BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 364.95 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 416.99 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.55
استانا:

ٴۇشىنشى جاڭعىرۋ - قازاقستاننىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرادى

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ وسىدان ٴبىراز جىل بۇرىن ٴبىر سوزىندە «وزگەرىس داۋىلى تۇرعاندا وعان قارسى قورعان ەمەس، جەلكەن تۇرعىزۋ كەرەك» دەپ ادەمى ايتىپ ەدى. شىندىعىندا، قازىرگى الەم ۇزدىكسىز وزگەرىستەر ۇستىندە. ونداي وزگەرىستەر دۇنيەگە بىرتىندەپ ەمەس، بىردەن باتپانداپ ەنىپ جاتىر. سونىڭ ٴبىر عانا مىسالى - اقپارات عاسىرىنداعى جاڭالىقتىڭ شاپشاڭدىعى، دەيدى قازاقپارات اگەنتتىگىنىڭ ساراپشىسى.

بۇگىنگى ەنگىزگەن تەحنولوگياڭىزدى دامىتىپ وتىرماساڭىز، ەرتەڭ-اق ەسكىرىپ شىعۋى ىقتيمال. ەكىنشى جاعىنان العاندا الەمنىڭ اپشىسىن قۋىرعان وزگەرىس - مۇناي ماسەلەسى. ٴبىر جاعىنان الىپ قاراعاندا، الەمدە «قارا التىن» دەپ جوعارى باعالاناتىن وسى شيكىزاتتىڭ قورى تاۋسىلارداي ازايىپ بارادى دەگەن دابىل قاعىلۋدا. الايدا، ازايعان زاتقا سۇرانىس تا كۇرت ارتىپ، ونىڭ قۇنى شارىقتاۋى كەرەك ەدى. بۇلاي بولعان جوق. كەرىسىنشە، مۇنايعا باعانىڭ قۇلدىراۋى سوڭعى جىلدارى ٴبىراز مەملەكەتتىڭ ۇلكەن ماسەلەسىنە اينالىپ شىعا كەلدى.

مىنە، وسىنداي جاھاندىق وزگەرىستەر اياسىندا قازاقستان ٴوز «جەلكەنىن» قالاي قۇلاتپاۋ كەرەك؟ قۇلاتپاۋ دەگەنگە سەبەپ - داعدارىسقا قارسى «جەلكەن» 2012 جىلى تۇرعىزىلعان بولاتىن. ول - «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ وسى ستراتەگياسى الەمدىك قيىندىقتاردى بولجاپ قانا قويماي، ىقتيمال وزگەرىستەردەن دە مەملەكەت ٴۇشىن مۇمكىندىكتەردى قاراستىرادى. ال مۇنداي مۇمكىندىك ەلباسىنىڭ بۇگىنگى جولداۋىندا ايتىلعان ٴۇشىنشى جاڭعىرتۋ جونىندەگى مىندەت اياسىندا كورىنىس تاۋىپ وتىر.

«الەم قارقىندى تۇردە وزگەرىپ كەلەدى. بۇل - جاڭا جاھاندىق بولمىس، ونى ٴبىز قابىلداۋعا ٴتيىسپىز. الەمدە كەزەكتى، ٴتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا باستالدى. ەكونوميكانى جاپپاي سيفرلاندىرۋ تۇتاس سالانىڭ جويىلۋىنا جانە مۇلدە جاڭا سالانىڭ پايدا بولۋىنا الىپ كەلەدى. ٴبىزدىڭ كوز الدىمىزدا بولىپ جاتقان ۇلى وزگەرىستەر - ٴارى تاريحي سىن-قاتەر، ٴارى ۇلتقا بەرىلگەن مۇمكىندىك. بۇگىن مەن قازاقستاندى ٴۇشىنشى جاڭعىرتۋ جونىندە مىندەت قويىپ وتىرمىن. ەلدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونوميكالىق ٴوسىمنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ قاجەت. قازىرگى كەزدە كوپتەگەن ەلدەر وسىنداي مىندەتتى ورىنداۋعا ۇمتىلۋدا. ٴوسىمنىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋ ٴتاسىلى ٴار جەردە ٴار ٴتۇرلى ەكەنىنە سەنىمدىمىن»، - دەپ اتاپ ٴوتتى پرەزيدەنت.

سونىمەن قازاقستاننىڭ ٴۇشىنشى جاڭعىرۋى قالاي بولماق؟ بۇل سۇراققا پرەزيدەنت جولداۋىندا: «بۇل جاڭعىرۋ - قازىرگى جاھاندىق سىن-قاتەرلەرمەن كۇرەس جوسپارى ەمەس، بولاشاققا، «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى ماقساتتارىنا باستايتىن سەنىمدى كوپىر بولماق. ول ۇلت جوسپارى - «100 ناقتى قادام» بازاسىندا وتكىزىلەدى» دەگەن جاۋاپ بەرىلدى. بۇندا ەكونوميكانىڭ الەمدىك ٴوسىمىنىڭ ورتا دەڭگەيدەن جوعارى قارقىنىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە 30 وزىق ەلدىڭ قاتارىنا قاراي تۇراقتى تۇردە ىلگەرىلەۋگە لايىقتالعان نەگىزگى بەس باسىمدىق قاراستىرىلادى.

ٴبىرىنشى باسىمدىق - ەكونوميكانى جەدەلدەتىلگەن تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ

بۇگىنگى جاھاندىق دامۋدا باسەكەگە قابىلەتتىلىك - ەڭ باستى قارۋ. داۋىرىمىزدەگى جاڭا جاھاندىق قاتەرلەرگە قارسى مەملەكەتتىڭ باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋ ارقىلى كەز كەلگەن مەملەكەت جاڭا يندۋستريالاندىرۋدىڭ عالامدىق ۇدەرىسىنە قوسىلا الادى. وسى رەتتە كوپتەگەن دامىعان ەلدەردىڭ مىسالىن قاراستىرا وتىرىپ، ەكونوميكانى ىنتالاندىرۋ ٴۇشىن جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋدىڭ ماڭىزىن سەزەتىن ەدىك. ياعني، سوڭعى جىلدارى شاپشاڭ دامىپ جاتقان ينتەرنەت ساۋدالارى، ەنەرگوۇنەمدى جەلىلەر، ترانزاكسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىنداعى ٴموبيلدى قوسىمشالار جانە تاعى باسقالارى - ەڭ ۇلكەن باسىمدىققا يە بولىپ وتىر. ەندەشە، باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ وزەگى دە وسىندا.

ەلباسى جولداۋىندا بۇل باسىمدىقتىڭ ٴوزى ٴبىرقاتار مىندەتتەردى قامتىدى. اتاپ ايتقاندا، ٴبىرىنشى مىندەت - سيفرلىق تەحنولوگيانى قولدانۋ ارقىلى قۇرىلاتىن جاڭا يندۋستريالاردى وركەندەتۋ.

«ەلدە 3d-پرينتينگ، ونلاين-ساۋدا، ٴموبيلدى بانكينگ، سيفرلىق قىزمەت كورسەتۋ سەكىلدى دەنساۋلىق ساقتاۋ، ٴبىلىم بەرۋ ىسىندە قولدانىلاتىن جانە باسقا دا پەرسپەكتيۆالى سالالاردى دامىتۋ كەرەك. بۇل يندۋستريالار ٴقازىردىڭ وزىندە دامىعان ەلدەردىڭ ەكونوميكالارىنىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتىپ، ٴداستۇرلى سالالارعا جاڭا ساپا دارىتتى. وسىعان وراي، ۇكىمەتكە «سيفرلىق قازاقستان» جەكە باعدارلاماسىن ازىرلەۋدى جانە قابىلداۋدى تاپسىرامىن»، - دەدى ن. نازاربايەۆ.

بۇنىمەن قوسا، ەلباسى كوممۋنيكاسيانىڭ دامۋى مەن وپتيكالىق-تالشىقتى ينفراقۇرىلىمعا جاپپاي قولجەتىمدىلىكتى دە قامتاماسىز ەتۋدى، يننوۆاسيانى قولداۋ جانە ولاردى وندىرىسكە تەزىرەك ەنگىزۋدى بەلگىلەدى. بۇل رەتتە «ەكسپو-2017» بازاسىندا it-ستارتاپتار حالىقارالىق تەحنوپاركىن قۇرۋ كوزدەلەدى. پرەزيدەنت حالىقارالىق تەحنوپاركتە الەمنىڭ بارلىق ەلىنەن كاسىپكەرلەر مەن ينۆەستورلار تارتۋدىڭ پلاتفورماسى بولۋى تيىستىگىن العا تارتادى.

ٴبىرىنشى باسىمدىقتىڭ ەكىنشى مىندەتى - جاڭا يندۋستريالار قۇرۋمەن قاتار ٴداستۇرلى بازالىق سالالاردى دامىتۋعا سەرپىن بەرۋ. ٴداستۇرلى سالالارعا ونەركاسىپ، اگروونەركاسىپتىك كەشەن، كولىك پەن لوگيستيكا، قۇرىلىس سەكتورى جانە باسقالارى جاتادى. وسى تۇستا ەلباسى نەگىزگى فاكتور رەتىندە ٴتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا ەلەمەنتتەرىن جاپپاي ەنگىزۋگە نازار بۇرادى.

«باسىمدىعى بار سالالارداعى باسەكەگە قابىلەتتى ەكسپورتتىق ٴوندىرىستى دامىتۋدى كوزدەيتىن يندۋستريالاندىرۋدى جالعاستىرۋ كەرەك. ۇكىمەت الدىندا ٴقازىردىڭ وزىندە 2025 جىلعا قاراي شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى 2 ەسە ۇلعايتۋ مىندەتى تۇر»، - دەدى ن. نازاربايەۆ.

ٴبىرىنشى باسىمدىق اياسىنداعى مىندەتتەر شەڭبەرىندە ەلباسى اگرارلىق سەكتورعا دا ەرەكشە توقتالىپ، بۇل سالانى ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى تيىستىگىن اتاپ ٴوتتى. جالپى قازاقستانداعى اگرارلىق سالانىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى زور ەكەنى بەلگىلى. اسىرەسە ەكولوگيالىق تازا ٴونىم شىعاراتىن قازاقستاندىق تاۋارلار كورشىلەس ەلدەردە ماڭىزدى باسىمدىققا يە. ەندىگىدە قازاقستان استىعى مەن استىق ونىمدەرى ارقىلى ەۋرازيانىڭ «نان سەبەتىنە» اينالۋى كەرەك. بۇل ٴۇشىن ەلباسى شيكىزات وندىرىسىنەن ساپالى وڭدەلگەن ٴونىم شىعارۋعا كوشۋدى جۇكتەدى. سوندا عانا قازاقستان حالىقارالىق نارىقتاردا باسەكەگە قابىلەتتى بولا الامىز.

ٴبىرىنشى باسىمدىقتىڭ ەنشىسىندەگى جانە ٴبىر سالا - جاڭا ەۋرازيالىق لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ. وسىعان بايلانىستى ەلباسى ۇكىمەتكە 2020 جىلعا قاراي ترانزيتتىك تاسىمالدىڭ جىلدىق كولەمىن كونتەينەرلەرمەن تاسىمالداناتىن جۇكتەر ٴۇشىن 7 ەسە - 2 ميلليون كونتەينەرگە دەيىن، جولاۋشىلاردى اۋە كولىگىمەن تاسىمالداۋدى 4 ەسە - 1،6 ميلليون ترانزيتتىك جولاۋشىعا دەيىن ارتتىرۋدى تاپسىردى. ال ترانزيتتىك تاسىمالداۋدان تۇسەتىن تابىستى 5،5 ەسە - جىلىنا 4 ميلليارد دوللارعا دەيىن كوبەيتۋ قاجەت.

ٴبىرىنشى باسىمدىقتىڭ ٴۇشىنشى كەشەندى مىندەتى - ەڭبەك نارىعىن جاڭعىرتۋ. جاھاندىق وزگەرىستەر اياسىندا بۇل باعىتتا دا بەلگىلى ٴبىر قاۋىپتەر بارشىلىق. سوندىقتان پرەزيدەنت ۇكىمەت پەن اكىمدەرگە جۇمىسپەن قامتۋ باعىتىندا بارلىق جاعداي جاساۋدى تاپسىردى. بۇل رەتتە ٴىرى كاسىپورىندار اكىمدىكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ، ٴتيىستى جول كارتالارىن ازىرلەيتىن بولادى.

ەكىنشى باسىمدىق - بيزنەس-ورتانى تۇبەگەيلى جاقسارتۋ

بيزنەس، شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك - سوڭعى جىلدارى بيلىكتىڭ كۇن تارتىبىندە كۇنارا تالقىلاناتىن ماسەلە. شىندىعىندا، شاعىن كاسىپكەرلىگى مىعىم ەلدىڭ شارۋاسى شايقالمايدى. بۇعان مىسال دا جەتەرلىك. قازاقستاندا تۇتاستاي العاندا بيزنەس ورتانى دامىتۋعا دەگەن قادامدار جاسالدى. دەگەنمەن، جەرگىلىكتى وڭىرلەردە كاسىپكەرلىكتىڭ كەدەرگىلەرىن ىسىرىپ تاستاۋ رەفورماسى ٴالى دە جالعاسۋدا. وسىعان بايلانىستى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاعا ارالاسۋىن تەجەي وتىرىپ، جەكە سەكتور ارقىلى ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ كوزدەلەدى.

ەلباسى جولداۋىندا ەكىنشى باسىمدىق ەتىپ بەلگىلەگەن بيزنەس ورتانى جاقسارتا ٴتۇسۋ - داعدارىسقا قارسى ماڭىزدى قۇرال بولماق. بۇل رەتتە پرەزيدەنت ىشكى جالپى ونىمىندەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن 2050 جىلعا قاراي كەم دەگەندە 50% بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ مەجەسىن بەلگىلەدى. ال بۇل ٴۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ بۇل دا بەس مىندەتتەن تۇرادى. اتاپ ايتقاندا، بيىلدان باستاپ قازاقستان ازاماتتارى ٴوز بيزنەسىن جۇرگىزۋ ٴۇشىن اۋىلدا دا، قالادا دا 16 ميلليون تەڭگەگە دەيىن شاعىن نەسيە الا الادى. وسىنى جانداندىرۋ ٴۇشىن شاعىن نەسيە بەرۋ اياسىن كەڭەيتىپ، كاسىپكەرلەرگە كەپىلدىك جاساۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ تەتىكتەرىن بەلسەندى پايدالانۋ كوزدەلەدى.

«قازاقستاننىڭ ٴار ٴوڭىرى جاپپاي كاسىپكەرلىكتى، سونىڭ ىشىندە وتباسىلىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعىتىندا كەشەندى شارالار ۇسىنۋعا ٴتيىس»، - دەدى ن. نازاربايەۆ.

سونىمەن قاتار، ەلباسى ۇكىمەت پەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا بيزنەستىڭ بارلىق شىعىنىن جاپپاي ازايتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. كاسىپكەرلىككە كەدەرگى كەلتىرەتىن قۇجاتتاردىڭ مەرزىمى مەن تىزبەسىن قىسقارتىلىپ، قايتالاناتىن راسىمدەر جويىلاتىن بولادى.

ەكىنشى باسىمدىق اياسىنداعى ەلباسى ەرەكشە توقتالعان جايت - مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن ىشكى جالپى ٴونىمنىڭ 15%-ىنا دەيىن تومەندەتۋ. بۇل ەكونوميكالىق وسىمگە تىڭ سەرپىن بەرۋگە ٴتيىس. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت جەكەشەلەندىرۋ جۇمىستارىن تەزدەتىپ، ونى 2018 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتايتىن بولادى. سونداي-اق ەلباسى مەملەكەتتىك حولدينگتەر ٴرولىن قايتا قاراستىرۋدى تاپسىردى. بۇل ٴۇشىن ۇكىمەتكە «سامۇرىق-قازىنا» حولدينگىن ساپالى تۇردە ترانسفورماسيالايتىن بولادى. ال «بايتەرەك» جانە «قازاگرو» حولدينگتەرى دە قايتا قۇرىلادى. تۇيىندەي ايتساق، الگى ەكى حولدينگ مەملەكەتتىك دامۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن وپەراتور بولىپ قالادى. ولاردىڭ فۋنكسيالارى وڭتايلاندىرىلىپ، جەكە سەكتور جۇزەگە اسىرا الاتىن نارسەنىڭ بارلىعى بيزنەسكە بەرىلمەك.

ٴۇشىنشى باسىمدىق - قارجى سەكتورىن «قايتا جاڭعىرتۋ»

سوڭعى جىلدارى قازاقستاننىڭ قارجى جۇيەسى ٴتۇرلى داعدارىستى باستان وتكەردى. شاتقاياقتاعان تۇسىندا مەملەكەتكە ارقا سۇيەدى. دەگەنمەن، بۇل سالادا ٴالى دە پروبلەمالار بار ەكەنى بەلگىلى. ەندەشە ورتامەرزىمدىك پەرسپەكتيۆادا ەلىمىزدىڭ ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىندا قارجى سەكتورىن دامىتۋ، ونىڭ ەكونوميكانىڭ باستى كرەديتورى رەتىندەگى مىندەتىن قايتارۋ باستى مىندەت بولماق. مەملەكەت بىرتىندەپ قارجى سەكتورىن تىكەلەي قولداۋ بادارلاماسىنان كەتىپ، ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋدى وسى سەكتوردىڭ ٴوز موينىنا ارتۋى ٴتيىس.

بۇل باسىمدىقتىڭ اياسىندا ەلباسى اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ىنتالاندىرۋشى ٴرولىن قالىپقا كەلتىرۋدى جانە ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋعا جەكەمەنشىك كاپيتال تارتۋدى اتاپ وتەدى.

«ەلىمىزدىڭ قارجى سەكتورىن «قايتا جاڭعىرتۋ» قاجەت. ۇلتتىق بانككە بانك سەكتورىن قالىپقا كەلتىرۋ جونىندە شارالار كەشەنىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن. بانكتەردىڭ بالانسىن ٴتيىمسىز نەسيەلەردەن ارىلتۋ جۇمىسىن جەدەلدەتىپ، قاجەت بولعان جاعدايدا ولاردىڭ كاپيتالىن اكسيونەرلەر تاراپىنان ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. بانكتەردىڭ احۋالىنا جەدەل باقىلاۋ ورناتۋ ٴۇشىن ۇلتتىق بانككە كوبىرەك قۇقىق بەرگەن ٴجون. ۇلتتىق بانك بانكتەردىڭ قاتەلىك جىبەرۋىن كۇتپەي، ولارعا ىقپال ەتەتىن شارالار قابىلداۋ ٴۇشىن ٴفورمالدى كوزقاراستان ىقتيمال قاتەرلەرگە جول بەرمەيتىن قادامدارعا كوشۋگە ٴتيىس»، - دەپ اتاپ ٴوتتى ەلباسى.

بۇدان بولەك، پرەزيدەنت قور نارىعىن ودان ٴارى دامىتۋ شارالارى دا جۇزەگە اسادى. قور نارىعىنا «سامۇرىق-قازىنا» قورى كومپانيالارىنىڭ اكسيالارىن ورنالاستىرۋ كوزدەلەدى.

ٴتورتىنشى باسىمدىق - ادامي كاپيتال ساپاسىن جاقسارتۋ

الەمدىك دەڭگەيدەگى ٴبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەلەرىن قالىپتاستىرماي ٴۇشىنشى جاڭعىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ دا ەش مۇمكىن ەمەس. بۇل رەتتە جاھاندىق جاڭا قاتەرلەرگە قارسى ادامي كاپيتالدى دا ساپالى دامىتۋ قاجەت. ال ادامي كاپيتالدىڭ وزەگى - ٴبىلىم. ٴبىلىم بولاشاق دامۋدىڭ كەپىلى. سوندىقتان دا، ەلباسى بۇل باسىمدىق بويىنشا ٴبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ٴرولىن وزگەرتۋدى مەڭزەيدى. ٴبىلىم ارقىلى باسەكەگە ٴتۇسۋ، ٴبىلىم ارقىلى وزۋ - قاي جاعىنان العاندا ماڭىزدى مىندەت. ويتكەنى عىلىم دامىماي دۇنيە دامىمايتىنى امبەگە ايان. بۇل رەتتە قازاقستاندىق ٴبىلىم بەرۋدىڭ باستى مىندەت - ٴبىلىم بەرۋدى ەكونوميكالىق ٴوسۋدىڭ جاڭا مودەلىنىڭ ورتالىق بۋىنىنا اينالدىرۋ. پرەزيدەنت ٴبىلىم سالاسىن دامىتۋ تۋرالى ايتقاندا، وقىتۋ باعدارلامالارىن سىني ويلاۋ قابىلەتىن جانە ٴوز بەتىمەن ىزدەنۋ داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتاۋدى، ٴit-بىلىمدى، قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى قالىپتاستىرۋعا، ۇلتجاندىلىقتى دامىتۋعا باسا كوڭىل ٴبولۋ كەرەكتىگىن العا تارتادى. قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى ٴبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن ازايتۋعا نازار اۋدارادى. ال ۇكىمەتكە جۇكتەلگەن تاپسىرمالار قاتارىندا ٴۇش ٴتىلدى وقۋعا كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشۋ ماسەلەسى بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەۋ بەلگىلەندى.

«قازاق ٴتىلىنىڭ باسىمدىعى ساقتالادى. ونىڭ ٴارى قاراي دامۋىنا زور كوڭىل بولىنەدى. سونىمەن قاتار، بۇگىندە اعىلشىن ٴتىلى - جاڭا تەحنولوگيا، جاڭا يندۋستريا، جاڭا ەكونوميكا ٴتىلى. قازىرگى كەزدە 90% اقپارات اعىلشىن تىلىندە جاريالانادى. ٴاربىر ەكى جىل سايىن ولاردىڭ كولەمى 2 ەسە ۇلعايىپ وتىرادى. اعىلشىن ٴتىلىن مەڭگەرمەي، قازاقستان جالپى ۇلتتىق پروگرەسكە جەتە المايدى. 2019 جىلدان باستاپ 10-11 سىنىپتاردا كەيبىر پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتاتىن بولامىز. بۇل ماسەلەنى تياناقتى ويلانىپ، اقىلمەن شەشۋ قاجەت»، - دەدى ن. نازاربايەۆ.

ادامي كاپيتالدى دامىتۋدا ۇرپاق ساۋلىعى دا ەرەكشە ٴرول اتقارادى. ياعني، ۇرپاق ساۋلىعى - ۇلت ساۋلىعى. وسى رەتتە ەلباسى بيىلعى 1 شىلدەدەن مەملەكەتتىڭ، جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ، ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىنە نەگىزدەلگەن مىندەتتى مەديسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلەتىنىن، ول جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى الەمدىك تاجىريبە ارقىلى دالەلدەنگەنىن باسا ايتتى.

الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ سالاسى دا باسا نازاردا بولماق. اتاپ ايتقاندا، 2017 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ 2،1 ميلليون زەينەتكەر ٴۇشىن زەينەتاقى 2016 جىلعى دەڭگەيدەن 20%-عا دەيىن ارتادى. بۇدان بولەك، بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋ 2018 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ جاڭا ادىستەمە بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. ونىڭ كولەمى زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى بەلگىلەنەدى. وسى ٴوسىمنىڭ بارلىعى 2018 جىلى بازالىق زەينەتاقىنىڭ جاڭا مولشەرىن 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 1،8 ەسە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«ەڭ تومەنگى كۇنكورىس شەگىن دە قايتا قاراستىرۋ كەرەك. ول قازاقستاندىقتاردىڭ ناقتى تۇتىنۋشىلىق شىعىستارىنا سايكەس كەلۋگە ٴتيىس. بۇل قادام 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بازالىق زەينەتاقى، مۇگەدەكتەرگە جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان وتباسىلارعا ارنالعان جاردەماقى، مۇگەدەك بالا تاربيەلەپ وتىرعاندارعا بەرىلەتىن اتاۋلى كومەك پەن جاردەماقى كولەمىن 3 ميلليون ادام ٴۇشىن وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ شەگىن ەڭ تومەنگى كۇنكورىس شەگىنىڭ 40%-ىنان 50%-عا دەيىن ٴوسىرىپ، ونىڭ جاڭا فورماتىن ەنگىزۋ كەرەك. بۇل رەتتە جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى ادامنىڭ ٴبارى تەك جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋ شارتى ارقىلى عانا قولداۋعا يە بولۋعا ٴتيىس»، دەدى ن. نازاربايەۆ.

بەسىنشى باسىمدىق - قاۋىپسىزدىك پەن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس

مەملەكەت باسشىسى 5 ينستيتۋتتىق رەفورما جانە ۇلت جوسپارى اياسىندا ينستيتۋسيونالدىق قايتا قۇرۋلارعا باسا نازار اۋدارعان بولاتىن. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك باسقارۋدان باستاپ، سوت جانە قۇقىقتىق جۇيەلەردى جاڭعىرتۋعا دا مەيلىنشە ٴمان بەرىلدى. ەلباسى جولداۋىندا بۇل باسىمدىق اياسىندا ەىدۇ-نىڭ وزىق تاجىريبەلەرى مەن ۇسىنىمدارىن يمپلەمەنتاسيالاۋ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى جۇكتەلىپ وتىر. جانە ٴبىر ماسەلە - جەكەمەنشىكتى قورعاۋعا، قۇقىق ۇستەمدىگىنە جانە بارشانىڭ زاڭ الدىندا تەڭدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان رەفورمالار. بۇل جۇمىس جالعاساتىن بولادى.

«قاۋىپسىزدىك احۋالى قۋاتتى جانە ارەكەت ەتە الاتىن مەملەكەتتىڭ ولشەمىنە اينالىپ كەلەدى. قازىرگى زاماندا ادامزات تەرروريزمنىڭ بەلەڭ الۋىمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. بۇل رەتتە دەسترۋكتيۆتى كۇشتەردى قارجىلاندىراتىندارعا، شەتەلدىك تەرروريستىك ۇيىمدارمەن بايلانىس جاسايتىندارعا قارسى كۇرەس جۇرگىزۋ ٴىسى نەگىزگى ماسەلە بولىپ سانالادى. ٴدىني ەكسترەميزمدى ناسيحاتتاۋدىڭ الدىن الۋ، اسىرەسە، ينتەرنەت پەن الەۋمەتتىك جەلىدە ونىڭ جولىن كەسۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ كەرەك. قوعامدا، اسىرەسە، ٴدىني قارىم-قاتىناس سالاسىنداعى راديكالدى كوزقاراسقا بايلانىستى كەز كەلگەن ارەكەتكە «مۇلدە توزبەۋشىلىكتى» قالىپتاستىرۋ كەرەك»، - دەپ جۇكتەدى ەلباسى.

سونىمەن قاتار، پرەزيدەنت كيبەرقىلمىسپەن كۇرەستىڭ وزەكتىلىگىنە دە توقتالدى. بۇل رەتتە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ۇكىمەت پەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنە «قازاقستان كيبەرقالقانى» جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ شارالارىن قابىلداۋدى تاپسىردى. جولداۋدىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە «قازاقستاننىڭ ۇلتتىق تەحنولوگيالىق باستاماسى» دەپ اتالاتىن ەلدى ٴۇشىنشى جاڭعىرتۋ جونىندەگى 2025 جىلعا دەيىنگى دامۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.

«بىزدە ۋاقىت تالابىن لايىقتى قابىل الىپ، ەلىمىزدى ودان ٴارى جاڭعىرتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ورىنداۋدان باسقا جول جوق. ٴبىزدىڭ ۇلى حالقىمىز بىرەگەي تاريحي مۇمكىندىكتى تولىقتاي پايدالانا الاتىنىنا سەنەمىن»، - دەدى ن. نازاربايەۆ.

تۇيىندەي ايتساق، ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى - قازاقستان ٴۇشىن جاڭعىرۋدىڭ ٴۇشىنشى كەزەڭىنە كوشۋ ارقىلى جاھاندىق تەحنولوگيالىق باسەكەلەستىككە ۇمتىلۋعا نەگىزدەلەدى. ۇلتتىڭ وسىنداي مىندەتتەردى ورىنداۋعا ازىرلىگىن پىسىقتايدى. پرەزيدەنتتىڭ سوزىمەن ايتساق، ٴۇشىنشى جاڭعىرۋ - قازىرگى جاھاندىق سىن-قاتەرلەرمەن كۇرەس جوسپارى ەمەس، بولاشاققا، «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى ماقساتتارىنا باستايتىن سەنىمدى كوپىر بولماق.


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي