Кісі өлтіру мен зорлық: 2026 жылы Қазақстанда қоғамды дүр сілкіндірген істер

Негізгі орынға тұрмыстық жанжалдан туындайтын қылмыстар, әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық оқиғалары шығып отыр.

2026 жылы Қазақстанда қоғамда кең талқыланған бірқатар қылмыс тіркелді. Олардың қатарында тұрмыстық негіздегі кісі өлтірулер, әйелдер мен балаларға қарсы жасалған қылмыстар, сондай-ақ цифрлық алаяқтықтың жаңа түрлері бар. Толығырақ – BAQ.KZ тілшісінің шолуында.

Атырау: бір отбасының қазасы

Атырау облысында жылдағы ең ауыр істердің бірі – Жангелдин ауылында бір отбасының өлтірілуі бойынша тергеу жүргізіліп жатыр. 2025 жылдың соңында туыстары төрт адамның жоғалып кеткені туралы хабарлаған.

2026 жылдың қаңтарында үй ауласынан ерлі-зайыптылардың мәйіті табылып, іс екі немесе одан да көп адамды өлтіру бабы бойынша қайта сараланды. Күдік отбасының 29 жастағы күйеу баласына түсті. Ол жасырынып, халықаралық іздеуге жарияланған. Ақпанда Индонезия аумағында ұсталып, Қазақстанға жеткізілді.

Тергеу барысында ол жауап беріп, наурыз айында отбасының тағы екі мүшесінің – ұлы мен қызының мәйіттері табылды. Осылайша төрт адамның да өлтірілгені анықталды. Тергеу деректеріне сәйкес, мәйіттер жеке үйлердің аумағында жасырылған. Қылмысқа ұзақ уақытқа созылған тұрмыстық жанжал себеп болғаны айтылуда. Тергеу жалғасып жатыр.

Нұрай ісі

Шымкентте 2026 жылдың қаңтарында 21 жастағы Нұрай Серікбайдың өлімі тіркелді. Қыз пышақ жарақатынан көз жұмған. Күдікті ретінде оның танысы ұсталды.

Бастапқыда іс «Кісі өлтіру» бабы бойынша тергелсе, кейін ерекше қатыгездікпен жасалған кісі өлтіру ретінде қайта сараланды. Қоғамдық резонанстан кейін полицияда қызметтік тексерулер басталды. Қалалық полиция департаментінің басшылары қызметтен босатылып, марқұмның туыстарының арыздарын қараған қызметкерлерге қатысты салғырттық бабы бойынша қылмыстық іс қозғалды.

Тергеу жалғасуда, күдікті қамауда отыр.

Талғар: жеті баланың әкесінің өлімі

Алматы облысының Талғар қаласында жеті баланың әкесі болған ер адамның өлтірілуі бойынша іс тергеліп жатыр. Тергеу мәліметінше, оған 30-дан астам пышақ жарақаты салынған. Күдік бойынша оның жұбайы мен қайын енесі ұсталды.

Іс адамдар тобы болып жасаған кісі өлтіру ретінде сараланған. Негізгі нұсқа – тұрмыстық жанжал. Оқиғадан кейін балалар әкесіз қалып, оларды қамқорлыққа туыстары алған. Қажетті тергеу әрекеттері жүргізіліп жатыр.

Әйелдер мен балаларға қарсы қылмыстар

Наурыз айында Қостанайда 37 жастағы әйелдің өлімі тіркелді. Полиция мәліметінше, оны бұрынғы күйеуі атып кеткен. Ер адам өз еркімен құқық қорғау органдарына келіп, кінәсін мойындаған. Қылмыс құралы тәркіленіп, «Кісі өлтіру» бабы бойынша іс қозғалды.

Осы кезеңде Атырау облысында тағы бір кісі өлтіру оқиғасы тіркелді – тұрмыстық жанжал салдарынан 58 жастағы әйел қаза тапқан. Күдікті ұсталды. Бұл жағдайлар сотқа дейінгі тергеп-тексеру аясында қарастырылып жатыр.

Атырауда 21 жастағы ер адам 19 жастағы қызды азаптады деген күдікпен ұсталды. Тергеу дерегінше, ол қызға дене жарақатын салып, болған жағдайды видеоға түсірген. Қылмыстық іс қозғалып, сараптамалар тағайындалды.

Кентау қаласында 45 жастағы ер адам екі кәмелетке толмаған балаға қатысты жыныстық сипаттағы қылмыстар жасады деген күдікпен ұсталды. Тергеу бұл әрекеттер ұзақ уақыт бойы жалғасқан болуы мүмкін екенін анықтады. Күдікті қамауда отыр.

Бірқатар өңірде аңду фактілері бойынша да істер қозғалған.

Сонымен қатар Павлодар облысында бұрынғы серіктестер тарапынан әйелдерді жүйелі түрде аңду жағдайлары тіркелді. Полиция дерегінше, әңгіме бірнеше мәрте хабарлама жіберу, қорқыту және байланыс орнатуға тырысу туралы болып отыр. Алматы облысында осындай эпизодтардың бірі бойынша сот әкімшілік қамауға алу жазасын тағайындады.

Цифрлық қылмыстар

Криминалдық күн тәртібінің елеулі бөлігін цифрлық қылмыстар да құрап отыр.

Айта кетейік, Алматыда 20 миллион теңгеден астам сомаға алаяқтық жасау әрекетінің жолы кесілді. Қаскөйлер өздерін мемлекеттік орган қызметкерлері ретінде таныстырып, жәбірленушіні ақша беруге көндірмек болған. Киберполицияның араласуы ұрлықтың алдын алуға мүмкіндік берді.

Сонымен қатар сотта мессенджерлер арқылы есірткі таратумен айналысқан ұйымдасқан топтың ісі қаралды. Тергеу дерегіне сәйкес, 10 килограмнан астам психотроптық зат тәркіленген. Топ мүшелері 17 жылға дейін бас бостандығынан айырылды.

Қосымша түрде балалар саудасына қатысты қылмыстардың өскені де тіркеліп отыр. Өткен жылдың қорытындысы бойынша олардың саны үш есеге артқан, ал жағдайлардың басым бөлігі Алматыда анықталған. Құқық қорғау органдары мұны ұйымдасқан схемалардың әшкереленуімен байланыстырады.

2006 жылғы кісі өлтіру: үкім 20 жылдан кейін шықты

Алматы облысының прокуратурасы 2006 жылдың қыркүйегінде Алматыда жасалған кісі өлтіру ісі бойынша тергеуді аяқтады. Сол кезде үш ер адам такси жүргізушісі болып көрініп, Қырғызстан азаматшасын көлікке отырғызып, тұншықтырып өлтіріп, жеке заттарын алып, мәйітін Алматы – Қапшағай тасжолына тастап кеткен.

2007 жылы екі сыбайласы сотталғанымен, үшінші күдіктіге қатысты іс тоқтатылып, іс жүзінде архивте қалған.

Прокуратура қызметкерлері деректер базасын мұқият тексеріп, қосымша мәліметтер сұрату арқылы күдіктінің нақты орналасқан жерін Қарасай ауданы аумағында анықтады. Ол 2025 жылдың 9 шілдесінде ұсталды. 2026 жылдың 24 ақпанында сот оған 16 жыл бас бостандығынан айыру жазасын тағайындады. Үкім заңды күшіне енген жоқ.

Терроризм мен экстремизм: жыл басынан бері 17 адам сотталған

20 наурызда ҰҚК 2026 жылдың басынан бері Қазақстанда терроризм және экстремизмге қатысты қылмыстар үшін 17 адамның сотталғанын хабарлады. Ведомство мәліметінше, мұндай істер бойынша тергеулер жалғасып жатыр, соның ішінде шетелде ұсталған азаматтарға қатысты да.

ҰҚК келтірген мысалдардың қатарында – 2017 жылы шетелге шығып, халықаралық террористік ұйымдардың жағында соғыс қимылдарына қатысқан алматылық тұрғын бар. Ол 2025 жылы ұсталып, 8 жылға сотталған. Сондай-ақ шетелде интернет арқылы терроризм мен діни экстремизм идеясын насихаттаумен айналысқан Көкшетау тұрғыны да бар. Ол шетелдік арнайы қызметпен бірлескен операция нәтижесінде Қазақстанға жеткізілген.

Осылайша, 2026 жылы тұрмыстық жанжалдан туындайтын қылмыстар, әйелдер мен балаларға қарсы зорлық-зомбылық, сондай-ақ цифрлық қылмыстардың дамуы негізгі мәселелердің қатарында қалып отыр. Көптеген іс бойынша тергеу жалғасуда.