USD 335.71 EUR 357.36 RUB 5.23
استانا:

ارقانىڭ اياۋلى قالامگەرى ٴمادي حاسەنوۆ

دارىندى جازۋشى، جۋرناليست، پۋبليسيست قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى ٴمادي حاسەنوۆ ٴتىرى بولسا بيىل 80 جاسقا تولار ەدى. ونىڭ بارلىق سانالى عۇمىرى، بۇكىل شىعارماشىلىق ەڭبەك جولى ساكەن سەيفۋللين نەگىزىن قالاعان «ارقا اجارى» گازەتىنىڭ شەجىرەسىمەن قوسا ٴورىلدى.

مادەني حاسەنوۆ 1936 جىلى كوكشەتاۋ وبلىسى زەرەندى اۋدانىنىڭ قوشقارباي اۋىلىندا تۋعان. ول كوكشەتاۋ پەداگوگيكالىق ۋچيليششەسىنىڭ مۇعالىمدەر دايىندايتىن ٴبولىمىن اياقتاعان سوڭ كيروۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن جۋرناليستيكا ماماندىعى بويىنشا ٴبىتىرىپ شىعادى.

جازۋشىنىڭ «نارتاۋەكەل» اتتى رومانى، «تۇلپاردىڭ ٴدۇبىرى»، «تايتالاس» پوۆەستەرى مەن «العاشقى ٴان» اڭگىمەلەرىنىڭ جيناعى سەكىلدى وننان استام ەڭبەگى جارىق كورگەن. ٴمادي حاسەنوۆتىڭ ادەبي شىعارمالارىنا نەگىزىنەن قازاق اۋىلدارىنىڭ تىرشىلىگى، تىڭداعى ەڭبەك ادامىنىڭ بەينەسى، جالپى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەر ارقاۋ بولعان. سسسر جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى بولعان قالامگەر وزىنە «زەرەندين» دەگەن ادەبي پسەۆدونيم قولدانعان ەكەن.

جازۋشى-جۋرناليست «مەنىڭ زامانداستارىم» اتتى وچەركتەر مەن دەرەكتى اڭگىمەلەر جيناعىنا رەسپۋبليكاعا اتى ايگىلى ناتاليا ۆلاديميروۆنا گەللەرت، نۇرعابىل ٴمالعاجداروۆ، سۇلتانحاميت بالعوجين سەكىلدى كوپتەگەن مايتالماندار ەڭبەگىن ارقاۋ ەتكەن. وسى دەرەكتى ماتەريالدارىنىڭ ٴبىرى - «اۋرۋعا ەم، ساۋعا قۋات» اتالاتىن وچەركىندە بيە ساۋىپ، قىمىز جاسايتىن مەحانيكالاندىرىلعان زاماناۋي فەرما ماسەلەسى ٴسوز بولادى. جىلقى تۇلىگىنە كوبىرەك كوڭىل ٴبولىنىپ، بيە بايلاۋ جونىندەگى اۋىل قارتتارىنىڭ «قىمىز بابىمەن اشىپ، ۇزاق پىسكەندى، ىشەر الدىندا كوپ ساپىرعاندى ۇناتادى، كۇبىنى كۇندە جۋىپ وتىرماسا قىمىزدىڭ ٴدامى كەلىسپەيدى» دەگەن ۇسىنىستارى نازارعا الىنعان. الايدا فەرماداعى ٴجۇز ليترلىك كۇبىلەردى جۋۋ تۇرماق ٴپىسۋ دە وڭاي سوقپايدى. سوندىقتان توقپەن ىستەيتىن پىشپەك جاساۋ كەرەك. ودان بىلاي ساۋىن اگرەگاتىنا بيەلەردىڭ بويىن ۇيرەتۋدىڭ دە وزىندىك ماشاقاتى بار. وسىلايشا قالامگەر ايتۋعا وڭاي سيفرلاردىڭ توڭىرەگىندە قانشاما ەڭبەكتىڭ جاتقانىن شەبەر سۋرەتتەيدى. ونىڭ كەز-كەلگەن پۋبليسيستيكالىق ماقالاسى وقۋعا جەڭىل، ويى جيناقى. ال اۆتور ناعىز كوسەم ٴسوزدىڭ قاس شەبەرى.

وسى جيناعىنداعى ەندى ٴبىر وچەركىنە جاس ورمانشىنىڭ ەڭبەگى ارقاۋ بولعان. جىلاندىنىڭ قويناۋ-قۋىسىن تۇگەل ارالاپ، ونىمەن قاناتتاس مارالدى، ساندىقتاۋ، ارىقبۇلاق تاۋلى ورماندارىن شارلاعان، سول جاسىل الەمگە جاناشىر، قومقورشى قازىكەننىڭ ٴاۋ باستا ۇستاعان قاعيداسى – ٴبىر اعاشتى جىقساڭ، ورنىنا ەكى كوشەت وتىرعىز. ال وسى اعاش اتاۋلىنىڭ قولدان قالاي ەگىلىپ، قالايشا ٴوسىپ-ونىپ جاتقانىنا بىلايعى ادام ٴمان بەرە ما؟ جاڭادان قىلتاناقتاپ كەلە جاتقان كوشەت تۇيەنىڭ بوتاسىنان ارتىق كۇتىم تىلەيتىنىنە يلانا قويا ما؟

كەڭەس ۋاقىتىندا الماتىدان شالعاي سانالاتىن سەلينوگراد ٴوڭىرىنىڭ تىرشىلىگى جايىنداعى وچەركتەرى «قازاقستان»، «جالىن»، «جازۋشى»، «قاينار» باسپالارىنان جارىق كورىپتى.

اقمولا قالاسىنان شىعىپ تۇرعان «سارىارقا» جۋرنالى 1997 جىلعى قاڭتار ايىنداعى سانىندا ٴمادي حاسەنوۆتىڭ «قيانات» رومانىنان ٴۇزىندى جاريالاعان ەكەن. ٴسوز باسىندا جازۋشى تۋرالى «حالقىمىزدىڭ باسىنان كەشكەن سوڭعى ٴداۋىردىڭ استانالارىن كوركەم سۋرەتپەن بەينەلەي وتىرىپ سان قىرلى كەيىپكەرلەر جاسايدى. جازۋشى ٴمادي ٴوزى دۇنيەدەن ەرتە وتسە دە حالقىنىڭ قاجەتىن ايتىپ كەتكەن جازۋشى»،- دەگەن پىكىر جازىلعان. ول راس.

كوكشەتاۋ مەن قاراوتكەلدىڭ ٴتول پەرزەنتى ٴمادي حاسەن ۇلى اقمولا وڭىرىندە بۇكىل سانالى عۇمىرىن وتكىزىپ، وبلىستىق «ارقا اجارى» گازەتىندە تابان اۋدارماي وتىز ٴبىر جىل قىزمەت اتقارىپ، ەلۋ التى جاسقا قاراعان شاعىندا 1992 جىلى دۇنيەدەن وزعان.

جازۋشىنىڭ قالامىنان تۋعان كوركەم جانە دەرەكتى شىعارمالارى ٴوز وقىرماندارىنىڭ ىستىق ٴىلتيپاتىنا بولەنىپ، لايىقتى باعالارىن الدى.

شارا باتتالعازيەۆا

استانا قالاسى مەلەكەتتىك مۇراعاتىنىڭ قىزمەتكەرى

كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي