USD 334.89 EUR 361.61 RUB 5.28
Astana:

Jemqorlıq – indet, onımen küres – jalpığa mindet

Foto: egemen.kz

Qazir, älemniñ barlıq elderi küresip otırğan kürdeli qoğamdıq mäselelerdiñ biri – jemqorlıq. Bul indet adamzatqa erteden tanıs. Talay` zamannan bir eli qalıspay`, qay`ta nebir tegewrindi qarsılıqtarğa tötep berip, mol qarajat, pay`da bar jerge tamır jay`ıp otırğan qawipti kesel.

Lawazımdı adamdardıñ para berip satıp alw, sayasï qay`ratkerlerdiñ satqındığı retinde sïpattalatın sıbay`las jemqorlıq memlekettiñ bedeline keri äser etip, el qawipsizdigine nuqsan keltirip qana qoy`may`dı, quqıqtıq memleket qurw qağïdaların buzadı. Buğan qosa, älewettiñ damwına, sayasïʹékonomïkasına zïyan keltiredi. Eñ öreskeli, ükimettiñ damw bağdarlamaların joqqa şığaradı. Sondıqtan, bügingi küni qoğamda sıbay`las jemqorlıqqa qarsı sananı özgertip, qazaqstandıq patrïotïzm sezimin nığay`tw asa qajettilik bolıp otır. Korrwpcïyağa qarsı mädenïetti qalıptastırw maqsatında türli basqoswlar, döñgelek üstelder men jïındar ötkizw paraqorlıqpen kürestiñ alğışarttarınıñ biri sanaladı.

Osı maqsatta «Nur Otan» partïyası Astana qalası fïlïalınıñ partïyalıq baqılaw boy`ınşa ïnspektorı Serik Kölbaevtıñ qatıswımen «Qazaqkoncert» memlekettik koncerttik uy`ımı qızmetkerlerimen jïın ötti.

Söz barısında, Serik Kölbaev: «Sıbay`las jemqorlıqpen küresw – barşanıñ jäne är azamattıñ mindeti. Paraqorlıqqa qarsı küres jawapkerşiligi tek qana memleketke emes, ärbir jeke azamatqa jükteletinin este saqtawımız qajet. Memleket pen qoğamnıñ birligi jäne özara senimdiligi ğana sıbay`las jemqorlıqqa qarsı turwğa mümkindik beredi», - dedi.

Sonday`-aq, statïstïkalıq mälimetter men birneşe mısaldardı alğa tarttı.

Sonımen, sıbay`las jemqorlıq twralı uğım birinşi ret 1979 jılı Birikken Ulttar Uy`ımınıñ 34 otırısında qarastırılğan eken. Al bizdiñ Prezïdent N.Ä.Nazarbaev 1998 jılı 11 şildede respwblïka azamattarına jasağan ündewinde: «Jemqorlıq qoğamnıñ barlıq salasına, memlekettiñ konstïtwcïyalıq negizine qater töndirwde, sondıqtan oğan qarsı turw – jalpıulttıq maqsat», - degen bolatın. Öy`tkeni, bul närse basqa damwşı elder sïyaqtı, bizdiñ memleketimizdi de ay`nalıp ötken joq. Derekterge süy`ensek, älemde jemqorlıq jay`lamağan memleket joq eken. Endi älemdik körsetkişterge toqtalay`ıq.

Jemqorlıqqa qarsı bükilälemdik «Transperensï Ïnterneşnl» odağınıñ taratqan mälimeti boy`ınşa, büginde Qazaqstan jemqorlıq deñgey`i boy`ınşa älemde 150-şi orında eken. Al, körşi memleketterden Resey` – 145, Özbekstan 175 orınğa jay`ğasqan. Bul körsetkiş paraqorlıqpen küresti äli de jetildirwdi qajet etetinin körsetedi. Xalıqaralıq zañgerler bergen bağa boy`ınşa, Qazaqstan jemqorlıqqa qarsı küresw üşin arnay`ı zañ şığarğan memleketterdiñ tiziminde. TMD elderi işinde tuñğış «sıbay`las jemqorlıqpen küres» twralı Zañ qabıldağan el. Qazir respwblïkamızda sıbay`las jemqorlıqtıñ aldın alıp, oğan tosqawıl qoyu üşin mamandırılğan uy`ımdar jumıs istey`di. Atap ay`tqanda, Prezïdent janındağı Jemqorlıqqa qarsı küres komïssïyası, Memlekettik qızmet agenttigi, Jemqorlıq pen ékonomïkalıq qılmısqa qarsı küres agenttigi, İşki İster mïnïstrligi, Ulttıq Qawipsizdik Komïteti – mine, osınıñ bäri jemqorlıqpen küresetin mekemeler. Sonday`-aq, Memleket basşısınıñ tapsırwımen «Nur Otan» partïyasınıñ barlıq awmaqtıq jäne ay`maqtıq fïlïaldarında jemqorlıqpen küres jönindegi qoğamdıq keñester aşılğan. Olar är oblıs, qala men awılda jemqorlıq sïpatqa kez kelgen faktiler men körinisterge tözimsizdik jağday`ın qalıptastırw bağıtında jumıs istep keledi.

Sonımen, elimizde jemqorlıqpen küres barınşa awqımda jürgizilip jatır eken. Alay`da munımen jemqorlıq nege azay`may` otır?!

Sarapşılardıñ pikirinşe, Qazaqstanda jemqorlıq jüy`eli sïpat alğan. Sol sebepten onı tübegey`li joyu äzirge qïınğa soğwda. El arasında, ülken «jetistikke» tek para berip qol jetkizwge boladı degen tüsinik qalıptasqan. Oğan qosa, «aqımaq bara beredi, aqıldı para beredi» degen söz bar. Bul ay`tılğannıñ däwreni ötti dese de, äli künge ïek artatındar joq emes. Al jastardıñ basım böligi onday`lardı zañ buzwşılar retinde körwden göri, kerisinşe, ülgi tutwğa bey`im. Sondıqtan paraqorlıqpen küresti är otbası, är adam sanalı türde özinen bastağanı abzal.

Sıbay`las jemqorlıqpen küreswdi küşey`tw mäselesi Elbasınıñ jarïyalağan bes ïnstïtwcïonaldıq reformaların jüzege asırwdağı Ult josparında da orın alıp, 13-qadamda naqtılanğan. Osılay`şa, sıbay`las jemqorlıqpen küresw tek memlekettiñ ğana emes, barlıq azamattardıñ, qoğamnıñ ortaq mindeti bolıp tabıladı.

Jalpı, jemqorlıqpen küresw Qazaqstannıñ jarqın bolaşağı üşin asa mañızdı. Onıñ nätïjeli bolwı köbinese bïlik pen qoğamnıñ küş-jigerin biriktirwmen bay`lanıstı. Jumıla kötergen jük jeñil demekşi, bul is, eñ bastısı, «bir jağadan bas, bir jeñnen qol şığarıp» jumılğanda ğana nätïjeli bolmaq.

Ay`naş Erwxan

Ssılkï po teme:
Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï