USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
Astana:

Äzirge sırın işke bükken ÉKSPO qalaşığı

Älem nazarın awdarğan ÉKSPO körmesi jılı bizdiñ elimizde ötpek. Kez-kelgen eldiñ wısına tüspey`tin ÉKSPO ötkizw jeñisi täwelsiz qazaq eline buy`ırdı. Şını kerek, bul jeñistiñ bağasın birew tüsinip, birew tüsinbey` ay`tıp jür desek artıq ay`tqandıq emes. Qarapay`ım jurt ÉKSPO -nıñ mänin tüsinbey`, qarjını jelge şaşw dep qabıldasa, endi basım böligi ay`lığımızdı da alıp qoyadı dep qawiptenip, ay`daladan atınan ürkip jürgenin de jasırmay`mız. Jalpı, el arasında ÉKSPO tüsinigi durıs qalıptaspağanı bügingi künniñ şındığı. Eldiñ ümitinen göri küdigin basım etken ÉKSPO äzirge jalpı jurtqa nätïjesin körsete qoy`masa da, älemniñ nazarın awdarğan ÉKSPO-ğa qazaq eliniñ day`ındığın ay`tıp jetkizw mümkin emes. Birew bilip ay`tadı, birew bilmey` ay`tadı demekşi, ÉKSPO körmesine day`ındıq şaralarınıñ birqatarın körsetpek maqsatında ay`maqtıq jwrnalïster üşin arnay`ı baspasöz twrı uy`ımdastırıldı. «Xalıqtıñ közi, häm qulağı sanalatın» gazet tilşisi retinde büginde Astana törinde qoğamnıñ qay`sıbir sınına da şıdap baqqan ÉKSPO day`ındığın közben körmekke jäne közben körgenimizdi, köñilge tüy`genimizdi elge jetkizw maqsatımen baspasöz twrına biz de qatıstıq.

Bïılğı jılı qaraşada qıs tüsip, ay`nalanıñ bäri appaq älemge oranğan tusta, Astananıñ sarışunaq ayazınıñ älegi alıstan añız bolıp ay`tıla bastadı. Ärïne, Sarıarqa tösiniñ qısı qatal bolwı bügin ğana emes. Degenmen, qaraşadağı munday` qıstı eşkim kütpese kerek. Tipti Astana bïligin sınnıñ astına qaldırğan qaraşa ayazı köpke küntizbe boy`ınşa äli qıs mezgili bastal­mağanın da umıttırıp jiberdi. Astanadağı äriptesterimizdiñ jañalıq qorjınındağı bastı taqırıp – Astana ayazı, dükenderde jılınğan astanalıqtar, qalıñ qardan irkilgen kölik qozğalısı, bir sözben ay`tqanda Astana qısı bolğan­dıqtan, jılı ay`maqtan barınşa jılı kïinip, ÉKSPO day`ındığın körwge asığa jolğa şıqtıq.

«Bet qarawğa şıdamay` teris ay`nal­dırğan» Astananıñ sarışunaq ayazı biz barğan küni sınıptı. Tabïğattıñ tosın minezin kim tüsinip bolğan, äp-sätte aşwına mingen qıstıñ qay`tadan oñ qabaq tanıt­qanı bürseñdegen turğındardıñ da eñsesin tiktegendey`.

Baspasöz twrı bastalmas burın bas qalağa kelgen soñ ay`nalamızğa zer salıp, köşe boy`ında jayawlata jürgenimizde şım­şıp alatın ayazdıñ sonşalıqtı aşwlı emes ekenin bay`qap, jay`baraqattıq tanıt­tıq. Keşegi küni jañalıqtan tüspegen qıs taqırıbı munda bolmağan sïyaqtı. Degen­men, qattı qıstıñ belgisindey` jal­tırağan kök muz. «Keşegi ayazdı körseñizder, däl osı­lay` köşede jüre almas ediñizder» dedi taksï jürgizwşisi jeter jerimizge dey`ingi äñgime barısında. «Keşegi 40 gradws ayazda taksï toqtatqandar qay`da bara jatqanın da ay`tw­ğa şıdamay`, kölikke birden otırıp aladı. Sälden soñ esin jïğan soñ ğana barar bağı­tın ay`tadı. Keşe Stambwl azamatı otbası­men taksïge otırdı. Äñgimesinen tüsingenim, mına ayaz äbden toñdırıptı. Astana qısın elemey` jeñil kelgenderi bay`qalıp tur. Özi de äbden toñıptı, biraq» dep keşegi qıs kündeliginen äñgime ağıttı jürgizwşi.

Ay`tıp, ay`tpay` ne kerek, añız bop ay`­tılğan ayazdı künge toñbağanımızğa qwa­nıp, künnen-künge eñsesi bïiktegen Asta­nanı biz de emin-erkin araladıq. Ay`tpaqşı, Astana qısı qanşa swıq bolsa, sonşa jılı ekenin bay`qadıq. Bul qalay` dersiz, ärïne. Qanday` swıq bolsa da, qay`sıbir ğïmarat işine engende qıs mezgilin umıtıp kete beresiz. Kez-kelgen ğïmarat işindegi jılılıq bas qalada kommwnaldıq mäsele joq ekenin añğartadı.

Nazarımızdı awdarğan eñseli köpqa­battı üy` «aqıldı üy`» ataladı eken. Aqıldı üy`lerdiñ körkine qarap tamsandıq. Astana­lıqtardıñ ay`twınşa, munda jarıq jağıp, sw ağızıp, salqındatqış qurılğı qoy`ıp äwre bolmay`sız. Barlığı avtomattı türde jüzege asa beredi. Aqıldıñ ïesi – adamnıñ bul twındısı da tañğaldırmay` qoy`may`dı. Aqıldı üy`diñ bağasın bile almadıq. Äy`tewir, aqıl tegin bolğanmen, aqıldı üy`diñ arzan bolmay`tının öziñiz de iştey` bağamdap otırğan bolarsız...

Köz qızıqtırğan maket

Är ay`maqtan at arıtıp kelgen qalam ïelerine arnalğan baspasöz twrı eñ aldımen ÉKSPO kompanïyasınıñ bas ğïmaratınan bastaldı. Munda eñ aldımen ÉKSPO kör­mesi qurılısınıñ maketimen tanıstırdı. Ülken ékran arqılı är ğïmarattı, ärbir pavïlʹondı, ÉKSPO qalaşığın tanıs­tırğan mamandar köz qızıqtırğan makettiñ şın bey`nesin közben körwge de bolatın­dığın bildirdi.

ÉKSPO qalaşığındağı jaña üy`ler

ÉKSPO qalaşığındağı boy` kötergen jaña üy`ler şeteldikterge arnalğan. Jwrnalïsterge jaña qalaşıqtağı üy`lerdi tanıstırğan «Servïstik qamtamasız etw» departamentiniñ dïrektorı Dïas Äzbergenov körmege qatıswşılarğa baspananıñ birşaması day`ın ekendigin tilge tïek etti. Jaña baspananı aralatıp körsetip jürip mälimet bergen departament dïrektorı ÉKSPO qalaşığın salwğa memleketten 40 mlrd. teñge qarjı bölingendigin ay`ttı. Ay`ta ketelik, körme ayaqtalğan soñ bul üy`ler tügelimen satwğa şığarılıp, qalaşıqtı salwğa jumsalğan qarjı tügelimen mem­leketke qay`tarıladı eken. ÉKSPO qala­şı­ğındağı jaña baspana işin jïhazben jabdıqtawdı «Dïplomat» qonaq üy`i jawapkerşiligine alğan. Büginde kiltin qolğa ustatwğa day`ın turğan päterlerge bas suqtıq. Jaña päterler qonaq kütwge day`ın. Jılı da, jarıq päterler janğa jay`lı ekeni seziledi. Departament dïrektorınıñ ay`twınşa ÉKSPO qalaşığında barlığı 1374 päter pay`dalanwğa berilmek. Büginde 55 päter day`ın bolsa, 150 päter osı ay`dıñ ayağında, al 750 päter qañtar ay`ında pay`­dalanwğa berilmek. «Munda qazaqstandıqtar da tura aladı ma?» degen jwrnalïster sawa­lına departament dïrektorı bul qalaşıq ÉKSPO -ğa qatıswşı şeteldikterge arnalğanın ay`ttı. Jäne qawipsizdik üşin tek akkredïtacïyadan ötken qatıswşılarğa arnalğanın da naqtıladı. Ay`tpaqşı, şeteldikter munda waqıtşa otbasımen kelwge de ıqılas tanıtıptı. Mäselen, Francïya memleketiniñ komïssarı jaqında öziniñ otbasımen keletinin xabarlağan. Otbasılı qonaqtar üşin de barlıq jağday` jasalğan. Balalar üşin oy`ın alañı da salınıptı. Şeteldik qonaqtardıñ aldı jeltoqsan ay`ında jaña qalaşıqqa qonıstanbaqşı. ÉKSPO qalaşığındağı päter aqısı da belgili. Munda 1 ay`ğa päter­aqı -577 mıñnan bastalıp, 1 mln. 78 mıñdı quray`dı eken. Ay`tpaqşı, mundağı päterler «Gold» jäne «Silver» dep bölinedi eken. Qazaqşa ay`tqanda, «altın» jäne «kümis» sanattı päterler. «Altın» sanatındağı päterler aptasına üş ret tazalanadı eken. Tağı bir eskeretini, mundağı turğındardıñ tañğı ası jäne kölik turağı älginde ay`tılğan päteraqısınıñ işinde. ÉKSPO qalaşığında barlıq qawipsizdik jağday`ı jasalıp, arnay`ı qorşalıp, qalaşıqta arnay`ı tärtip saqşıları da jumıs istey`di eken.

Tañğajay`ıptar kwäsi- pavïlʹondar

ÉKSPO körmesine qatıswşı elderdiñ körmesi üşin arnay`ı day`ındalıp jatqan pavïlʹondar qurılısı da ayaqtalwğa ja­qın. Baspasöz twrında qurılıs nısan­darın tanıstırğan ÉKSPO mamandarınıñ ay`twınşa qurılıstıñ 95 pay`ızı ayaqta­lıptı. Alıstan köz tartatın şınıdan salınğan ğïmarattardıñ säwleti de bas qalanıñ körkin aşa tüskendey`. Ğïma­rat­tardıñ şınıdan salınwı körme taqı­rıbına say` keletinin eskersek, munan bölek älem nazarın awdarğan ÉKSPO tarïxımen tığız bay`lanısı bar bolar dep boljadıq. Tarïxqa köz jügirtsek, birinşi dünïejüzilik körme 1851 jılı Londondağı Gay`d sayabağında memleket qay`ratkeri, käsipker jäne dïzay`ner Genrï Kowldiñ jäne Alʹbert Devïz xanzadanıñ bastamasımen ötken. Körmeniñ körnekti jeri Djozef Pakston salğan temirden jäne şınıdan turğızılğan xrwstalʹ saray` bolğan eken. Munan key`in iri qalalarda şını men temirden ğïmarattar salına bastaptı. Buğan qarap biz qazaq elindegi ÉKSPO qurılısı älemdik körme tarïxımen astasıp jatqan bolar degen oy` tüy`dik.

Qurılısı ayaqtalğan pavïlʹon işi äzirge bos tur. Osında jwrnalïsterge suxbat bergen «Xalıqaralıq qatıswşılarmen jumıs atqarw» departamenti dïrektorınıñ orınbasarı A.Bapen xalıqaralıq pa­vïlʹon­dardıñ qurılısı ayaqtalıp qalğa­nın jetkizdi. Bïılğı jılğı qazan ay`ınıñ soñğı küninde 5 memleketke pavïlʹondar tapsırılıptı. Olardıñ qatarında Qıtay`, Francïya, Vengrïya jäne tağı basqa memleketter bar. Pavïlʹon qabırğasında qay` memlekettiñ qanşa şarşı metr awmaqtı alıp jatqandığı ilinipti. Mäselen, Qıtay` memleketi ïelengen awmaq – 1000.27 m2 quray`dı eken. Ay`ta ketelik aspan astı eli eñ ülken awmaqtı qamtığan memleket.

«Körme taqırıbı – «Bolaşaq éner­gïyası» dep atalğandıqtan är memleket osı saladağı jetistikterin körmede körsetedi. Qanday` el nendey` joba körsetetinin däl qazir ay`ta almay`mın. Qazir körmege qatısatın 106 memleketke pavïlʹon day`ın dep ay`ta alamın. Är memleket öz jobaların alıp keledi. Körmede sol jobalarmen tanısw, jüzege asırw kerek bolsa memle­ketter arasında kelissözder jürgiziledi» dey`di «Xalıqaralıq qatıswşılarmen jumıs atqarw» departamenti dïrektorınıñ orınbasarı A. Bapen.

Köp nazarına aldımen iligetin şar tärizdes ğïmarat Qazaqstan pavïlʹonı. Bul 8 qabattan turadı. Birinşi qabatı elimizdiñ ulttıq pavïlʹonı bolmaq. Atı ay`tıp tur­ğanday` munda qazaqtıñ ulttıq jädigerleri, ulttıñ bolmısın ay`şıqtay`tın dünïeler qoy`ılmaq. Birinşi qabattağı ulttıq pa­vïlʹonnan körmege kelwşiler qazaq eliniñ salt-dästürine, mädenïetine, önerine qanıq bola aladı. Jalpı, ÉKSPO körmesi taqırıbın aşa tüsetin de osı şar tärizdi ğïmarat bolmaq. Munıñ är qabatında balama qwat közderi bola alatın är el jobalarınıñ körmesi ornalaspaq.

Jalpı körme keşeniniñ awmağı 25 gektar. Şar tärizdi ğïmarattıñ awmağı 41,800 şarşı metrdi alıp jatır.

Jabıq taqırıp joq...

Baspasöz twrı munan äri Astana ÉKSPO körmesine jawaptı mamandarı qatısqan baspasöz mäslïxatımen jalğastı. Munda ÉKSPO körmesine day`ındıq barısı büge-şügesine dey`in ay`tıldı. ÉKSPO körmesiniñ taqırıbına say` balama qwat közderin tabw jobaları jüzege asıp jat­qandığı, jasıl ékonomïka bügingi künniñ taqırıbınan tüspey`tindigi de jetkizildi. Jwrnalïsterdi ÉKSPO körme­sine ay`maq­tardıñ qosar ülesi qanşalıqtı ekendigi qızıqtırdı. Tipti, kez-kelgen ay`maqta şeteldikterge körsete alatınımız bar ekendigi de maqtanarlıqtay`. Elde twrïzmdi damıtw mäselesi de ÉKSPO körmesinen bölip qaray`tın mäsele emes. Özgeni ay`tpağanda, Sır öñirindegi Bay`qoñır ğarış ay`lağı, Qorqıt ata keşeni şeteldikter körwge qumartatın twrïzm nısandarı ekeni dawsız.

Köp kökey`indegi sawaldıñ biri zey`netaqı qorınıñ ÉKSPO körmesine jumsalwı bolsa, bul mäselege naqtı jawap ta berildi. Zey`netaqı qorınan bir tïın da ÉKSPO körmesi üşin jumsalmaptı.

Ay`ta ketelik, baspasöz twrı barısında jaqında ğana qoğam nazarın awdartqan qurılıs kinäratı jabıq, jasırın küy`inde qalmadı. Jwrnalïster qawımına qurı­lısı qulap qalğan orındı közben körwge de mümkindik jasaldı. Közben körge­nimizdey`, ÉKSPO qalaşığındağı eki qurılıs arasındağı dekoratïvti köpirdiñ qulağan tusında qarbalas tirşilik. Eşkim ay`tpasa da kemşilikti tez arda jöndew jumıstarı qolğa alınğanı bay`qalıp tur. Ärïne, kez-kelgen qurılıstıñ minsiz bolğanı jaqsı. Alay`da, ketken kemşilik­pen barlıq ÉKSPO qalaşığınıñ qurı­lısın joqqa şığara almay`mız. İs barı­sındağı kemşilik der kezinde jöndeletini belgili. Munday` jağday` endi qay`talanbaw kerektigin, qulağan köpir qay`ta salınw jöninde Elbasınıñ özi ÉKSPO kompanïya­sınıñ basşısına tapsırma bergendiginen el qulağdar. Eñ bastısı, ÉKSPO körmesiniñ barlıq qawipsizdik talaptarı qatañ saqtalıp, joğarı deñgey`de ötkizilwinde. Köptiñ de tilewi osı ekeni dawsız.

Önerdiñ ordası

Baspasöz twrı barısında kün say`ın körkey`gen qalanı aralawğa da mümkindik jasaldı. Qala körkine körik qosqan säwletti ğïmarattar az emes. Tipti, jol bastawşı ay`tıp tawısa alar emes desek artıq ay`tqandıq emes. Kökke moy`ın sozğan zäwlim ğïmarattar bas qalanıñ keleşek kökjïeginiñ şeksiz ekendigin ay`qınday` tüskendey`. Qurılısı qarqın alğan, säwleti ay`şıqtalğan Astana kelbeti kez-kelgenniñ jüregine eriksiz maqtanış sezimin uyalatatınday`.

Astana törindegi ulı önerdiñ ordası – Astana opera teatrın körgen de armanda, körmegen de armanda. Säwleti äli de añız bolıp ay`tılatın Astana opera teatrı körseñ köz toy`may`tınday`. Xas şeberdiñ qolınan minsiz örilgendey` äser beretin öner ordası atına zatı say`.

2013 jılı pay`dalanwğa berilgen Astana opera teatrınıñ qurılısın albandar jürgizipti. Teatrğa qajetti dünïelerdiñ barlığı Ïtalïyadan arnay`ı äkelingen. Tipti kïimilgişke dey`in. Kire beriske ilingen ülken lyustra bogem şınısınan jasalğan, salmağı 1600 keli eken. Teatr xollınıñ özi qoy`ılım qoyuğa lay`ıqtalıp jasalğan. Teatr üşin eñ mañızdısı akwstïkası bolsa, munda dıbıs taratwda eş min joq. Bul üşin teatr ğïmaratınıñ qabırğası, tipti edeni de eseptelip, Ïtalïya, Germanïyadan kelgen mamandardıñ esebimen jasalıptı. 1250 orındıq ülken zal men 250 orındıq kameralıq zalı bar opera teatrında bïlet bağası 500 teñgeden bastaladı eken. Biz barğan sätte teatrda «Don Kïxot» baletiniñ premʹerasına day`ındıq qızw jürip jatır eken. Jumıs babında teatr saxnasınan qoy`ılım tamaşalay` almasaq ta qızw day`ındıqtıñ kwäsi boldıq. Jaña texno­logïyamen jabdıqtalğan saxnanıñ özi körermendi bey`-jay` qaldırmay`tını anıq. Astanalıqtar üşin rwxanï azıqtıñ ortası sanalatın ulı öner ordası erteñgi küni kelgen qonaqtarğa maqtanıp körsete alatınday` ülken dünïe ekeni dawsız.

P.S. Äzirge jalt-jult etken ğïmarat­tardıñ erteñgi küni nendey` tañğajay`ıp­tar­men älemdi tañğaldıratını äzirge belgisiz. Eñ bastısı urpaqtan-urpaqqa jeter, adamzat ïgiligine qızmet etetin jañalıqtarğa kwä bolatınımızğa senim mol.

Däl qazir eşkim tañğala qoy`masa da adamzat ïgiliginen äli de qunın joğaltpağan jañalıqtar osı älemdik körmelerde dünïege kelgen. Tipti, balmuzdaqqa arnalğan vaflï­den jasalğan staqan da älemdik körme twın­dısı eken. Sonday`-aq, Singer tigin maşïnası, dïzelʹ motorı, élektr rozet­kası, Popov radïosı, telexabar taratw, sen­sorlıq ékran älemdik körmelerden kündelikti turmısta qoldanısqa engenin eskersek, qazaq elinde ötetin ÉKSPO-2017 körmesiniñ de tañğajay`ıp tartwı az bolmay`tını anıq.

ÉKSPO twralı äli talay` qalam ter­bey`tin bolamız.

2012 jılğı 22 qaraşada Xalıqaralıq körme byurosınıñ (XKB) 152-şi Bas Assambleyası kezinde Xalıqaralıq körme byurosına 161 müşe-memleket ökilderiniñ qupïya dawıs berwi barısında Astana ÉKSPO-2017 xalıqaralıq mamandandırılğan körmesin ötkizw ornı bolıp tañdaldı. Astana ötinimin 103 memleket qoldadı.

2014 jılğı 11 mawsımda Parïjde (Francïya) Xalıqaralıq körme byurosı (XKB) Bas Assam­bleyasınıñ 155-şi sessïyası ötti, onıñ barısında «ÉKSPO-2017» xalıqaralıq mamandandırılğan körmesi resmï moy`ındalıp, Qazaqstanğa XKB-nıñ twı tabıs etildi. Osı kezden bastap Qazaqstan şeteldik qatıswşılardı tartw, korporatïvtik qatıswşılarmen kelissözder jürgizw, Körmeni ïmïdjdik ilgeriletwmen ay`nalısw quqığına ïe boldı.

Astana qalası EXPO-2017 xalıqaralıq maman­dandırılğan körmesi 2017 jılğı 10 mawsımda bastalıp, 10 qırküy`ekte ayaqtaladı.

ÉKSPO-2017 körmesine 100 memlekettiñ ökilderi qatısadı dep josparlay`mız. Jalpı, 2 mïllïonnan artıq kelwşiler kütiledi, olardıñ ärqay`sısı şamamen 2 ret jäne odan artıq körmege keledi. Osılay`şa, jalpı kelwşilerdiñ sanı 5 mïllïondı quradı. Jalpı kelwşiler sanınıñ 85%-ı qazaqstandıqtar bolatını kütiledi, al 15%-ı – şeteldik memleketterdiñ azamattarı, olardıñ köpşiligi TMD jäne Qıtay` memleketterinen keledi. Sonday`-aq Ewropadan, Türkïya men AQŞ-tan twrïster kütiledi.

ÉKSPO-2017 xalıqaralıq mamandandırılğan körmesi bastı taqırıbı – «Bolaşaq énergïyası». Bul xalıqaralıq qawımdastıqtıñ jer şarına zor äserin tïgizetin énergïyanı tutınw mäselesine alañdawşılığın körsetedi. Körmeniñ negizgi maqsatı: jawapker­şilikke şaqırw, pikirtalastarğa ıntalandırw jäne adamdardıñ jer şarında énergïyanı tutınwın josparlaw jäne baqılaw qabiletin qalıptastırw, tabïğatqa tïgizer zalaldı barınşa azay`tw. Osı mindetterdi jüzege asırw «Adamzattıñ orasan zor mäselelerin şeşw» attı körme taqırıbınıñ taqırıpşası arqılı körinis tapqan.

Körmeniñ bastı taqırıbı taqırıpşalar arqılı aşıladı:

• CO2 şığarındıların qısqartw;

• Énergïya tïimdi ömir saltı;

Barlığı üşin énergïya.

Astana qalası ÉKSPO-2017 xalıqaralıq maman­dandırılğan körmesin ötkizw - Qazaqstannıñ negizgi ulttıq jobalarınıñ biri. Bizdiñ memleketimizdiñ elordasında osınday` awqımdı is-şaranı uy`ımdastırwğa bastama kötergen QR Prezïdenti Nursutan Nazarbaev boldı.

Elbasınıñ xalıqaralıq bedeli jäne jan-jaqtı qoldawı Astananıñ ÉKSPO-nı ötkizw quqı­ğına dawıs berwde mañızdı jeñis faktorına ay`naldı.

Qazaqstan Prezïdentiniñ körmeni ötkizw jobasın öziniñ jeke baqılawına alwına bay`lanıstı atalmış joba jıldam äri sätti damwda. Astananı ÉKSPO-2017 qojay`ını retinde moy`ındağannan key`ingi eki jıl işinde awqımdı jumıs jasaldı: «Astana ÉKSPO- 2017» ulttıq kompanïyası qurıldı, Tirkew qujattaması bekitildi, körme keşeniniñ üzdik jobası boy`ınşa xalıqaralıq säwlet konkwrsınıñ jeñimpazı anıqtaldı, ÉKSPO uy`ımdastırw jäne ötkizw twralı zañ qabıldandı.

Bolaşaq körme memlekettiñ barlıq öñirleriniñ basın qosqan ulttıq jobağa ay`naldı.

Elbası Nursultan Nazarbaev qazaqstandıq­tarğa ündew jasap, Astana qalası ÉKSPO-2017 ötkizw twralı şeşimniñ tarïxï oqïğa bolıp tabıla­tının atap ötti.

- ÉKSPO körmelerinde älemniñ barlıq memleketteri özderiniñ üzdik texnologïyalıq, ğılımï, mädenï jetistikterin körsetedi. Olar jaqandıq damwdıñ jaña kün tärtibin qalıptas­tıradı. Munday` is-şaralarğa barlıq qurlıqtağı ondağan memlekettiñ mïllïondağan xalqı qatısadı. Asa bäsekeli küreste Astananıñ jeñim­paz atanwı kezdey`soq qubılıs emes. Birinşiden, bul bizdiñ elordanı älemdik därejedegi oqïğanı qabıldawğa lay`ıqtı ortalıq retinde moy`ındawı. Ekinşiden, Qazaqstannıñ pay`dasına tañdaw jasaw memleket jetistikteriniñ joğarı bağalanwın kwälandırıp, onıñ, jalpı Ewrazïyalıq ay`maqtıñ damw keleşegin atap körsetedi. Üşinşiden, bizdiñ usınğan «Bolaşaq énergïyası» taqırıbınıñ özektiligi de jeñiske oñ äserin tïgizdi. Aqırında, eñ bastısı –Astanağa tañdaw jasaw bükil qazaqstandıq xalıqtıñ ortaq küşiniñ jemisi boldı, - dep belgiledi Qazaqstan Prezïdenti.

Nursultan Nazarbaev bükil qazaqstandıq­tardı jeñispen quttıqtap, olarğa ÉKSPO-2017 lay`ıqtı deñgey`de ötkizw mindetin jüktedi. Qazaq­stan Prezïdenti bizdiñ memlekettiñ osınday` asa joğarı mindetti orındap şığatınına senim bildirdi.

- Körme memleket üşin ülken sınaq bolıp qana qoy`may`, bizdiñ jasampaz älewetimizdi aşwğa mümkindik beredi. Astana qalası ÉKSPO respwblïkanıñ ïnnovacïyalıq damwına türtki boladı, – dep atap körsetti Elbası.

QR Ükimetiniñ qawlısımen 2013 jıldıñ qañtarında barlıq memlekettik jäne jeke qurılımdardıñ, demewşilerdiñ, oblıstardıñ, mïnïstrlikter men mekemelerdiñ qızmetin üy`lestirw üşin «Astana ÉKSPO-2017» ulttıq kompanïyası qurıldı.

Körme keşeniniñ üzdik jobasın anıqtaw maqsatında arnay`ı konkwrs ötkizildi, oğan älemniñ türli memleketterinen 50-den artıq säwletşiler qatıstı. Konkwrsta «Adrian Smith+Gordon Gill Architecture LLP» amerïkalıq kompanïyası jeñiske jetti. Munda atalmış kompanïyanıñ tek qurılısta ğana emes, al «jasıl énergetïka» salasında da täjirïbesiniñ bolwı eskerildi.

ÉKSPO-nıñ bas ğïmaratı – bul ozıq texno­lo­gïyalardı pay`dalanw arqılı sfera türinde salınatın Qazaqstannıñ Ulttıq pavïlʹonı. Onıñ qurılısına ğïmarattı sırtqı temperatwra men dıbıstan oqwşawlay`tın eki qabattı joğarı texnologïyalıq berik şınılar qoldanıladı. Bul pavïlʹon «jasıl texnologïyalardı» pay`dalanwğa negizdelgen ülgilik jobağa ay`naladı.

Sferanıñ işinde joğarı texnologïyalar murajay`ımen qatar Qazaqstan memleketinen, xalqınıñ tarïxınan sır şertetin murajay` ornalasadı.

Elbası 2014 jılğı 24 säwirde körme keşeniniñ kapswlasın qalaw şarasına qatısıp, ÉKSPO-qalaşığınıñ qurılısına jol aştı.

«Astana ÉKSPO-2017» körme keşeniniñ jalpı awdanı 174 gektardı quray`dı, onıñ 25 ga ÉKSPO-nıñ nısandarı - Qazaqstannıñ Ulttıq pavïlʹonı, xalıqaralıq, taqırıptıq jäne korporatïvtik pavïlʹondar, sawda-oy`ın-sawıq ornalasadı. Qurılıs jumıstarı keste boy`ınşa jürgizilwde. Barlıq nısandardı 2016 jıldıñ qırküy`eginde pay`dalanwğa berw josparlanadı. Bul Elbası N.Ä.Nazarbaevtıñ Ulttıq kompanïya aldına qoy`ğan mindeti boldı.

Sonday`-aq Ulttıq kompanïyağa körmeden key`in onıñ nısandarın pay`dalanw boy`ınşa mindet jük­teldi. Körme ayaqtalğannan key`in salınğan pavïlʹon­dar men basqa da nısandar jandana tüsedi dep josparlanadı. «ÉKSPO-2017» joğarı texnologïya­lıq ïnfraqurılım bazasında erekşe märtebege ïe «Astana» qarjı ortalığı qurı­ladı», - dep ay`ttı memleket Prezïdenti Nursultan Nazarbaev.

Qazirgi tañda ÉKSPO-2017 şetelde ilgeriletw boy`ınşa belsendi jumıs jürgizilwde. Memleket Prezïdentiniñ atınan 139 memleketke jäne 12 xalıqaralıq uy`ımğa resmï şaqırw qağazı joldandı. Nätïjesinde, bügingi küni 105 memleket (Resey`, Germanïya, Japonïya, Türkïya, Ïzraïlʹ, Fran­cïya, Ündistan, Vʹetnam, Armenïya, Päkistan, Äzer­bay`d­jan, Angola, Belarwsʹ, Senegal, Grwzïya, Kwba, Türkmenstan, Sent-Kïts jäne Nevïs, Lïberïya, Täjikstan, QXDR, Rwmınïya, Monako) jäne 17 xalıqaralıq uy`ım (ÉSKATO, OÉSR, YuNÏDO, YuNESKO, MAGATÉ, Dünïejüzilik banki, PROON, ŞIU jäne tağı basqalar) özderiniñ körmege qatısatındarın resmï türde rastadı.

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï