USD 336.23 EUR 360.3 RUB 5.28
Astana:

Negizi, äkim bolw äy`eldiñ emes, erdiñ isi – äkim äy`el Éksklyuzïv

Foto: автордікі

Qazirde äy`el zatı üy`diñ de, tüzdiñ de jumısın qatar alıp jürwge qawqarlı. Sonıñ biri Qarağandınıñ oblıs ortalığınan şalğay`da ornalasqan Qızılaray` awılınıñ äkimi Şeker Tölepbekova. Jaqında tek äkim ğana emes, 4 balanıñ anası, ülken äwlettiñ kelini bolıp otırğan Şeker Mädenïetqızımen Baq.kz tilşisi äñgimelesip qay`tqan bolatın.

- Qızılaray` selolıq okrwginiñ äkimi bolğanıñızğa bir jıl bolıptı. Äkim äy`el degen atqa qalay` ïe boldıñız?

- Qazan ay`ında Qızılaray` selolıq okrwginiñ äkimi bolıp say`lanğanıma 1 jıl toldı. Buğan dey`in 9 ay`day` äkimniñ mindetin atqarwşı bolıp jumıs istedim. Osı 9 ay`da awılımızdan şıqqan talay` azamatqa «äkim bolıñızşı» dep ötiniş jasadım. Eşkim kelispedi. Sodan key`in, sol waqıttağı Aqtoğay` awdanınıñ äkimi Nïqanbay` Omarxanovtıñ usınısımen äkimdik qızmetke kiristim. Buğan dey`in 6 jılday` äkimşilikte bwxgalter, bas maman qızmetterin atqardım. Memleketik qızmet salasındağı jïnaqtağan täjirïbemniñ arqasında äri awıl turğındarınıñ minez-qulqın, mentalïtetin jaqsı bilgendikten äkim bolwğa kelisim berdim.

- Otbası men jumıstı qatar alıp jürw qïın emes pe? Qalay` degenmen, 4 balanıñ anasısız. Ata-eneñizge de kelindik qızmet jasawıñız kerek degendey`.

- Üy`den göri tüzde köp jüretinim ras. Eki künniñ birinde awdan ortalığına barıp turw kerek boladı. Mine, osınday` is-saparlarmen sırtta jürgende balalarğa ata-enem men äke-şeşem qaray`dı. Eger joldasım qoldaw bildirmese, ata-enem qarsı bolsa, twğandarım kömektespese, äkim bolmas ta edim. Men, tipti, balalarım dünïege kelgennen key`in de basqa äy`elder sïyaqtı üş jıl dekrettik demalısta otırıp körmeppin, üş ay`dan key`in jumısqa şığıp ketemin. Balalar da üy`renip qalğan. Meni izdep, jılap jatqandarın körmeppin.

- 33-ke jaqında ğana tolıpsız. Qaramağıñızdağı qızmetkerler, jalpı awılıñızdıñ turğındarı jas dep «basınatın» kezderi bolmay` ma? Awılğa qatıstı mañızdı şeşimderdi qabıldağanda qïnalmay`sız ba?

- Men Qızılaray`da twıp-östim. Joldasım da osı awıldiki. Bılay`şa ay`tqanda, qay`ın jurtımnıñ da, törkin jurtımnıñ da qoldawındamın (küldi). Şındığında awıl turğındarınıñ ärqay`sısınıñ minezimen jaqsı tanıspın. Key`de usaq-tüy`ek närsege bola qattı aşwlanıp, şağım ay`tıp kelgen ülkenderdi esiktiñ sırtınan kütip alıp, quşaqtap, erkelep degendey` aşwların baswğa tırısamın. Al key`bir şarwalar waqıtında atqarılmay` jatsa, nemese kem-ketik ketken jerleri bolsa qaramağımdağı qızmetkerlerge aşwmen ursıp ta alwım mümkin. Al awılğa qatıstı mañızdı şeşimderi «Aqsaqaldar alqasımen», «Qoğamdıñ keñespen» birige otırıp şeşemiz.

- Jumıs barasında qanday` qïındıqtar boldı?

- Qızılaray`da aldıñğı jılı qıs qattı bolıp, qar köp tüsti. Köktemde say`-say`dan aqqan qızıl sw apattı jağday` twğızğan bolatın. Sol kezde awıl biraz qïındıq kördi. Awıl şetindegi özende oy`nap jürgen eki büldirşin muz oy`ılıp, abay`sızda swğa tüsip ketip, qaza boldı. Sol balalardıñ mäy`itin Balqaş qalasınan arnay`ı texnïka men mamandar şaqırtıp üş künnen key`in äzer taptıq. Sol üş künde awıl azamattarı bir adamday` ayaqtarınan tik turdı. Men ol kezde äkimniñ mindetin atqarwşı bolıp qızmet istey`tin edim. Awıl adamdarımen ayağıma rezeñke etik kïip men de jürdim. Tañ ata salısımen özenge barıp, balalardıñ mäy`iti tabılıp qalar dep eki közim tört bolatın. Keş batsa, üy`ge ayağım baspay`tın. Balalar tabılğanşa telmirip özenge qaradım da jürdim.

Awılımız tawdıñ ortasında ornalasqandıqtan, qar köp tüsedi. Bıltırğı jılı da borandı, qarlı qıs boldı. Jol jabılıp, awdan ortalığımen qatınasw qïınğa tüsti. «Jolğa şıqpa» degen eskertwge qaramastan jolawşılap ketken turğındar qar qursawında qalıp, olardı, tipti, atpen izdewge twra keldi. Osığan bay`lanıstı awdan äkiminen köp söz estidim. «Adam şığını bolsa ne istey`siñ, nege turğındarğa tüsindirmey`siñ. Eger tüsinbese, awıldan şığar jolğa barıp köldeneñinen jatıp al. Biraq adamdardı awıldan şığarwşı bolma!», - dep ursatın sol kezdegi awdan äkimi Nïqanbay` ağa. Osınday` waqıttarda, ärïne, äy`el adamnıñ äkim bolğanı qïın degen oy`ğa kelemin.

- Bïlikte äy`eldiñ quqığı şektewli dep jatadı. Jalpı, Siz äy`el adam retinde qanday` da bir şektew bay`qadıñız ba?

- Elbasınıñ jarlığımen bekitilgen Qazaqstan Respwblïkasındağı genderlik teñdik strategïyası bar. Osıdan bolar, äkimdik qızmetinde meni äy`el adam retinde alalağan emes. Tipti, oblıs, awdan äkimdigindegiler meniñ äy`el ekenimdi umıtıp ketetin sïyaqtı. Äy`elsiñ dep bosañswğa mümkindik bermey`di.

Al awıldıq jerdiñ äkimi retinde birqatar şektewlerge tap bolıp jatatınım jasırın emes. Şındığında, awıl äkiminiñ qolında qazir eşteñe de joq dep ay`twğa boladı. Tipti, awıldıq äkimşiliktiñ jekelegen byudjeti de joq. Qorjınında qarjısı joq äkimder qanday` da bir mäseleni şeşwge qawqarsız, xalıq aldında märtebesi de tömen. Eldi mekenniñ tazalığın, köşelerdiñ jarıqtandırılwın, abattandırılwın qadağalap, şağın şarwa qojalıqtarınıñ damwına ıqpal etw sïyaqtı jumıstardı özdigiñşe atqarğıñ keledi. Alay`da, qarjınıñ joqtığı qol bay`law boladı.

- Awıl äkimderi tört jılda bir say`lawğa tüsedi eken. Kelesi say`lawda öz kandïdatwrañızdı usınasız ba?

- Negizi äkim bolw äy`eldiñ emes, er adamnıñ isi. Sebebi, küni boy`ı jumısta bolasıñ, üy`ge kelgen soñ, otbasıñ bar, bala-şağañ bar degendey`, olarğa jağday` jasaw kerek. Äy`eldiñ üy`degi tirligi belgili ğoy`. Onıñ üstine, bir waq öziñe qarawıñ kerek. Twğan-twıs bar. Qara şañıraq bolğan soñ kelimdi-ketimdi kisi de köp.Munıñ bäri qosımşa küş pen waqıttı talap etedi. Al er adamdarğa oñay`law, ärïne, kïimi ütiktewli, tamağı day`ın, üy` jïnawlı degen sïyaqtı. Sondıqtan da, eger awılıma şınımen janı aşïtın, xalıq qwansa, birge qwanıp, qay`ğırsa, birge qay`ğıratın er azamat bolsa, meniñ äkimdikke talasıp nem bar. Tağı da qay`talap ay`tqım keledi, eger jubay`ım qoldamasa, kömektespese, äkim bolwğa kelispes te edim.

- Awıl turğındarı Siz jay`lı tek jaqsı pikirde eken. Osı jay`lı ne ay`tasız?

- Joğarıda ay`tıp ötkendey`, büldirşinderdiñ ölimi, qıstağı jol qïındığı, jaz bastalsa ört. Osınıñ barlığı, ay`nalıp kelgende, meni şıñday` tüsti. Atqarğan azdı-köpti jumısımnıñ nätïjesi bolsa, ol, birinşi kezekte, xalıqtıñ kömegi men jaqsı nïetinde. Degenmen, taw qoparıp, qırwar is tındırğan joqpın dep oy`lay`mın. Awılımızda şeşimin tappay` jürgen mäseleler bar. Mısalı, äli de bolsa uyalı bay`lanıs qoy`ılmağan. Osı problemanı şeşw üşin küş salıp jatırmın. Sonday`-aq, kelesi jılı awılımızdıñ 90 jıldıq merey`toy`ın dürkiretip atap ötpekpiz. Day`ındıqtı bastap ta kettik. Atqarılğan isterdiñ bağasın xalıq bere jatar dep oy`lay`mın.

- Suxbatıñızğa raxmet! Boy`ıñızğa küş-qwat, isiñizge sättilik tiley`miz!

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï