USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
Astana:

Aq gülim

Sansız jıldardı artqa tastasa da, xalıq talğamınan oy`ıp orın alğan twındılar qaşanda el qulağında jañğırıp turarı sözsiz. Sebebi, jürekten şıqqan ən ərday`ım jürekte məñgi ornığıp, tıñdawşınıñ şın bağasımen erekşe este qaladı. Osınday` qazaq ən önerindegi öresi bïik twındılardıñ basımına jwığı Sır topırağında dünïege kelgendigin birew bilse, birewine bey`məlim.

Xalıqtıñ sonday` ay`ta jüretin ömirşeñ ənderiniñ biri – «Aq gülim». Qazaqtıñ ən qorına engenine otız jeti jıldan astam waqıt ötse de, bul əndi ər tıñdağan say`ın jaña estip turğanday` bey`- jay` küy` keşpewiñ əste mümkin emes. Deneñ toq urğanday` tolqıp, alaburtqan köñildi maxabbat otı şarpığanday` əsem küy` keşesiñ. Jigittiñ süy`gen janına degen iñkər sezimin qara sözdiñ qudiretimen jetkizgen aqın tıñdawşını osınday` əserde qaldıradı. Ərïne, bul – aqınnıñ sözsiz şeberligi. Segiz notanıñ ırğağına salıp, oğan jan bitirip, odan əri qubılta bilgen kompozïtordıñ da talassız talantın joqqa şığarwğa bolmas. Sondıqtan da bolar, jañaqorğandıq qos talant – Beksultan Bay`kenjeev pen Adırbek Sopıbekovtıñ birlesken şığarmaşılıq jumısınıñ arqasında dünïege kelgen «Aq gülimdi» büginde jatqa ay`tpay`tın qazaq joq.

Al, siz tek Sır jurtşılığınıñ ğana emes, jüregi öner dep soğatın barşa ən süy`er qawımnıñ süy`ikti ənine ay`nalğan «Aq gülimniñ» şığw tarïxınan xabardarsız ba? Ja- sıratını joq, onı ənine eltip qosıla şırqap jürgenimizben qaşan, qalay` twğan dünïe ekendigi köbimiz üşin bey`məlim. Şınımen de, aqın jürekti özine ıntıq etken bir sulw jannıñ bolğanı anıq pa, əlde ömirin öleñmen terbegen aqın jigittiñ mwzasın jırğa qosqan jəy` ğana kezekti twındısı ma? Osınday` oy`men biz de ənniñ sözin jazğan jır eliniñ maqtanışı, aqın Adırbek Sopıbekovpen arnay`ı tildesip, atalmış taqırıp jöninde sır tartıp körgen edik. Biz xabarlasqanda Adırbek aqsaqal elimizdiñ bas qalasında saparlatıp jür eken. Ol sımsız telefon arqılı öleñ tarïxın bayandap berwden bas tartpadı. Qısqası, seksendi alqımdağan aqsaqal əñgimege kelgende sarañdıq tanıtpay`, keşe ğana jazıp bitken öleñdey` bizge bərin ədemi tizbektep ay`tıp bergen edi.

– Özderiñiz bilesizder, əy`elder merekesi BUU-nıñ tikeley` qoldawımen 1979 jıldan bastap toy`lanatın bolıp şeşildi. Osığan bay`lanıstı jer-jerde respwblïkalıq konferencïyalar uy`ımdastırw közdeldi. Ol kezde men Jañaqorğan awdandıq partïya komïtetinde sayasï ağartw kabïnetiniñ meñgerwşisi qızmetin atqarıp jürdim.

Al, Beksultan Bay`kenjeev awdandıq mwzıka mektebiniñ dïrektorı bolatın. Birde atalmış bağıttağı jasalğan jïında əy`elder qawımına arnap öleñ jazw Beksultan ekewmizge mindetteldi. Söy`tip, birimiz söz, ekinşimiz ənin taba almay` oy`lanıp- tolğanıp biraz jürdik. Jalpı, nəzikjandılar qawımına ən şığarw degen öte qïın dünïe ekenin aqındar jağı jaqsı biledi. Öy`tkeni, ondağı sulwlıqtı 3 şwmaq pen 1 qay`ırmağa sıy`ğızw mümkin emes, – dey`di aqın bizben əñgimesinde. Rasında, uzın sonar qïssa-dastan, poémalarğa özek bolğan bul körkemdikti eki-üş awız sözge sıy`ğızwğa da utqır til men oramdı oy`dıñ asa qajettigi əmbege ayan. Söy`tip, arağa bir apta salıp qay`ta kezdesken aqın men kompozïtor bir-birine işten şıqqan töl twın dıların usınğanda köp köñilindegi kirşiksiz sezimdi döp basatın sətti dünïe boların iştey` sezgen-di. Seni izdey`min alañdap dürsildey`di bul jürek Seni oy`ladım sağınıp kündiz-tüni eljirep Qırıq qızdıñ işinde baramısıñ köş bastap Men Tölegen bolğanda Öziñ boldıñ Qız Jibek, aq gülim...

Mine, biz ay`tıp jürgen ənniñ alğaşqı şwmağı osılay` örilgen edi. – Ədette, ən jazw üderisinde birinşi mwzıka jazılıp, soğan oray` aqınğa söz jazw tapsırılatın nemese kerisinşe. Bul jolı bizde olay` bolmadı. Ekewmiz eki jaqta jürip, jazğan dünïemizdi qatar körsettik. Bir qızığı, «Sabaqtı ïne sətimen» dep mwzıka men sözi aldın ala oy`lasqanday` bir-birimen jımdasa ketti. Sonda Beksultan ekewmizdiñ bul öleñniñ tek paraq betinde ğana qalmay`, xalıqtıñ jüreginde de qalatın qımbat ən bolarına ükili ümitpen qarağan edik. Key`in day`ın bolğan ən notağa tüsip, qazirgi Qorqıt ata atındağı Qızılorda memlekettik wnïversïtetiniñ zalında biraz waqıt ilinip turdı. Sol wnïversïtette əy`elder taqırıbına bay`lanıstı uy`ımdastırılğan oblıstıq konferencïyada ənniñ alğaş tusawı kesilip, tıñdarmanğa jol tartqan edi, – dey`di Adırbek Sopıbekov.

Al, ənniñ nelikten «Aq gülim» atalw sebebin surağanımızda, aqsaqal qılıqtı qızdar üşin «aq» pen «gülden» artıq taptırmas teñew joq ekenin jetkizgen edi. Bir jağınan, aqınnıñ ay`twınşa, Beksultan Bay`kenjeevtiñ anasınıñ atı «Aqnur» bolğan- dıqtan, kom pozïtordıñ öz öleñ derine köbine «aq» söziniñ tirkesip jüretini zañdılıqqa ay`nalıptı. Belgili «Aqbayan», «Aq Şolpan» ənderiniñ atawı da osı məselege tikeley` qatıstı körinedi. Osılay`şa qos xas talanttıñ jüreginen şıqqan əsem ənniñ bağın belgili éstra- da juldızdarınıñ biri – «Nur Muqasan» tobı aşıp, jır süy`er qawımnıñ jüregine odan əri berik ornıqtıra tüsti. Jastana jattap, qosıla ay`tatın tətti əwenge ay`naldı.

– Dünïeden ozar şağındağı bir jılday` waqıt burın Beksultanmen kezdeskenimde ol mağan «Sağınıp jürşi» degen ənine söz jazıp berwge qolqa saldı. Men de dos sözin ayaq astı etpey`, öziniñ qalağanınday` jazıp berdim. Ən dünïege kelgen soñ, Beksultan baqïlıq boldı. Kompozïtordıñ 65 jıldığına arnalğan respwblïkalıq eske alw keşi de osı ənniñ atımen ataldı. Qazir onı belgili ənşi Sayat Medewov naqışına keltire orındap jür, – dey`di aqın. Qazirgi tañda jürekti aqınnıñ ənge sözi jazılğan 20-dan astam öleñi bar. Kezinde Əset Bey`sewov, Şəmşi Qaldayaqovtarmen dastarqan- dəmdes bolğan aqınnıñ talay`- talay` keremet dünïeleri el awzında şırqalıp, qazaqtıñ ən önerindegi altın kömbesinen oy`ıp turıp orın alğanı məlim.

Bağlan TİLEWBERGENOVA

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï