USD 335.61 EUR 361.32 RUB 5.26
Astana:

Samat SMAQOV: Özimdi jarnamalağandı unatpay`mın

«Aqtöbe» fwtbol klwbınıñ kapïtanı, dañqtı fwtbolşı Samat Smaqovtı elimizde tanımay`tın adam kemde-kem. Qazaq sportında özindik qoltañbasın qaldırıp ülgergen onı pir tutıp, tipti qazirdiñ özinde añızğa ay`nalğan tulğa dep eseptey`tinder az emes. Bir belgilisi, qazaq fwtbolşısı degende awızğa aldımen osı Samat iligedi...

...Sändi kïinip, qaşanda sırbaz minezinen tanbay`tın №8 nömirdegi ataqtı oy`ınşımen ekewara äñgimemiz tek sport jöninde bolmadı, jeke ömiri — otbası, aldağı josparı men köpşilikke bey`mälim qırları töñireginde de söy`lestik.

— Öziñizben suxbattasw üşin eki apta xabarıñızdı küttik. Şınımen waqıtıñız tığız ba, älde jwrnalïstermen jüzdeskendi qalamay`sız ba?

— Bilmey`min, barlığımen qarım-qatınasım jaqsı sïyaqtı. Birewmen söy`lesip, ekinşisimen äñgimeleswden bas tartqan kezim esimde joq. Bunı men jwrnalïsterge qatıstı ay`tıp otırmın. Mümkin, bul jağday` bir säti tüspegennen orın alğan şığar. Eñ bastısı, ekewmiz bügin jüzdesip otırmız ğoy`.

— Dey` turğanmen, sizben söy`lespesten burın ğalamtordı şarlap şıqqanımnan bay`qağanım, qazaqtildi baspasözge, jalpı aqparat quraldarına suxbat berwiñiz öte sïrek eken...

— Birden moy`ınday`ın, qazaqşanı onşa bilmegendigimnen bolar. Biz Keñes Odağı kezinde twdıq qoy`, onıñ üstine es bilgeli qaladamız. Äri sol waqıtta qala boy`ınşa tek bir-aq qazaq mektebi bar edi, ol alısta degendey`... Büginde memlekettik tilge kelgende aqsap jatatınımız sondıqtan. Biraq, tildi meñgerwge degen umtılıs bar.

— Qalıñ jurtşılıqqa Samat fwtbolşı retinde ğana jaqsı tanıs. Kündelikti ömirde qanday`sız?

— Meniñşe, otbasılı ekenimdi, balalarımnıñ barın bäri biledi. Men onı jasırğan da emespin. Al adam retinde qanday` ekenimdi ay`tar bolsam, men şındıqtı jaqsı köremin. Özime unamağan närseni ol kim bolsa da, betiñe ay`twğa dağdılanğanmın. Osı qasïetimnen şığar, meni adamdardıñ köpşiligi jaqtırmay`dı (külip).

— Kün say`ın sporttıq jattığwlardan basqa ne istey`siz? Kün tärtibiñizdi bilsek.

— Şını kerek, bizdiñ tärtippen uzaq uy`ıqtay` da almay`sıñ. Ädette sol sağat 9-ğa dey`in uy`ıqtay`mın. Eger tañğı jattığwlar josparlansa, odan erte oyanatınım da bar. Sosın künbe-kün qay`talanatın day`ındıq jumıstarı, osınday` kezdeswler, basqa da şarwalar. Anaw ay`tqanday` bos waqıt bola bermey`di. Qolım qalt ete qalsa, osındağı dostarımmen bïlʹyard oy`nağandı janım süy`edi.

Uy`ıqtar aldında kïno körwdi ädetke ay`naldırğanmın. Jalpı, jurt qatarlı tüngi sağat 12-1-lerde jastıqqa basım tïedi.

— Öziñiz jumıs babımen Aqtöbedesiz, otbasıñız — Almatıda. Balalarıñızdı baqılaw, jalpı olardıñ tärbïesimen ay`nalısw qïınğa soğatın şığar?

— Ïä, öte qïın. Äri balalarıñ endi ösip kele jatqanda, olardıñ qızıqtarıña kwä bola almawıñ oñay` emes. Äsirese, kişkentay`ımdı oy`lap, qattı sağınamın. Ülken ulımnıñ bolsa, jumısı menen qawırt (jımïıp). Tañerteñ kwrstarğa barsa, tüs awa jattığwlarğa jügiredi. Qızım da solay`.

Bäri oy`dağıday` bolsa, otbasım şilde ay`ında osında keledi. Sol kezde sağınışımdı basamın dep oy`lay`mın.

— Sonda olarğa mülde bara almay`sız ba? Basşılıqpen kelisimge kelip, ara-tura saparlata ma desem..

— Joq. Tek demalıs, mey`ram künderi oray`ı kelse, 1-2 künge uşaqpen barıp kelemin. Äy`tpese, basqa fwtbolşılarday` ılğï osındamın ğoy`. Barlığımızğa talap birdey`.

— Qızıñız körkem gïmnastïkamen şuğıldansa, ülken ulıñız jolıñızdı qwwğa bekingen eken. Balalardıñ bul tañdawına äkesiniñ ıqpalı tïdi me?

— Mende «Sen qalay`da osı sportpen ay`nalıswıñ kerek» degen bolmadı. Özderi kişkentay`ınan sportqa bey`im bop östi. Samïramnıñ jası 11-den astı, mektepke barğannan osı sport türin qolay` kördi. Al ülken ulım Alamgïr jaqında 8 jasqa toldı, ol da kişkentay`ınan fwtbol dese, işken asın jerge qoyadı. Äkesine uqsağısı kelgeni şığar... Eñ qızığı, oğan doptı qalay` tebw kerektigin, fwtboldıñ özge de qır-sırın körsetpesem de, bärin özi üy`rendi. Bul kil fwtbolşılardıñ arasında öskendiginiñ äserinen dep bilemin. Qarşaday`ınan day`ındıqtarımnan qalmay`dı ğoy`. Büginde ol Almatıdağı «Qay`rat» akademïyasında jattığıp jür. Özi oy`nay`tın komandanıñ kapïtanı. Yağnï ömirin osı fwtbolmen bay`lanıstırwdı maqsat etip otır. Kişkentay`ım Danïyar 3 jasqa endi keledi. Üş balamnıñ tärbïesimen negizinen joldasım Wma ay`nalısadı, men de oğan barınşa qoldaw körsetwge tırısamın.

— Söziñiz awzıñızda, balalarıñızdı esimi nege qızıq? Zay`ıbıñızdıñ atı da erekşe...

— Kelinşegimniñ şın esimi — Ümit. Tek kişkentay`ınan bäri onı Wma dep atap ketken, sodan men de solay` dey`min. Al balalarımızdıñ atın özimiz qoy`dıq. Samïranıñ mağınası köpşilikke tüsinikti şığar, oğan toqtalmay`-aq qoyay`ın. Alamgïr dewimizdiñ sırı — bul esim parsı tilinde «älemdi bïlewşi» degenge sayadı. Äri estilgende de qulaqqa jağımdı. Kenje balamızdıñ atın dosım Danïyar Muqanovtıñ qurmetine qoy`dım. Öskende sonday` azamat bolsa, armanım joq. Üşewiniñ de atı özimizge unay`dı.

— Otbasında negizinen orısşa söy`lesesiz ğoy`?

— Joq, awıldan anda-sanda apalarımız kelgende öz tilimizde de söy`lesemiz. Üy`degi bala kütwşisine de «Mey`linşe qazaqşa söy`lesiñiz» dep eskertip qoy`dım. Sebebi qazaq tili bolaşaqta qay`-qay`sımızğa da kerek bolatının jaqsı tüsinemin. Äri özderiniñ ana tili degendey`.

— Qanday` kitaptardı oqïsız?

— Jazwşı Borïs Akwnïnniñ şığarmaların oqığandı jaqsı köremin. Jaqında sol kisiniñ twındısın qay`talap oqıp şıqtım. Qazirgi küni Gregorï Dévïd Robertstiñ «Şantaram» attı kitabın oqıp jatırmın. Sonday`-aq, ataqtı adamdardıñ ğumırnamalıq kitaptarın nazarımnan tıs qaldırmay`mın.

— Estwimşe, otandıq şow-bïznes ökilderinen aralasatın dostarıñız köp eken. Bolaşaqta kïnoğa tüswge usınıs tüsse, qalay` qaray`sız?

— Bul saladağı jora-joldastarım şınımen köp. Olar meni türli tüsirilimderge jïi şaqıradı. Soñğı birer jılda dosım Nurtas Adambay`dıñ bir kïnosınıñ épïzodında da oy`nağanmın. Biraq, meniñ onday`ğa asa qulşınısım da, ebim de joq. Waqıt ta tapşı. Rasın ay`tsam, özimdi bul salada elestete almay`mın. Bul ispen odan da känigi mamandar ay`nalıssa, sol durıs qoy`.

— Şeteldik fwtbolşılar jarnamağa da köp tüsedi. Bul jağınan qalay`sız?

— Buğan da asa joqpın. Tek bir sport tawarların satatın iri fïrmamen kezinde kelisimşartqa otırğanmın, anda-sanda sonıñ rolïkterine qatısamın. Sol-aq. Öz basım jarnamanı, özimdi körsetkendi unatpay`mın.

— Älewmettik jeliler — fey`sbwk, tvïtter, ïnstagramnıñ belsendi qoldanwşısısız. Bul sizge ne berdi?

— Eñ äweli janküy`erlermen bay`lanıs qoy`. Qolım bos kezde jaña swretterimdi salıp, mağan tirkelgen jandardıñ suraqtarına jawap berip, waqıtımdı tïimdi ötkizwge tırısamın. Äsirese, äwejay`da, jolda jürgende bul taptırmay`tın ermek.

— Fwtbol taqırıbına oy`ıssaq. Sizdiñ oy`ıñızşa, onıñ bügingi xali qanday`?

— Bul suraqqa jawap berw qïın. Bir ay`tarım, ötken jılmen salıstırğanda, bïılğı çempïonattıñ deñgey`i tömendep ketti.

— Bul sport türine ne jetpey`di?

— Men balalar — bizdiñ bolaşağımız dewden jalıqpay`mın. Solarğa, jas fwtbolşılarğa jaqsı jağday` jasasa, jaman bolmas edi. Sodan key`in jaqsı nätïjeni de talap etwge boladı...

Odan bölek, Qazaqstanda jaqsı stadïondar joqtıñ qası. Mıqtı ülken emes, 10-12 mıñğa arnalğan stadïon salıp bersinşi, basqa tilegimiz joq. Sosın köktem men küzdi ay`tpağanda, jaz mezgilinde oy`nay`tın durıs alañ tappay` qïnalamız. Osınıñ bärin eskerip, jolğa qoy`sa, oy`ınnıñ deñgey`ine oñdı äser etetini dawsız.

— «Aqtöbe» fwtbol klwbınıñ tolıqtay` derlik jañarğanı belgili. Birinşi kezeñniñ qorıtındısı boy`ınşa alğaşqı altılıqqa ilige alamız ba, qalay` oy`lay`sız? Oblıs äkimi osınday` meje qoy`dı ğoy`.

— Berdibek Maşbekulınıñ munday` talap qoyatınday` ornı bar, ol — klwbtıñ qojay`ını. Men onı jaqsı tüsinemin. Biraq, bizdiñ jas komanda ekenimizdi, aramızda alañğa endi şıqqan jigitterdiñ barın umıtpawımız kerek. Sol sebepti, joğarı nätïje kütwge tağı bolmay`dı. Degenmen, Qazaqstan çempïonatınıñ ekinşi ay`nalımı endi bastalıp jatır, bar tartım äli alda. Meniñ oy`ımşa, oy`ınşılardıñ barlığı soñına dey`in psïxologïyalıq jağınan mıqtı bolsa, munday` qarqınmen jaqsı nätïjeni kütwge äbden boladı.

— Qazaq fwtbolı jıl sanap jastarmen tolığwda. Key`ingi bwınnan kimniñ ayaq alısı sizdi süy`sindiredi?

— Durıs ay`tasız, jastardıñ sanı köp. Onıñ işinde talanttar da az emes. Mäselen, Abat Ay`ımbetov, Bağdat Qay`ırov, Aslanbek Kakïmovtardı erekşe atay` alamın. Olarğa ılğï ay`tamın: «Eger fwtboldı aldamasañızdar, jaqsı nätïjege tübinde jetesizder». Öz basım söy`ttim, neğurlım ädil, şınay`ı oy`nawğa tırıstım. Sol kezinde tökken terimniñ büginde zey`netin körip jatırmın, şükir.

— Qazaqstandıq komandalarda, bizde de legïonerler äli de azay`may` tur. Olarğa közqarasıñız qanday`?

— Bir anığı, legïoner kelse, ol bärinen mıqtı bolwı şart. Jergilikti oy`ınşılardan bir bas joğarı bolsa, oğan tölengen aqşanıñ qay`tqanı dep bilemin. Al qalamaqısı qoljetimdi, soğan say` deñgey`i ortaşalardı alıp keregi joq. Onday`lar özimizde de bar... Jäne men bunı özimizdiñ komandamızğa qaratıp ay`tıp otırğanım joq, bul — jalpı qazaqstandıq fwtbolğa qatıstı.

— Jasıratını joq, sizdiñ qazirgi jasıñız fwtbolşı üşin az jas emes. Osınday`da sporttıq karʺearañızda 1-2 jılda özgeristiñ bolwı mümkin be?

— (Küldi). Bälkim, özime kezinde köp jaqsılıq jasağan, ömirimde de ornı erek komandama qay`tıp kelwimniñ sebebi — osında karʺeramdı ayaqtawdı qalağanımnan şığar. Biraq, bïıl ma, kelesi jılı, qaşan ketetinimdi özim de bilmey`min. Äy`tewir, babımda bolğanşa ülken sportpen qoştaspay`mın.

— Endi 10-15 jıldan key`in Samattı qalıptasqan bapker retinde köretin bolarmız...

— Joq. Munı men anıq ay`ta alamın, bapker bolmay`mın. Nege deseñiz, bul jaqsılıq äpermey`tin jumıs. 1-2 twrdan key`in seni qwıp jiberwi bek mümkin... Äy`tkenmen, osı fwtboldan alıstamay`tınım xaq. Qalğanın waqıt körsete jatar...

— Äñgimeñizge raxmet!

Äñgimelesken Ay`bek TASQALÏEV.

01.06.2016 jıl.

Oblıstıq «Aqtöbe» gazeti

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï