USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
Astana:

Qartı bar üy`diñ qazınası bar

Qalıptasqan jıl say`ınğı dästür boy`ınşa, 1-qazan küni «Xalıqaralıq qarttar küni» toy`lan- dı. Elimizdiñ tükpir-tükpirinde qarttarğa arnalğan merekelik is-şaralar ötkizilip, qarïyalarğa kömek körsetiletin alwan türli jobalar uy`ımdastırıldı. Töl merekede ünemi balalarınıñ tilewin tilep, el tınıştığına şükirşilik etetin jası ulğay`ğan jandar jılı quttıqtaw sözderdiñ kwägerleri bolıp, birşama marqay`ıp qalğandarı şıñdıq. Xalıq müddesi men urpaq tärbïesin, ulttıq salt-dästür men ïdeologïyanı bastı nazarğa qoy`ıp, qadir tutatın xalqımızdıñ asıl qazınası – qarttar. Mañızdılığın eş waqıtta joğaltpağan bul qundılıqtardı köpti körgen jandar joğarı bağalay`dı. Aldıñğı jetide bastaw alğan merekelik ay`lıqqa oray`, awdanımızdıñ asıl äjeleriniñ biri Tïtenova Külşat Ay`tpay`qızımen jüzdesip, salïqalı äñgimesine qulaq türdik. Külşat apa ardagerlerdiñ basın biriktirip, mädenï ortağa ay`na- lıp ülgergen «Ümit» uy`ımınıñ belsendi müşeleriniñ biri. Jaqsı awdanınıñ töñireginde ğana emes, Aqmola oblısındağı is – şaralardıñ bel ortasınan körinip, qazaq, orıs, tatar, wkraïn tilderinde tamıljıta än şırqay`dı. Qulaqqa jağımdı, äsem dawıs ïegeri köp öleñder biledi. Üstindegi kïmeşegi apağa sän berip, är awdan turğınıñ erekşe sezimge böley`di. «Uy`ımğa kelgenime bes jıldıñ jüzi bolıptı. Özime öte unay`dı. Är türli bay`qawlarda än ay`tıp, bï bïlew jaqsı köñil-küy` sıy`lay`dı. Är adam qoğamnıñ bölşegi. Jas keldi, qartay`dıq dep qol qwsırıp otırğanşa, belsendi ömir sürw kerek. Alğaşında uy`ımğa ayaq basqanda, qatıswşılardıñ jartısınan köbi özge ult ökilderi edi. Kïmeşek tügili, saxnağa ora- mal tartpay` şıqqan sätter boldı. Qazaqşa öleñderden tek Şämşi Qaldayaqovtıñ «Arıstıñ jağasında» äni şırqalatın. Men namısqa tırısıp, ulttıq kïimderdiñ biri kïmeşek tigwdi bastadım. Özime, qasımdağı basqa da awıldıñ apalarına Nawrız mey`ramı qarsañında bar ıntamdı salıp tiktim. Qwanışqa oray`, sol sätten bastap, jïındarda, merekelerde, toy`-tomalaqtarda kïmeşek basımızdan tüspedi. Qazirgi tañda qazaq tilindegi änder de jïi şırqalwda». Külşat apay`dıñ osı ağınan jarılğan sözderinen-aq, ulttıq dästürdi däriptegen qazaq xalqınıñ şınay`ı janaşırı ekeni bay`qaladı. Tïtenova Külşat Ay`tpay`qızı tek änşi ğana emes, ömirin tiginmen bay`lanıstırğan on sawsağınan öneri tamğan tiginşi. Tiginşilik öneri äjesinen darıp, jas kezinen-aq jumısqa bilek sıbana kirisip ketken. Qabırğanı qay`ıstırğan, jügi awır jıldarı kïim-keşek tigip, tınımsız tirşiligi äli de esinde ekenin ay`tqan apa, zey`netkerlik demalısqa dey`in tiginşi bolıp jumıs istegen. Biraq zey`netke şıqsa da, tigin önerimen qoş ay`tıspağan. Dästürimizdi jandandırıp, ulttıq önerdiñ ay`qın ülgisi - quraq - körpelerge Külşat apa köp köñil böledi. Odan tıs, qazaq toy`larınıñ sänin keltiretin – toy`bastar äzirlep, kündelikti kïetin köy`lekter de tigedi. Sportqa bet burğan nemeresin tärbïelegen apa, Nawrız mey`ramında mektep qabırğasında uy`ımdastırılğan merekelik şarağa öz qolımen tikken şapanıñ körsetti. Apanıñ qïındılardan qïyulastırıp, örnekterden quralğan quraq körpeleri de, kïim – keşekteri de közdiñ jawın aladı. Är türli qazaqï naqıştağı oyuları, tikken dünïeleri awdanda uy`ımdastırılatın körme törinen orın alıp, körermenniñ közay`ımına ay`nalğan

. Waqıtınıñ köp böligin tigin önerine arnap, qajımas eñbek etwdiñ jemisi apanıñ qorjınıñ maqtaw qağazdarımen toldırıp qana qoy`may`, awıl turğındarınıñ ıstıq ıqılasına böletken. «Bolaşaq urpaq tärbïelewde qanday` ustanım qajet?» degen surağımızğa, köpti körgen asıl äjeden mınaday` mazmundı jawap aldıq: «Bizdiñ aldımızda turğan ulı mindetterdiñ biri - sanalı urpaq tärbïelew. Bolaşaq urpağımızdıñ boy`ına adamgerşilik qasïetterdi siñirip, egemendi elimizdiñ erteñine degen jawapkerşilikti uğındırw qajet. Tağı bir mañızdı ustanım – zïyandı ädetterden awlaq bolwdı üy`retw. Temeki, esirtki şegip, işimdikke salınw jaqsılıqqa aparmay`dı. Erinşektikke boy` aldırmay`, talmay` eñbek etw de mañızdı». İsi tıñğılıqtı, oy`ı tereñ Külşat Ay`tpay`qızınıñ belsendi ömir sürw ustanımı jastarğa ülgi boları anıq. Apa qwanış pen jaña mümkindikterge tolı är kündi ömirdiñ sıy`ı dep qabılday`dı. Jüregine jıldar süy`ispeşilikke tolı jırların sıy`ğa tartqanday`... Şınımen de, ötip jatqan ömirge tereñ kürsiñwden göri, baqıttı ömir keşw mañızdı. İzinen ergen urpağına ulılığın uyalatwğa qaşan da dayar qarttardıñ märtebesin arttırıp, düy`im jurtqa jaqsılığın ay`tw nur üstine nur. «Qartı bar üy`diñ qazınası bar» ekendigin esimizden şığarmağanımız abzal.

DAWRENBEKOVA G.

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï