USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
Astana:

«Ulıtaw» qorıq-murajay`ı étnografïyalıq ékspedïcïyasın qolğa aldı

Jwırda «Ulıtaw» qorıq-murajay`ı étnografïyalıq ékspedïcïya uy`ımdastırdı. Negizgi bağıtı «Ulıtaw-Qızılorda-Otırar-Ordabası-Türkistan-Şımkent-Taraz». Maqsatı— osı bağıtta ornalasqan mwzey`lermen jäne qorıq murajay`larmen özara is-täjirïbe almasw jäne jädiger jïnaw.

Ékspedïcïyanıñ alğaşqı küni Qızılorda oblısınıñ Abay` awılında boldıq. Awıldan jädigerler jïnaldı. «Ulıtaw» eldi mekeni twralı xabardar ettik. Kelesi küni Qızılorda qalasına kelip, Qızılorda «Qazqay`ta jañartw» respwblïkalıq memlekettik käsipornı Qızılorda oblıstıq fïlïalına barıp, dïrektor Şıñğıs Qanatbaevpen tanısıp, özara pikir almastıq. Ulıtaw jerindegi tarïxï orın Joşı mazarın qorşawğa alw üşin jasalınıp jatqan qorşawlar sapasın körip, jumıs barısımen tanıstıq. Qızılorda oblıstıq ölketanw murajay`ında boldıq. Murajay`dıñ dïrektorınıñ orınbasarı Axmetova Jannat Däwrenqızına qızına jolığıp, öñir tarïxın zerttew maqsatında şekaralas jatqan elmen «Bulantı şay`qası» bolğan qazaq tarïxınıñ zerttelmegen aşılmağan betterin naqtı däleldermen aşıp körsetw negizinde qızılordalıq murajay` qızmetkerlerimen kezdesip oy` bölistik. Ulıtaw murajay`ında ötken xalıqaralıq konferencïya jïnağı «Bulantı şay`qası» kitabı sıy`ğa usınıldı.

Murajay`dıñ jaña ékspozïcïyasınıñ ğılımï qızmetkeri Sağïtjanova Élʹzïra Nağaşıbay`qızınıñ tüsindirwimen araladıq. Murajay` qorın körip ärtürli étnografï- yalıq jädigerlerdiñ toptamasımen tanıstıq. Kelesi küni Şïeli awdanına jol tarttıq. Qazaq qolöneriniñ, onıñ işinde kilem toqwdıñ ortalığı retinde önerdi saqtağan eldi mekenderge ékspedïcïyamız jalğastı. Ärbir üy`de toqıma kilemder tıqır kilemşeler kezdesedi. Şïeli awdanınıñ eldi mekenderi Gïgant, Bestam, Ä.Täjibaev (Telköl), Alğabas awıldarına barıp, turğın üy`lerdi aralap, qazaq xalqınıñ salt-dästürin saqtaw maqsatında könergen, ata-babalar pay`dalanğan zattardı jïnastırdıq. Toqıma kilemder, baw-baskurlar, keli-kelsaptar, tas dïirmender, kübi-pispegimen, urşıqtar, kilem toqïtın taraqtar, bilezik, jüzikter, mıs ojaw, kepser, şapaşot sïyaqtı öte qundı jädigerler jïnaqtaldı.

Atap ay`tsaq, köneköz qarïyalar Gïgant awılınan Erjanova Qurmankül, Şadïeva Orazkül, Şïeli awılınan Mırzalïeva Zïtken, Arşagül Bey`senbay`kızı, Ötebaeva Ümsinay`, Sızdıkova Dildaş, Ötegenova Amïna, Bïğanşa Nısanbay`qızı, Xalïfa Ajarbaeva, Quljanova Fatïma, Alay`darova Bïbisara, Jumabekova Qundızay` sïyaqtı abzal jandar boldı. Sonımen qatar qazaqtıñ ulttıq tağam türleriniñ jasalw, day`ındalw joldarı jïnaqtalğan. Ékspedïcïya öz jumısın «Otırar» qorıq murajay`ında jalğastırdı. Munda dïrektor orınbasarı Serik Aqılbek, esepşi Ulbala jäne bas qor saqtawşı Eralı Şoqay`men pikirlesip, «Bulantı şay`qası» kitabı sıy`ğa tartıldı. Murajay`dıñ jaña ékspozïcïyası jabdıqtalw üstinde eken. Qor jädigerlerin saqtaw, öñdew joldarınıñ täsilderimen tanısıp, kumıra jasaw stanogı men küy`dirw peşiniñ jasalw texnologïyasımen tanıstıq. ÉKSPO-2017 qarsañında murajay` janınan étnokeşen ortalığın aşw jumıstarı qolğa alınıp, köptegen altı- baqan, usta qoması, qumıra küy`diretin peş ornı sïyaqtı ister atqarılğan eken.

Äriptesimiz E.Şoqay`dıñ ay`twınşa, jeltoqsan ay`ında étnokeşenniñ aşılwı bolmaq. Sonımen qatar qor jädigerlerin qay`ta jañğırtw jumıstarı boy`ınşa da is-täjirïbe almasıldı. «Äziret-Sultan» Türkistan qorıq murajay`ına jolığıp, dïrektordıñ orınbasarı Esjan Erjanmen tarïxï eskertkişterdi qujattandırw jumıstarı boy`ınşa özara pikir almasıp, qor bölimi qızmetkerlerinen qazaqtıñ zergerlik buy`ımdarın jïnaqtaw, saqtaw is-şaraları boy`ınşa täjirïbe almastı.

«Ejelgi Taraz eskertkişteri» qorıq murajay` dïrektorı T.Moldakınov qabıldawında bolıp, murajay`dıñ qat-qabat atqarılıp jatqan jumıstarı jay`lı äñgimelesip, «Bulantı şay`qası» kitabı sıy`ğa berildi. Ejelgi köne Taraz tarïxın zerttew maqsatında murajay` qorığı terrï torïyasında arxeologïyalıq qazba jumıstarı jürip jatır eken. Qazirgi künde Qızıl qorğan qalaşığı ornı qazılwda. Köptegen jädigerler atap ay`tar bolsaq qış qumıralar, may` şamdar, sferokonwstar, tabaqşalar, qış dastarxan bölşegi, qumıra sınıqtarı t.b. da buy`ımdar köptep tabılwda. Öte qundı jädigerdiñ bir bölşegi retinde may` şam men sferokonwstıñ bir bölşegi murajay` qorına alındı. Kelesi küni jädiger jïnaw jäne ötken tarïx joldarın izdestirw maqsatında Jambıl oblısı Sarısw awdanı Sawdakent eldi mekenine barıp, el anası jası toqsannan asqan Rımjan anadan 1929-32 jıldarı Betpaqdala arqılı Arqadan üdere köşken qalıñ qazaqtar ömiri jay`lı mälimetter jïnastırıldı. Ékspedïcïya barısında Taraz öñirinen de köptegen qundı jädigerler ağaş şara, tükti kilem, mıs tabaq, kïmeşek, urşıq, bilezik, jüzikter t.b. jïnaqtaldı. Mine, birneşe künder boy`ı jürip ötken étnografïyalıq ékspedïcïya nätïjesinde jüzden asa jädiger jïnalıp, murajay` qorı tolığa tüskendey`.

N.RAY`IMOVA, «Ulıtaw» qorıq- murajay`ınıñ qızmetkeri. Swretterde: ékpedïcïya kezinde jïnaqtalğan jädi- gerlerden körinis.

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï