USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
Astana:

Qazalı awdanınıñ turğındarı kögildir otınnıñ jağday`ına alañdawlı

Foto: Кызылординская областная газета Сыр бойы

Bıltırğı jäne bïılğı jıldıñ bastı jañalığı – qazalılıqtar kögildir otın qızığına keneldi. Köpten kütken gaz keldi. Gazben birge köñilge jaz keldi. Alay`da, soñğı kezde turğındar arasında «gazdıñ jay`ı mäz bolmay` tur» degen pikirler twındawda. Bar jïıp-tergenin irgedegi qubırdan üy`ge gaz kirgizwge jumsağan köptiñ köñili alañ. Qıstan qısılmay` şığwdıñ amalı qay`sı? Kögildir otın körkimizdi kirgize me, älde kirbiñimizdi tereñdete me? Osı jäne gazdandırw bağıtındağı türli suraqtarğa oray` 25 qaraşa küni Äy`teke bï kenti äkimdiginde «QazTransGaz Ay`maq» AQ Qızılorda öndiristik fïlïalına qarastı Äy`teke bï gaz şarwaşılığınıñ dïrektorı Nurlan Bozğulov aqparat quraldarı ökilderimen brïfïng ötkizdi.

Äy`teke bï kentinde oblıs basşısınıñ ıqpalımen 2015 jıldıñ ortasınan bastap gazdandırw isi bastalıp, 2016 jıldıñ mamır ay`ında ayaqtaldı. Köşelerden üy` irgelerine dey`in gaz ayağımen bardı, arğısın turğındar öz mümkindigimen jüzege asırwda. Osılay`şa köptiñ köpten kütken kögildir otındı pay`dalanw mümkindigi twdı. Awdan ortalığın qamtığan 382 şaqırım gaz qubırında 1 agress gaz berwşi taratwşı stansa, 3 gaz tara- twşı pwnkt, 42 gaz taratwşı şkaf bar. «3 jılğa josparlanğan qurılıs jumıstarı xalıq surawı nätïjesinde 8-9 ay`da tämamdaldı. Jıldıq meje 2000 nükteni qosw edi, jospar üdesinen şıqtıq», – dey`di Nurlan Bozğulov. Büginde 17 türli deñgey`degi nısan, 2035 turğın üy` «QazTransGaz Ay`maq» AQ qızmetin pay`dalanwda. Bıltır 10 gaz taratwşı şkabınan 300-den astam tütin kögildir otın alğan. Ol kezde de ıstıqtı-swıqtı temperatwradan suy`ıq küy`de qordalanıp, gaz taratw şkaftarı jumıstarı toqtawı orın aldı. Bïılğı jılı qosılğan 42 şkaftan 2000-nan astam üy` gaz tutınıp otır. Qïındıq osı jerden twınday`dı. Jılwdıñ ajırap qalw sebebin şarwaşılıq basşısı tömendegişe tüsindirdi.

– Qıs – gazdı tutınw köbey`etin mezgil. Nätïjesinde gaz taratılw jelilerine artıq salmaq tüsip, qïındıqtar twınday`dı. Gaz soñğı texnologïyamen jaraqtandırılğandıqtan ondağı qondırğılar öte sezimtal keledi. Kişkene ılğal bolsa, şkaftardağı ïneler toqtap, gazdı öşirip tastay`dı. Biraq, bizdiñ mindetimiz – sizderge üzdiksiz gaz berw. Sondıqtan ol orınğa derew barıp, şkaftı tazalap, qalpına keltirw jumıstarına kirisemiz. Birewiniñ özine jartı sağattan bir sağatqa dey`in waqıt ketedi. Jañadan aşılıp jatqan mekeme bolğandıqtan, jumısşılar quramı da az. Bar bolğanı 1 şeber, 3 jöndewşi. Osı ay`dıñ 21, 22-şi juldızdarında tüski mezgilde 10 şaqtı şkaf jumısı toqtap, onı qalpına keltirwge ülgermegenimiz ras.

Sondıqtan Qızılorda qalasınan kömekke bir brïgada – 4 maşïna, 12 adam keldi. 24 qaraşa küni tañnan keşke dey`in şkaftardı tazalap, üzdiksiz jumıs istew qamtamasız etildi. Jäne kompressor men aqawlıq orın alğan jerler ağıtılıp, qay`ta qurğatıp, qalpına keltirildi. Qazaqta «Intımaqtı sıbıs buzadı» degen söz bar. Turğındar arasında «Bir apta gaz bolmay`dı eken», «on kün gaz bolmay`dı» degen qawesetter tarap ketken. N.Bozğulov waqıtşa texnïkalıq aqawlar orın alğanı bolmasa, ol pikirlerdi tübegey`li joqqa şığardı. «Tüngi mezgilde gaz öşkende brïgada nege kelmey`di?» degen sawalğa: «Normatïv boy`ınşa 5000 nüktege qosılğan kezde ğana apattıq brïgada beriledi. Qazirgi waqıtta gaz söngen jağday`da tañerteñge dey`in kütemiz. Sebebi, är üy`diñ peşi ärtürli. Birew avtomat, birewi jartılay` avtomat, endi biri mexanïkalıq peşter aladı. Tünde gaz söngen jağday`da, Sizderge eskertetin jay`t, gaz eseptegişi tübindegi qondırğını ajıratw kerek. Tünde gaz qosqan bolsaq, mexanïkalıq peşteri bar üy`lerge gaz ketip qalwı mümkin.

Nısandar men turğın üy`lerge jumıs isterde ekijaqtı texnïkalıq şart jasalğan. Onda jöndew jumıstarı kezinde gazdı ajıratqanda rezervti otın türi bolwı kerek delingen. Gaz toqtağan jağday`da gaz ajıratqıların jawıp, oşaq peşteriñizdi qoswlarıñız kerek. Köp üy`ler burın pay`dalanğan oşaqtarın buzıp tastağandarın ay`tadı. Sondıqtan peşteriñizdi qay`ta qalpına keltirwleriñizdi suray`mın», – dep jawap berdi. Kezdeswde awdan turğındarınıñ merdiger mekemelerge aldanw jay`ı da söz boldı.

– Jasıratını joq, alayaqtar ay`lasın asırwına ärbirimiz jol bermewge tïispiz. Bizde «Zenït» JŞS jäne oğan 12 qosalqı mekeme jumıs istey`di. Kelgen merdigermen söy`lesken kezde ökilden gaz jürgizwge ruqsat berilgen lïcenzïyasın körsetwin talap etw qajet. Ekinşiden, gaz qurılatın ay`maq ölşengende oğan eseptelgen qarjını bank arqılı tölew kerek. Qanday` merdiger bolmasın, ol käsipker. Sondıqtan ol öz mindetin orındamağan jağday`da dälelge tübirtekteriñiz keledi. Köp adamdar qolma-qol aqşa berip, aldanıp qalıp jatqan jay`ı da bar.

Tağı bir ay`ta keterligi, qazir awdanda üş gaz bosatwşı bar. Solardıñ ruqsatınsız gaz qosılmawı kerek. Gaz jürgizilip bolğannan key`in merdiger gaz bosatwşılar ruqsatınsız qosıp ketse, ol jerde zañsızdıq orın alğanı üşin ay`ıppul salınadı. Gaz qosılarda orın tekserilip, aqawlıqtar joğı anıqtalıp, qawipsizdik şaraları qamtamasız etilgen soñ ğana şot aşılıp, aqşa tölenedi. Xalıq aqşasın «Xalıq banki» men Äy`teke bï men Birjan sal köşesiniñ qïılısında aşılğan tölem ornı nemese «Kïvï ämïandarı» arqılı tölewge boladı.

Turğındarğa ay`tatın bastı mäsele – är ay`dıñ 25-ne dey`in gaz aqısı tölenbese, ol nükte jılwdan ajıratıladı, – dedi N.Bozğulov. Büginde gaz kirgizwge kezek kütpey`siz. Jılw mawsımı bastalğanda kezekte 100 nüktege dey`in tursa, qazir olardıñ sanı azay`ğan. Bir künde ölşep, bir künde montajın jürgizip, bir apta-on künde qoswğa jumıs istelwde. Kez kelgen mezgilge qaramay` gaz kirgizile beredi.

Tağı bir ay`ta keterligi, bölip tölewge jeñildik qarastırılğan. Nurlan Bozğulov jwrnalïstermen jüzdesw soñında jumıstarınıñ qalıptı jağday`ğa tüswine mümkindikterin salıp jatqandığın ay`tıp, turğındardıñ bolıp jatqan jay`ğa tüsinistik tanıtwın suradı.

Altın QOSBARMAQOVA.

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï