, twğan-twısımen tabısadı. Japonïya Axïkonı qaharman retinde qarsı alıp, turmısına, ömirine qajetti jağday`dı jasap beredi. Biraq, Axïko Japonïyada turaqtay` almay`, Aqtasqa qay`ta oraladı. Qanday` qudiret qay`ta alıp kelgenin Axïkonıñ özine ayan! Özine ayan bolatını ekinşi ret dünïege äkelgen qazaq anası, adam qatarına qosqan qazaq ortası, qazaq jeri...

Qanşa jerden nawqan salıp, urandağanımızben KARLAG türmesin körgen tağdır ïeleri, onıñ qazaqqa özge jurt ökilderine äkelgen qasiretin, jazılmastay` janğa salğan jarasın, sanada qalğan tereñ izin körsetetin dramalıq şığarma osı künge dey`in qoy`ılmağan eken. Mine, endi sol olqılıqtıñ ornı tolıp, Täwelsizdiktiñ 25 jıldığı qarsañında M.Äwezov teatrı Axïko Tecwronıñ ömir jolınıñ negizinde jazılğan spektakldi qazan ay`ınıñ 22 küni tusawın kesip, saxnağa şığarmaq. Dramatwrg Mädïna Omarova jazıp, rejïsser Asxat Maemïrov saxnalay`tın «Aqtastağı Axïko» derekti dramasınıñ bastı ïdeyalıq tuğırı ol – adamnıñ jasampaz, jigerli rwxı. Yağnï, Axïko bey`nesi arqılı stalïndik qan qasap jıldarı ğazïz bası azapqa tüsken ult ulılarınan bastap, qarapay`ım jazıqsız san mıñdağan adamnıñ bey`nesin, olardıñ tutas jüy`e sındıra almağan bolattay` berik rwxın, qanşa qïnaw, zorlıq-zombılıq körse de ömirge quştarlığın, jarqın bolaşaqqa degen ümitterin öltirmey`, adamï bey`nesin saqtay` bilgen bolmısı körsetiledi.

M.Äwezov teatrınıñ 91 mawsımdağı alğaşqı prʹemerası – «Aqtastağı Axïko» spektakline qatıstı ötken baspasöz mäslïxatında teatr dïrektorı, akter Erlan Biläl Qarağandığa jolı tüsken bir sapar kezinde Parlamenti Mäjilisiniñ depwtatı Nurlan Dwlatbekovpen jolığıp, äñgime barısında KARLAG jay`lı tıñ mälimetter estigenin ay`ta kelip: «Mwzey`di arnay`ı barıp, közimmen kördim.Közben körip, sezinw bölekşe äser etti. Öte awır küy`de birneşe kün jürdim. Aqırı, Nurlan Dwlatbekov mırzamen birlese otırıp, Axïkonıñ tağdırın arqaw etken saxnağa lay`ıqtalğan şığarma jazwdı josparladıq. Sodan teatrımızdıñ dramatwrgi Mädïna Omarova Axïko Tecwroğa ädey`ilep barıp, basınan keşken ömirin öz awzınan jazıp alıp keldi de, şığarmağa kiristi. Söy`tip, özindik erekşe qoltañbasımen körermen ıqılasına bölengen rejïsser Asxat Maemïrovti şaqırıp, qoy`ılımdı saxnalawdı usındıq. Mine, buy`ırtsa, qazannıñ 22-23 künderi prʹemerasın ötkizgeli otırmız» dedi.

Mine, osılay`şa, tarïxımızdağı qaralı betterdiñ biri körkemdik bïik pen tereñ psïxologïyalıq tartısqa tolı obrazdar arqılı «Aqtastağı Axïko» qoy`ılımımen körermenge jol tartadı.

KARLAG qapasında jastıq şağın jerlegen Axïkoday` adamdardı qur sülderin süy`retip bostandıqqa şığarğan küş ol – ömirge quştarlıq! Ol quştarlıq tünekten şıqqan säwle ispettes...

Teatrda kezdesey`ik!

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï