Дәрігерден инженерге дейін: Қазақстанда қандай мамандар тапшы?

Қазақстанда дәрігерлерге, білікті жұмысшыларға және техникалық мамандарға сұраныс жоғары. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ақпараттық жүйелеріндегі деректерге сәйкес, бірқатар мамандық бойынша бос жұмыс орындарының саны тіркелген түйіндемелерден бірнеше есе көп. Ал ұзақ мерзімді болжам бойынша, 2035 жылға дейін ел экономикасына 2,9 млн маман қажет болады, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.

Дәрігерлерге сұраныс жоғары

Кадр тапшылығы айқын байқалатын салалардың бірі – денсаулық сақтау. Биыл акушер-гинекологтарға арналған 469 бос жұмыс орнына 100 түйіндеме тіркелген. Педиатрлардың 448 бос орнына 139 түйіндеме келсе, анестезиолог-реаниматологтарға арналған 300 орынға 75 түйіндеме ұсынылған.

Яғни аталған мамандықтар бойынша бос орындардың саны түйіндемелерден шамамен үш-бес есе көп. Онколог, неонатолог және эндокринологтарға да қажеттілік жоғары.

Бұл көрсеткіштер ақпараттық жүйелерде тіркелген бос орындар мен түйіндемелердің арақатынасын сипаттайды. Дегенмен олар медицинаның бірқатар бағыты бойынша жұмыс берушілердің маман табу мүмкіндігі шектеулі екенін аңғартады.

Өндіріске білікті жұмысшылар қажет

Еңбек нарығында электриктер, механиктер, слесарьлар, дәнекерлеушілер, машинистер мен жабдық операторларына сұраныс сақталып отыр. Құрылысшылар мен жүргізушілерге де жұмыс ұсыныстары бар. Сонымен қатар инженерлер мен өндірістік процестерді автоматтандыру мамандарына қажеттілік артып келеді.

Мұндай сұраныс өнеркәсіптің дамуына, жаңа нысандардың салынуына және кәсіпорындардың жаңғыртылуына байланысты. Көлік пен энергетикалық инфрақұрылымның кеңеюі де техникалық білімі мен тәжірибесі бар кадрларды қажет етеді.

Осыған сай мамандарға қойылатын талап та өзгеріп жатыр. Жұмыс берушілер кәсіби біліктілікпен қатар заманауи жабдықтармен жұмыс істей білетін, жаңа технологияларды меңгерген қызметкерлерді іздейді.

Цифрлық дағдылардың маңызы артып келеді

Сұраныс жоғары бағыттардың қатарында ақпараттық технологиялар саласы да бар. Жұмыс берушілерге бағдарламалық қамтамасыз ету мен қолданбалы бағдарламаларды әзірлеушілер және өзге де IT-мамандар қажет.

Автоматтандыру мен жасанды интеллектінің енгізілуі цифрлық құралдарды кәсіби қызметінде тиімді пайдалана алатын кадрларға сұранысты арттырып отыр. Бұл үрдіс техникалық біліммен қатар жаңа дағдыларды үздіксіз меңгерудің маңызын көрсетеді.

2035 жылға дейін 2,9 млн маман қажет болады

Ұзақ мерзімді болжамға сәйкес, 2035 жылға дейін Қазақстан экономикасына 2,9 млн маман қажет болады. Осы қажеттіліктің жартысынан астамы жұмысшы кәсіптеріне тиесілі.

Бұл техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің алдында ауқымды міндет тұрғанын көрсетеді. Колледждер еңбек нарығында сұраныс бар мамандықтарға оқытып қана қоймай, түлектердің өндірісте бірден жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін практикалық даярлықты күшейтуі қажет.

Кадрларды экономика қажеттілігіне сай алдын ала даярлау мақсатында 2026 жылы ең сұранысқа ие мамандықтар тізімі 51-ден 174-ке дейін кеңейтілді. Оған инженерия, құрылыс, өңдеу өнеркәсібі, биотехнология, жасыл және атом энергетикасы бағыттары енгізілді.

Студенттерді даярлауға кәсіпорындар қатысып жатыр

Болашақ мамандарды жұмыс берушілермен бірлесіп даярлау тәсілі де кеңейіп келеді. Үкімет деректеріне сәйкес, дуальды оқыту жүйесімен 552 колледждің 138 мың студенті қамтылған. Кадр даярлауға шамамен 11 мың кәсіпорын қатысады.

Бұдан бөлек, 43 мың студент жұмыс берушілердің нысаналы тапсырысы бойынша білім алып жатыр.

Дуальды оқыту студентке теориялық білімін өндірістегі тәжірибемен ұштастыруға мүмкіндік береді. Болашақ маман оқу кезінде кәсіпорындағы жұмыс тәртібімен, жабдықтармен және кәсіби талаптармен танысады. Мұндай тәжірибе оның оқуын аяқтағаннан кейін жұмысқа орналасу мүмкіндігін арттырады.

Кәсібін өзгерткісі келетіндерге қандай мүмкіндік бар?

Жаңа мамандық меңгеруді немесе біліктілігін арттыруды көздейтін азаматтар қысқа мерзімді кәсіптік оқыту және қайта даярлау бағдарламаларын пайдалана алады. Олардың арасында жұмыс берушілер сұранысына сай бағыттар бойынша білім алу мүмкіндіктері де қарастырылған.

Еңбек нарығындағы жағдай маман даярлауда санмен бірге біліктілікке де мән беру керегін көрсетеді. Бос жұмыс орындарын толтыру үшін білім беру бағдарламалары өндірістің нақты талабына сай болуы, ал білім алушылар жеткілікті тәжірибе жинауы қажет.

Кадрларға қажеттілікті алдын ала болжау осы жұмысты жоспарлауға көмектеседі. Азаматтар үшін де мұндай ақпараттың мәні зор: ол мамандық таңдағанда немесе кәсіби бағытын өзгерткенде еңбек нарығындағы нақты сұранысты ескеруге мүмкіндік береді.