USD 334.89 EUR 361.61 RUB 5.28
Astana:

Esek terisi äy`elder kosmetologïyasında pay`dalanıladı

Soñğı birer jıldan beri jurttıñ nazarı kädimgi esekke qattı awa bastadı. Key` awıldarda belgisiz adamdardıñ esekti soy`ıp, terisin sıpırıp äketken oqïğaları twralı talay` märte jazğanbız.

Bul şarwamen ay`nalısatındar jasırın tirlik istey`tindikten «Esek terisin Qıtay`ğa ötkizip jatır eken», «Bir esektiñ terisi 100 mıñ teñge turadı eken», «Qulağınan küşti däri jasay`dı eken» degen sïyaqtı türli alıpqaşpa sözder taral­ğan edi. Keşegi aptada «Esek terisin qabılday`mız» dep orıs tilinde jazılğan jarnamanı körgen biz ondağı telefon arqılı xabarlasıp, jarnama berwşige jurttıñ kökey`inde jürgen suraqtardı qoy`dıq.

Qulağımen qosa qabıldanadı eken

– Jarnama boy`ınşa xabarlasıp tur edik. Esek terisin qanşadan qabılday`tındarıñızdı bilgimiz keledi.

– 15 – 17 mıñ teñgeniñ aralığında qabılday`mız.

– Nege arzan? Jurt esek terisi 50 mıñ, tipti 100 mıñ teñge turadı eken dep jür ğoy`?

– Ay`ta beredi. Oğan senbeñiz. Oy`lanıp qarasañızşı, tiri esektiñ özi arı ketse 10 – 15 mıñ teñge turadı emes pe?

– Sonda da arzan sïyaqtı körinedi eken...

– Sizde qanşa teri bar? Birneşew bolsa, kelisip, üsteme aqı qosa alamız.

– Teri emes, esek bar. Biraq onı tiridey` satsaq dep edik.

– Tiridey` almay`mız. Bir «alqaştı» mıñ teñgege jaldasañız, ädemilep soy`ıp, terisin sıpırıp beredi ğoy`.

– Bas terisimen, qulaqtarımen tügel bolwı kerek degendi estigen edik. Ekiniñ biri terini onday` etip sıpıra almay`tın şığar...

– Onıñ tük te qïındığı joq. Kädimgi mal bawızdağan sïyaqtı tamaq astınan orıp, terisin tumsığınan joğarı qaray` jäne moy`nınan tömen qaray` sıdırıp aladı.

– Al teri qabıldağanda qanday` talap qoy`ıladı? Mısalı, onı sıdır­ğan kezde tilip, jaralap alğan bolsa, bağasın tömenge urıp äwrelemey`sizder me? Erkek esek pen urğaşı esektiñ, qodıq, tay`qarlardıñ terileri ärtürli bağalanadı dey`di ğoy`? Jalpı, ötkiziletin teriniñ kölemi qanday` bolwı kerek?

– Birden ay`ta ketey`in, teri jası 3-ten asqan esektiki bolwı tïis. Odan kişi esekterdi soyuğa ruqsat joq. Jalpı, qodıqtardıñ terisi arzanğa bağalanadı. Eresek esekterdiñ terileriniñ bağası birdey`. «Razmer» ölşemey`miz.

– Terini qay`da qabılday`sızdar?

– Osı telefonğa xabarlasıñız, men tïisti adamdarıma ay`tamın, olar özderi barıp äketedi.

– Alıs awıldarda, tipti basqa oblısta bolsa şe?

– Bäribir. Bizge qay` jerden äketw keregin ay`tsañız boldı, jigitter özderi baradı. Äy`tpese kelisip, avtobwsqa salıp jiberesiz, jigitter kütip alıp, aqşasın sol avtobwstan berip jiberedi. Esepteswde problema bolmay`dı.

...Mine, esek terisin qabılday`tın adammen arada osınday` äñgime boldı. Ay`twınşa, bul azamattıñ özi Almatı oblısınıñ bir awılında turadı eken. Onıñ qay` awıl ekenin, özderiniñ jïnalğan terini qay`da aparıp ötkizetinin ay`tqısı kelmedi.

Osıdan key`in biz esek terisin alatındardı öz betimizben izdep kördik. Bir qızığı, Şımkenttegi teri alatın biraz nüktelerge barğanımızda ondağılar esek terisin qabıldamay`tındarın ay`ttı. «Esek terisin eşkim de almay`dı. Ol äşey`in jurttıñ awzındağı alıpqaşpa söz ğoy`», – degen jawap estidik.

Esekke erekşe qumarlar bar

Al esek terisiniñ ötimdi tawarğa ay`nalw sırın biz ğalamtordan bildik. Onı rasında da Qıtay`ğa ötkizetin sïyaqtı. «Azattıq» radïosına bergen suxbatında Qıtay`dağı «Konfwcïy`» ïnstïtwtınıñ Mïnçjow Lïnïn esimdi qızmetkeri bul elde esektiñ eti men terisi ejelden şïpalıq qasïeti bar dep sanalatının ay`tıptı. Yağnï onıñ terisinen därilik zattar alatın körinedi, al eti vïtamïnder men mïneraldarğa bay` qunarlı azıq sanaladı eken.

«Qıtay` emşileri osıdan eki mıñ jılday` burın esek terisinen alınğan däriler qan azdıqtan qorğay`tının, ağzanıñ qorğanıs qabiletin arttıratının anıqtağan, – depti Lïnïn. – Onı bedew äy`elderge qoldanwğa da keñes beriledi. Äsirese bizde «éczyao» dep atalatın därige suranıs küşti. Ol negizinen äy`elder kosmetologïyasında pay`dalanıladı, terini jaqsartıp, jasartadı. Onı qurğaq jötelge, bas ay`nalwına qarsı, swıqtap awır­ğanda pay`dalanwğa da boladı».

Tüsingenimiz, büginde joğarıda atalğan éczyao Qıtay`da şığarılatın ösimdik şay`larınıñ köbiniñ quramında boladı eken. Al onı öndirw üşin Qıtay`da köptegen esek fermaları aşılıptı. Alın­ğan önim büginde Şığıs Azïya, Ewropa elderine, AQŞ-qa köptep éksporttaladı desedi. Jıl say`ın tört-bes tonna éczyao şığarıladı, ol üşin jılına 1 mïllïonğa jwıq esek soy`ıladı eken. Sondıqtan bul elde esek bası kemip ketken. Osığan oray` esektiñ qunı da artqan. Mısalı, Qıtay`da qazir bir esektiñ qunı 3000 yuanʹ (463 dollar) turatın körinedi. Sol sebepti burın jılqı, sïır ösirwmen şuğıldanıp kelgen biraz fermalar endi şarwaşılıq bağıtın özgertip, esek bağwğa köşipti. Olar teri ötkizwden bölek, esek eti men sütin öñdewdi jolğa qoyuda.

Osı oray`da Qıtay`ğa ötkiziletin esek ïmportı da qızıp tur eken. Oğan Ündistan men Päkistannan esekti tiridey` ötkizse, Resey`den, Wkraïnadan, Täjikstannan, Qazaqstan men Qırğızstannan teri ötkizw jolğa qoy`ılğan. Al irgemizdegi Qırğızstanda esek şarwaşılığımen üş fïrma arnay`ı ay`nalıswda, onıñ ekewi qıtay`lıq käsipkerlerge tïesili eken.

Derekköz: zamana.kz

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï