USD 334.31 EUR 355.17 RUB 5.31
Astana:

Añız monetalar da tartımdı sıy`lıqtıñ biri

«Ulı Dala Eli-Täwelsizdiktiñ 25 negizi» taqırıbına arnalğan is-şaralar josparına säy`kes, Qızılorda qalası äkimdigi jäne «Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ulttıq Banki» RMM-niñ Qızıl­orda oblısı boy`ınşa fïlïalınıñ uy`ımdastırwımen Qızılorda oblıstıq tarïxï ölketanw mw­zey`inde «Teñge qundılığı – bastı bay`lığımız» taqırıbında Ult­tıq Banktiñ monetalar jïıntı­ğınıñ körmesi ötkizildi.

Ulttıq valyuta – teñgeniñ şığw tarïxın, elimizdiñ ékonomïkalıq, qarjılıq damwındağı rölin nasïxattaw men teñgeniñ ay`nalım­ğa şıqqan waqıtınan bastap Qazaqstan Respwblïkasındağı merekelik is-şaralar men datalar­ğa bay`lanıstı arnay`ılap şığa­rılğan merey`toy`lıq monetalardı qala turğındarına tanıstırwdı maqsat etken körmede teñge jay`lı kelwşilerge keñinen mağlumat berildi.

Körme barısında «Qazaqstan Respwblïkasınıñ Ulttıq Banki» RMM-niñ Qızılorda oblısı boy`ınşa fïlïalınıñ kassa meñgerwşisi Bekejanova Ay`gül Tölepbergenqızı:

- Kez-kelgen aqşa sol eldiñ ötkeni men büginin jäne bolaşağın ay`qındawğa septigin tïgizedi. Aqşa – tawarlar men qızmet körsetw öl­şemi bolıp tabıladı jäne jalpı­ğa birdey` balama röl atqaratın, kez-kelgen tawarlar men körseti­letin qızmetterge ay`ırbastalatın tawar türi, qoğamdıq qatınastar körinis tabatın ékonomïkalıq kategorïya. Osı oray`da, 1993 jılı ulttıq valyuta – teñgeni engizw Qazaqstan Respwblïkasınıñ ékonomïkalıq täwelsizdiginiñ ay`qın körinisi bolıp tabıladı. Büginde töl teñgemizdiñ ay`nalısqa engenine 23 jıl tolıp otır. Bul jıldar aralığında, ulttıq valyutamız eldiñ ékonomïkasımen birge damıdı, nığay`dı. Ékono­mïka­mızben birge dünïejüzilik dağdarıstan ötti. Qazaqstan mone­taları bükil älem nwmïzmatta­rınıñ jüregin öziniñ dïzay`nımen, texnïkalıq şeşimderimen, bire­gey`ligimen jawlap aldı. Otandıq monetalardıñ is jüzinde barlıq serïyaları suranısqa ïe. Bügingi körmede serïyalıq monetalardıñ köbin, tipti, jaqında ğana ay`na­lım­ğa jol tartqan «Kültegin» se­rïyalıq monetasın da tamaşalay` alasızdar – dep, körmege jïılğan köpşilikti tarïxï mañızı zor nwmïzmatïkalıq kollekcïyalar­men tanıstırdı.

Rasımen de, serïyalıq moneta­lardıñ köpşilik bile bermey`tin türi köp eken. Mäselen «Qızıl kitap» serïyasımen är jıldarda ay`nalımğa 50 mıñ dana taralım­men şıqqan «Altay` uları», «Jal­bağay`», «Tyanʹ-şanʹ qoñır ayuı», «Ündi jay`rası», «Buy`ra birqazan», «Qarşığa reñdi japalaq», «Däwit» sekildi monetalar twralı ädey`ilep izdenbegen adamnıñ xabardar bola bermewi mümkin.

Körmede munan bölek eskert­kiş monetalar da orın alıptı. Mäselen, «Este qalatın oqïğalar men birtwar adamdar» serïyası boy`ınşa jasalğan, «Şığıs kün­tizbesi» serïyasınan şıqqan, tağı da basqa köptegen monetalar bar. Körmege körermen bolğan qalada­ğı joğarğı jäne arnawlı orta oqw orındarınıñ stwdentteri men mek­tep oqwşıları biregey` dïzay`­nerlik şeşimimen tartımdı teñge­lerdiñ tüsin tüstep tanıdı.

Dese de, şarağa jïılğan qawımnıñ qatarınıñ sïrek bol­ğa­nına qarap, adamnıñ aqşağa qızıqpay`tın kezi de bolatınına tañdandıq. Mäselen, damığan elderde monetalardı olardıñ kollekcïyalıq qundılığı öte joğarı bolwına qaramastan tek kollekcïonerler ğana emes, sol sïyaqtı öz jaqındarına merekege este qalatın sıy`lıq bergisi keletin qarapay`ım adamdar da satıp aladı. Belgili bir nışanı bar sıy`lıq retinde, tipti, üy`lenw toy`ına da tartw etip jatadı.

Bizdiñ elimizde köp bolmasa da, osını ürdiske ay`naldırıp jür­gender az emes. Qarjı salasınan xabarı barlardıñ serïyalıq mone­talardıñ jaña biri türi ay`nalımğa şıqqanın estigende qarap qal­ması anıq. Biraq, Ult­tıq banktiñ qarapay`ım adamdardıñ qaltası kötererlik monetalar jïnağına jalpı jurtşılıqtıñ arasında qızığwşılıq az ekendigi jası­rın emes. Bul jağday`dı da tüsi­nwge boladı. Monetalarğa qızığwdıñ munday` ürdisi elimizde qalıptasıp ülgergen joq.

Bul tarapta tastağan sawalı­mızğa özinşe jawap bergen qala­lıq qarjı böliminiñ basşısı Ïmanqulov Älsey`it Amanjolulı:

- Sonıñ özinde, Qazaqstannıñ monetaları işinde şıqqan boy`ın­da nwmïzmattardıñ kollekcïya­larına ay`nalğan añız-monetalar da bar. Olardı moneta jïnawşı­lar asığa kütedi. Eñ köp talap eti­le­tin suranısqa ïe monetalardıñ işinde körkemdik därejesi joğarı «Qazaqstannıñ florası men fawnası» serïyasınıñ monetaları bar. Olardı day`ındaw kezinde go­logramma qoldanıladı, bul mone­talardı nağız körkem twındığa ay`naldıradı. Sonımen birge, «Qazaqstannıñ ädet-ğurıptarı, ulttıq oy`ındarı» serïyası da as­qan suranısqa ïe. Olar qazaq­stan­dıqtar üşin tabınwşılıq mänge ïe boldı dep te ay`twğa bo­ladı. Kollekcïonerlermen qatar olardı qamqor ata-ana da añdıp jürip izdey`di, mısalı, otbası tarïxında quda tüsw künin nemese balanıñ alğaşqı qadamın nemese jürekke qımbat otbası merekesin este qaldırw üşin aladı – dey`di.

Bizge mälim derek boy`ınşa, otandıq jäne xalıqaralıq nw­mïz­mattarğa belgili birneşe tanı­mal serïya bar. Olardıñ qatarında joğarıda biz mısal qılğandarmen qosa, «Köşpendiler altını» jäne «Qazaqstan Petroglïfteri», «Säw­let jäne tarïxï eskertkişter», «Qoldanbalı öner», «Ertede so­ğılğan monetalar», «Älemniñ äy`gili meşitteri», «Sport» sïyaqtı serïya­lar bar. Sonday`-aq, el tarïxınan sır şertetin «Qazaqstan swret­şileri», «Respwblïka ïgiligi», «Qa­zaqstannıñ meşitteri men şirkew­leri», «Qazaqstan xalqı ertegileri», «Ulı qolbasşılar» sïyaqtı serïya­lar da suranısqa ïe bolıp otır.

Bügingi tañda turğılıqtı jerine qaramastan, monetalardı Ulttıq Banktiñ ïnternet-dükeni arqılı satıp alwğa boladı. Olardı «Qazpoçta» AQ-nıñ «EMS» kwrʹerlik qızmeti jetkizedi. Munday` monetalarmen operacïya­lar – ötimdi tawarğa qarajattı tïimdi salwdıñ bir jolı. Ol sizderdiñ jïnaq aqşañızdı saqtap qana qoy`may`, oğan sawattı közqaras bolğan jağday`da onı ulğay`twı da mümkin.

Monetalardı satıp alw men satw bïrjadağı sawattı, kirisi joğarı oy`ın sïyaqtı. Bağalı metaldarğa, atap ay`tqanda ïnvestïcïyalıq jäne kollekcïyalıq moneta­larğa ïnvestïcïyalar salğan kezde bos aqşa bosqa jatqan qor retinde emes, jumıs is­tey`tin qural retinde qoldanı­latın qağïda tolıq kölemde iske asırıladı. Bul oy`ındağı mañızdı faktor tözimdilik bolıp tabıladı, sebebi qara­jattı osınday` jïnaqtaw ba­sım türde uzaq merzimdi kezeñ­de tïimdi boladı. Al kollek­cïyalıq monetalar twralı ay`tatın bolsaq, olar bastap­qı narıqta äzirge erkin satılwda, olardıñ qunı is jüzinde bärine qoljetimdi. Alay`da, olardıñ taralımı tawsılğan kezde olardıñ bağası kürt ösedi. Sebebi kollek­cïyalıq monetalar eşqaşan qo­sım­şa soğılmay`dı. Bul – qay`ta­lama narıqtıñ qağïdası. Bul rette monetağa salınğan salım waqıt öte kele bank depozïtteri boy`ınşa kiristilikten asıp tüsedi.

Eñ bastısı, öz jaqınıñızğa estelikke şın mänisinde bağalı, tartımdı sıy`lıq jasawdıñ bir türi de osınday` monetalar. Büginde merey`li mereke, mañızdı mey`ram­darda sıy`lıq jasawdıñ jolı köp. Sonda da, körmeden köñilge tüy`ip, bağası qımbat, pay`dası şamalı jıltır qorapşalardan jalıq­qan­dar kädege jaratar degen keñesimiz osı.

B.SAĞINDIQULI

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï