USD 334.31 EUR 355.17 RUB 5.31
Astana:

Resmï tulğanıñ bey`resmï suxbatı

Osıdan birneşe kün burın tanımal fotograf, qazaq jwrnalïstïkasında özindik qoltañbası bar Maksïm Rojïn Premʹer-Mïnïstrdiñ orınbasarı – Awılşarwaşılığı mïnïstri Asqar Mırzaxmetovtiñ atına arnay`ı sawal joldağan bolatın. Onda jwrnalïst köptiñ kökey`inde jürgen birneşe sawaldıñ jawabın bilwge tırısıptı. Endi, mine, Asqar Ïsabekulı Maksïmge resmï türde jawap berdi. Älewmettik jelidegi resmï tulğanıñ bey`resmï suxbatın say`tımızda böliswdi jön kördik.

«Qurmetti Asqar Ïsabekulı!

Sizdi awqımdı sala – Awıl şarwaşılığı mïnïstrligine basşılıqqa kelwiñizben köptegen oñ özgeristerdiñ kwäsi bolıp jürmiz. Olardıñ bir parası – keşendi şeşwdi talap etetin jüy`eli jumıstar tizbegi bolsa, endi bir parası – köpşiliktiñ kökey`inde jürgen şeşilwi jedel jumıstar edi. Äsirese, tabïğat bay`lığın qorğawğa, saqtawğa bay`lanıstı kesip ay`tqan şeşimderiñiz ben buy`rıq-tapsırmalarıñızdı ärtürli say`ttar men gazetterden oqıp, bilip jürmiz. Alay`da, resmï jazılğan aqparat qalıñ köpşilikke tügel jetpedi degen pikirdemin. Özim jaqında Qızılorda oblısında bolğan edim, köbinese awıl şarwaşılığınıñ ay`nalasında jüretin qarapay`ım jurtpen kezdesw buy`ırdı. Jalpı, barlığı da bolıp jatqan jañalıqtar men özgeristerge oñ bağasın berwde. Men kezdesken xalıqtıñ birneşe surağı bar edi. Sondıqtan, älewmettik jeli arqılı birneşe sawal joldap, osı suraqtarğa jalpı oqırmanğa tüsinikti bolarday` qarapay`ım tilde tuşşımdı jawap alsam degen nïettemin», - degen Maksïmniñ alğaşqı surağı bekre balıqtarına qatıstı boldı.

«Birinşiden, bekire balıqtarın ğılımï maqsattar üşin awlawdı toqtatıp jatır ekensiz. Bälkï, men mäselege tereñdey` almay` jatqan şığarmın. Bul şeşimniñ negizi nede?», - dey`di Maksïm Rojïn.

Osı sawalğa oray` jawap bergen Premʹer-Mïnïstrdiñ orınbasarı - Awılşarwaşılığı mïnïstri Asqar Mırzaxmetov:

«Qurmetti Maksïm!
Sizdiñ älewmettik jeli arqılı joldağan sawalıñızğa, eñ aldımen, öz alğısımdı bildirgim keledi. Sebebi, öziñiz ay`tqanday`, bul suraqtardıñ qalıñ köpşilikti köpten beri tolğandırıp jürgen mälim jäne tabïğattı qorğaw salasındağı özekti mäseleler ekeni belgili. Olar boy`ınşa tıy`ım salatın birneşe şeşimder qabıldandı. Degenmen, bul şaralar tolıqqandı orındalmay`, negizgi tüy`tkildi öristete tüsetin şağın «tetikter» men «terezeler» qalıp ketip otırğan. Mine, bul degeniñiz, osı kemşin tustarğa tosqawıl qoyu üşin, sonday`-aq, qabıldanğan şeşimderdiñ tïimdiligin arttırw üşin jasalıp otırğan şaralar.
Mısalı, sizdiñ birinşi surağıñızğa bay`lanıstı ay`tarım: Bekire balığı Qızıl kitapqa engen jäne joy`ılıp ketw qawipi bar balıq türi bolıp sanaladı. Sondıqtan, Bekire balığın öndiristik awlawğa tıy`ım salınğan bolatın. Alay`da, tek ğılımï zerttew men qadağalaw maqsatına 10% mölşerinde kvotağa ruqsat etiletin. Ökinişke qaray`, osı kvotanı pay`dalanğan brakonʹerler teñizde tıy`ım salınğan jerde balıq awlawdı toqtatpay` otır. Sondıqtan, Bekire balıqtardıñ köbeyuine tosqawıl bolıp otırğan osı «sañılawlardı» barınşa tez japqanımız jön dep bilemin», - dey`di.

- Ekinşiden, qıtay` awların satwğa jäne tasımalına tıy`ım salıpsız. Sebebi qıtay` torlarınıñ biz bilmey`tin zïyandı jaqtarı bar ma?

- Ekinşi sawalıñızğa kelsek, bul Qıtay`dan tasımaldanatın xalıq arasında «qıtay` torı» atanıp ketken awdıñ bul türi nağız tabïğattıñ qas jawı. Bul awlar şirimey`tin xïmïyalıq monotalşıqtardan jasaladı jäne bir-aq ret pay`dalanıladı. Materïalına bay`lanıstı ékologïyalıq zïyanın ay`tpağanda, swdağı balıqtarğa şatılıp, keltiretin zalalı da orasan. Ärtürli sw qoy`malarında olardıñ barlığı tonnalap jïnalıp, balıqtar qırılwda. Sw élektr stancïyalarına da öte qawipti. Qıtay`dıñ özinde de, bul awlarğa tıy`ım salınğan. Mäselen, vedomstvonıñ ïnspekcïyaları zañsız ornatılğan jäne laqtırılıp tastalğan awlardı tazalaw üşin kün say`ın tekseris jürgizwge mäjbür bolıp otır. Al brakonʹerler üşin munday` awlar arzan. Sol sebepten, tïisti buy`ırıq qabıldandı.

- Üşinşiden, orman örti jürip ötken alañdardağı ağaştardı keswge tıy`ım salıp jatır ekensiz. Yağnï, sanïtarlıq maqsatta keswge tıy`ım. Örtten ne qaladı dey`siz. Qïsınğa salsaq, bul tïimsiz emes pe?

- Üşinşiden, siz köterip otırğan mäsele – tabïğat anamızdıñ töl balası – tal-daraqtarğa bay`lanıstı. Taratıp ay`tsam, «sanïtarlıq maqsatta ağaş kesw» degen uğım bar. Yağnï orman örtteri orın alğan ay`maqtardı qay`ta qalpına keltirw maqsatında ağaştar kesiledi. Äsirese, bul qılqan japıraqtı qarağay` sındı ormandarğa qatıstı. Bul jerde örtengen ağaştıñ qabığı jaramsız bolğanımen, işi bütin boladı. Sol sebepten, onı ädey`i örtey`tinder bar. Bul sonday` jağday`lardı boldırmas üşin jasalıp otırğan şara. Buğan qosa, seksewil ağaştarın qorğawğa bağıttalğan tïisti şeşim qabıldadıq. Onsız da ormanı az elimiz. Oñdı-soldı otawğa jol bersek, kïeli tabïğat, keler urpaq bizdi keşirmey`di dep oy`lay`mın.

- Törtinşiden, qarw-jaraq dükenderinde añşılıq mawsımı joq kezde, oq satwğa tıy`ım salw twralı mäsele köteripsiz. Sonda, barlıq oq-jaraqtarğa ma, älde belgili bir oq-däriniñ türine me?

- Cizdiñ oq-därilerge bay`lanıstı törtinşi surağıñızğa kelsek, bul tabïğattı qorğawmen qatar, azamattarımızdıñ qawipsizdigine de tikeley` bay`lanıstı mäsele der edim. Jalpı, erejege säy`kes belgili bir merzimde «añşılıq mawsımı» jarïyalanadı. Osı waqıt aralağında oq-däri satatın dükenderdiñ sawdası qızıp, añşılar arnay`ı ruqsatpen buy`ırğan añ-qusın awlawğa şığadı. Bul zañdı qubılıs. Al, endi osı añşılıq mawsımı jabıq merzimde, yağnï ruqsat etilmegen kezeñde de oq-däri satw toqtamay`dı. Sonda, bul oq-därilerdiñ barlığı qay`da ketip jatır? Mine, qarama-qay`şılıq! Qalay` dese de, bul usınıs jıl on eki ay` brakonʹerlikpen ay`nalısatındarğa az da bolsa, tosqawıl bolmaq.
Öz kezeginde, bul şeşimdi de, qalıñ köpşilik oñ qabılday`dı degen oy`damın. Sizdiñ sawaldarıñızğa jawap bere otırıp, tabïğatqa janı aşïtın, öz eliniñ patrïotımın degen azamattardı osı uy`ğarımdardıñ orındalwına atsalıswğa jäne qanday` da bir zañ buzwşılıqtardı bay`qağan jağday`da der kezinde xabarlasıp, töl tabïğatımızdı qorğawğa bey`-jay` qaramawğa şaqıramın! Minekey`, siz joldağan tört sawal da, tabïğat anamızdı ayalap, qorğap-saqtap, keler urpaqqa amanattaw maqsatında jasalıp jatqan jüy`eli jumıstar dep bilemin.

Qurmetpen, QR Premʹer-Mïnïstriniñ orınbasarı – Awıl şarwaşılığı mïnïstri A. Mırzaxmetov.

Jwrnalïst joldağan sawaldar da, mïnïstrdiñ jawabı da qarapay`ım xalıq üşin özekti mäseleler ekeni anıq. Endeşe, xalıqtıñ kökey`indegi suraqqa eldiñ oy`ındağıday` jawap boldı dep senemiz.

Kommentarïï0

Vaş kommentarïy` bwdet opwblïkovan posle moderacïï