BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 364.95 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 416.99 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.55
استانا:

دونوردىڭ مىنەز ەرەكشەلىگى اعزاسى ارقىلى بەرىلۋى مۇمكىن بە ەكسكليۋزيۆ

فوتو: Жәнібек Оспановтың жеке архиві

ادامنىڭ مىنەز-ق ۇلىق ەرەكشەلىكتەرى مەن جادىنداعى ەستەلىكتەرى رەسيپيەنتكە اعزانى ترانسپلانتتاۋ كەزىندە بەرىلۋى مۇمكىن بە؟ بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرەردە كوپتەگەن عالىم مەن دارىگەردىڭ، ٴتىپتى، رەسيپيەنتتەردىڭ پىكىرى ەكىگە بولىنەدى. اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەۆرولوگ جانە پسيحياتر مامانى، پروفەسسور گەري شۆارس جاسۋشادا جادى بولاتىنىنا قاتىستى كوپتەگەن دالەل كەلتىرىپ، تاجىريبەسىندە بولعان وقيعالاردى بولىسكەن-دى. سونداي-اق، قازاقستاندىق ماماندار مەن دونوردىڭ اعزاسىن العان رەسيپيەنتتەر بۇل ساۋالعا قاتىستى ٴوز پىكىرلەرىن ٴبىلدىردى، دەپ حابارلايدى baq.kz ٴتىلشىسى.

پروفەسسور گەري شۆارس جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەسىندە جۇرەك، وكپە، باۋىر جانە بۇيرەك سىندى اعزالاردى دونوردان العان ادامداردىڭ 10%ٴ-تىنىڭ مىنەز-قۇلقى وزگەرگەنى بەلگىلى بولدى. دارىگەرلەر ادەتتە مۇنى پوست-تراۆماتيكالىق كۇيزەلىس سالدارى دەپ تۇسىندىرەدى. ٴبىراق، پروفەسسور بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا، دونور جادىنداعى ەستەلىكتەر اعزاسى ارقىلى رەسيپيەنتكە بەرىلەدى.

شۆارس apple daily جۋرنالىنا بەرگەن سۇحباتىندا جەكە تاجىريبەسىندە بولعان وقيعالار تۋرالى ايتىپ بەردى. وسى وقيعالاردىڭ بىرىندە ترانسپلانتتاۋدان كەيىن قىز بالا ٴوزى بۇرىن-سوڭدى بىلمەگەن تىلدە سويلەي باستاعان. تاعى ٴبىر جاعدايدا جاس كومپوزيتوردىڭ وكپەسى سالىنعان ٴجاسوسپىرىم مۋزىكانى ەرەكشە جاقسى كورىپ، ولەڭ جازا باستاعان.

ماماننىڭ ايتۋىنشا، دونور جادىنداعى ەستەلىكتەردىڭ بەرىلەتىنىن رەسيپيەنتتەردىڭ تۇسىنەن بايقاۋعا بولادى. امەريكادا 7 جاسار قىزعا 6 جاسار دونوردىڭ جۇرەگى سالىنعان. وتا جاسالعان سوڭ اراعا ٴبىراز ۋاقىت سالىپ قىز قورقىنىشتى تۇستەر كورە باستاعان. دالىرەك ايتساق، تۇسىندە 6 جاسار قىزدى ٴبىر ەر ادامنىڭ ٴولتىرىپ جاتقانىن كورەدى. امەريكا پوليسياسى وسى رەسيپيەنتتىڭ سيپاتتامالارى ارقىلى قىلمىسكەردى ۇستاپ، تەمىر تورعا قامادى. بۇل وقيعالار تۋرالى epochtimes.com.ua سايتىندا جازىلدى.

"جۇرەك الماستىرعان سوڭ ماماندىعىمدى وزگەرتتىم"

وسىعان ۇقساس وقيعا رەسەيدىڭ قازان قالاسىندا تۇراتىن 42 جاستاعى ازاماتتىڭ باسىنان وتكەن. رەسيپيەنتتىڭ مىنەز-قۇلقى عانا ەمەس، ماماندىعى دا وزگەرگەن.

«ماماندىعىم بويىنشا ۇشقىشپىن. جازدىق ۋچيليششەنى ٴتامامداعانمىن. ٴبىراق اۋرۋىما بايلانىستى وقۋدان شىعارىلدىم. ەكى جىل بۇرىن جۇرەك الماستىرۋىما تۋرا كەلدى. باسقا جولمەن ٴتىرى قالۋىم مۇمكىن ەمەس ەدى. تۋعان قالام قازاننان مەنى ماسكەۋگە الىپ كەلدى. ٴوزىم جۇرە المادىم. مەنى كاتالكاعا سالىپ پەرون بويىمەن سۇيرەدى. ال وتا 11 ساعاتقا سوزىلدى. ەسىمدى جيا سالىسىمەن «جىگىتتەر، مەن تانكيسپىن!» دەپ ايقايلاعان ەكەنمىن. ايەلىم «ۆاديك، سەن ۇشقىشسىڭ!» دەپ تىنىشتالدىرۋعا تىرىستى. باسىمنان نە نارسە وتكەنىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايمىن. ٴبىراق، ىشتەي وتادان كەيىن ٴوزىمدى تانكيست سەزىنگەنىم راس. مۇنىمەن قاتار، تانكىگە قاتىستى ٴتۇرلى تەرمين ايتا باستاعانىم دا راس.

مۇنىڭ بارلىعىن تۇسىمدە كوردىم دەۋدەن اۋلاقپىن. ٴبىلىم ويدا جوق جەردەن كەلگەندەي بولدى. تانكىگە وتىرىپ، ونى باسقارعانىمدى ەسكە العانداي كۇي كەشتىم. اۋرۋحانادان شىققان سوڭ تانكيستەرمەن كەزدەستىم. ولار مەنىڭ «كاسىبيلىگىمە» قاتتى تاڭعالدى. «بارلىعىن دۇرىس ايتىپ تۇرسىڭ! قۇددى تانكيست سەكىلدىسىڭ» دەدى. وسىلايشا ادامدار اسكەري جوو-لاردا جىلداپ ٴجۇرىپ وقىپ الاتىن بىلىمگە مەن ٴبىر-اق ساتتە قول جەتكىزدىم.

جۇرەك الماستىرعانعا دەيىن مۋزىكا مەن ٴبيدى مۇلدەم ۇناتپايتىنمىن. ال ٴقازىر كەرىسىنشە قاتتى جاقسى كورەمىن... لەزگينكانى! ونى قوسىپ قويىپ اياعىمنىڭ ۇشىمەن بيلەيتىنىم بار. ارينە، كەرەمەت بيلەمەسەم دە، وزىمە ۇنايدى. ماعان بۇرىن تانكيست بولعان، قىزۋقاندى كاۆكازدىقتىڭ جۇرەگى سالىنعان سياقتى... ارادا ەكى جىل ۋاقىت وتسە دە، وسى جۇرەكتىڭ يەسى تۋرالى ٴجيى ويلايمىن»، - دەيدى ۆاديم ميرونوۆ «كومسومولسكايا پراۆدا» باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا.

باسىنان وتكەن وسى جاعدايدان كەيىن ۆاديم ميرونوۆ شىركەۋگە ٴجيى باراتىن بولعان. ول وسىلايشا وزىنە ەكىنشى رەت ٴومىر سىيلاعان ادامعا العىس بىلدىرەدى. سونداي-اق، ٴالى كۇنگە دەيىن ونىڭ ناقتى كىم ەكەنىن بىلمەيتىنى ٴۇشىن قىنجىلاتىنىن جاسىرمايدى. ال تاتارستان ازاماتى مارات گاينانوۆكە دونوردىڭ جۇرەگى سالىنعالى تاماق تاڭداۋدا تالعامى وزگەرگەن.

«بۇرىن سورپانى ەرەكشە جاقسى كورەتىنمىن. ٴقازىر قويۋ تاعامداردى عانا ۇناتامىن. اسىرەسە، ەتتى. وتاعا دەيىن كوپ شىلىم شەگىپ، ىشىمدىك ىشەتىنمىن. ٴقازىر، ٴتىپتى، جولاعىم كەلمەيدى. مۇنىمەن قاتار، جۇرەك اۋىستىرعانعا دەيىن شىعارماشىلىقپەن اينالىسىپ، ولەڭ جازىپ، سۋرەت سالاتىنمىن. ٴقازىر بۇلار قولىمنان كەلمەيدى. ٴبىراق، بىردەن ەستە ساقتاۋ قابىلەتىمنىڭ جاقسارعانى راس. قاعاز بەتىندە جازىلعاندى ٴبىر قاراپ، كەيىن سوزبە-سوز جاڭىلماي ايتىپ بەرە الامىن! تەحنيكاعا دا قىزىعا باستادىم. ينسترۋكسيانى ٴبىر رەت وقىپ، كەز كەلگەن اگرەگاتتىڭ جۇمىسىن ٴتۇسىندىرىپ بەرە الامىن»، - دەيدى ول.

جوعارىداعى ساۋالعا جاۋاپ ىزدەگەندە قازاقستاندىق ماماندار مەن رەسيپيەنتتەردىڭ پىكىرى ەكىگە بولىنەدى. ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، (2017 جىل 1 ماۋسىم) 2 860 ادام بۇيرەك، 135 ادام جۇرەك، 526 ادام باۋىر، 10 ادام وكپە ترانسپلانتاسياسىن كۇتىپ ٴجۇر. بارىنەن كوپ رەسيپيەنتتەر الماتى (950)، استانا قالالارىندا (291 رەسيپيەنت) جانە وقو-دا (607 رەسيپيەنت). قازاقستاندا جۇرەك، وكپە، باۋىر، بۇيرەك، ۇيقى بەزى ترانسپلانتاسيالانادى.

قازاقستاندا العاشقى رەسيپيەنت ەر ادامعا ايەل دونوردىڭ جۇرەگى سالىنعان

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، 2012 جىلدىڭ 8 تامىز كۇنى قازاقستاندا العاش رەت جۇرەك الماستىرۋ وتاسى جاسالعان ەدى. العاشقى رەسيپيەنت قوستاناي قالاسىنىڭ تۋماسى جانىبەك وسپانوۆ بولدى. رەسيپيەنت وزىنە ايەل ادامنىڭ جۇرەگى سالىناتىن بولعاندىقتان، باستاپقىدا ٴتۇرلى ۋايىمى بولعانىن جاسىرمايدى. ٴبىراق وتادان كەيىن بويىنان ايتارلىقتاي وزگەرىس بايقالماعان.

«ينتەرنەت بەتتەرىنەن «جاسۋشا جادىنا» قاتىستى ٴتۇرلى اقپارات وقىدىم. ٴبىرى وتادان كەيىن ەتتەن باس تارتسا، ەكىنشىسى ٴومىرى اۋىزعا الىپ كورمەگەن سىرا ىشە باستاعان ەكەن. مۇنداي اقپاراتتارعا سەنىپ، سەنبەۋ – اركىمنىڭ ەنشىسىندەگى دۇنيە. مىسالى، ٴدال ٴقازىر مەن دە ويىما كەلگەن نارسەنى ايتا سالۋىم مۇمكىن. ال ونى ەشكىم تەكسەرىپ جاتقان جوق. دەسە دە، ٴوزىم تۋرالى ايتىپ وتەيىن. ماعان دونوردىڭ ەشبىر قاسيەتى بەرىلمەدى. 2012 جىلدىڭ 8 تامىزىندا وتا جاسالدى. دونورىم 46 جاستاعى ورىس ايەل بولدى. ونىڭ جۇرەگىن الۋعا يگور اتتى ۇلى رۇقسات بەردى. ال ٴبىر بۇيرەگىن نەمىس ازاماتى الدى. ودان كەيىن 6 جىل ٴوتتى. عالىمدار سوڭعى كەزدەرى ٴجيى ايتىپ جۇرگەن وزگەرىستى بويىمنان بايقامادىم. دونور ايەل ادام بولعاندىقتان، سەزىكتەنگەنىم راس. دارىگەرلەرگە وتا تۋرالى كوپ سۇراق قويدىم. سول ساتتە دارىگەرلەردىڭ جۇرەكتىڭ ەش اقپارات تاسىمالدامايتىنىن ايتقانى ەسىمدە. «بۇل – جاي عانا بۇلشىق ەت. ٴتىپتى، ەر ادامعا ايەل ادامنىڭ اياعىن سالسا، ونىڭ اعزاسىندا ايتارلىقتاي وزگەرىس بولمايدى» دەگەن ەدى. ونىڭ ۇستىنە مۇنداي وتا ٴتۇرى قازاقستاندا العاش رەت جاسالىپ جاتقاندىقتان، ٴتۇرلى قورقىنىش بولدى»، - دەيدى جانىبەك وسپانوۆ.

پسيحولوگ گۇلشات ٴجاميلقىزى بۇل ماسەلەگە كەلگەندە ەكىجاقتى پىكىر ۇستاناتىنىن ايتتى. مۇنىڭ سەبەبى ماماننىڭ اتالعان ماسەلەگە قاتىستى ارنايى زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزبەگەنىمەن بايلانىستى.

«ترانسپلانتتاۋ سالاسىندا 3-4 جىل جۇمىس ىستەدىم. جەكە تاجىريبەمدە مۇنداي جاعداي بولعان ەمەس. بىزدە 48 جاستاعى ەر ادامعا جاس جىگىتتىڭ جۇرەگى سالىندى. وسى رەسيپيەنتپەن جەكە سويلەستىم. ول گەنەتيكالىق دەڭگەيدە اقپاراتتاردىڭ بەرىلۋىنە قاتىستى ەشنارسە ايتپادى. سونداي-اق، بىرنەشە جىل بۇرىن مەنىڭ جاقىن قۇربىمنىڭ كۇيەۋىنىڭ جۇرەگى الماستىرىلعان بولاتىن. ول دا جاسۋشا جادىنا قاتىستى ەشنارسە ايتپادى. ارينە، ادام بەيسانالى دەڭگەيدە اقپارات الۋى مۇمكىن. ونى ەشكىمگە ايتپاسا دا، ىشتەي قوبالجىپ، قينالاتىنى انىق. ەگەر وسى رەسيپيەنتتەردىڭ باسىن قوسىپ، زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزگەن بولسام، بەلگىلى ٴبىر قورىتىندى جاساۋعا بولاتىن ەدى. شەتەلدە بولعان جاعدايلار بىزدە دە بولۋى ٴتيىس دەپ ايتا المايمىن. سەبەبى، مەن جەكە تاجىريبەمە، باقىلاعاندارىما جانە زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىنە عانا سۇيەنەمىن. ونىڭ ۇستىنە قازاقستاندا بۇل تاقىرىپقا قاتىستى ارنايى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلگەن جوق.

ادەتتە رەسيپيەنتپەن وتا جاسالعانعا دەيىن سويلەسەمىز. ولاردى پسيحولوگيالىق جانە مورالدىق تۇرعىدا دايىندايمىز. ادام امالسىز ٴومىر سۇرگىسى كەلگەندىكتەن وسىنداي وتاعا كەلىسەدى. ونىڭ باسقا تاڭداۋى جوق. ٴتىپتى، كەز كەلگەن ساتتە ٴولىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى. قازاقستاندا جۇرەككە قاراعاندا، بۇيرەك الماستىرعان رەسيپيەنتتەر وتە كوپ. مەن سول ادامدارمەن كوپ سويلەستىم. ولاردىڭ وتاعا دەيىن قينالعاندارى سونشالىق، ٴقازىر ٴاربىر تاعاتتى ەرەكشە باعالايدى. ومىرلىك قۇندىلىقتارى دا قاتتى وزگەرگەن. قۇددى ومىرگە قايتا كەلگەندەي. قورىتا ايتار بولسام، ٴسىز ايتىپ وتىرعان پروسەستەر رەسيپيەنتتەردىڭ باسىندا بولىپ جاتىر نەمەسە جوق دەپ ايتا المايمىن. ول ٴۇشىن الداعى ۋاقىتتا ارنايى زەرتتەۋلەردى قولعا الۋىمىز قاجەت»، - دەيدى پسيحولوگ مامان.

وتادان كەيىن دونورىم سەكىلدى قىزعانشاق بولا باستادىم

وسكەمەن قالاسىنىڭ تۋماسى ەرجان مۇحاماديەۆتىڭ بۇل ساۋالعا كەلگەندە پىكىرى وزگەشە. ونىڭ ايتۋىنشا، دونوردىڭ مىنەز-ق ۇلىق ەرەكشەلىگى رەسيپيەنتكە مىندەتتى تۇردە بەرىلەدى.

«دونوردىڭ مىنەز-قۇلقىنداعى ەرەكشەلىكتەرى 3-4 جىلداي رەسيپيەنتپەن بىرگە بولادى. اراعا ٴبىراز ۋاقىت سالىپ قانا ادام وز-وزىنە كەلە باستايدى. مەنىڭ بۇل ايتقاندارىم قازاقستاندا عىلىممەن دالەلدەنبەگەن. تەك باسىمنان وتكەندى ايتىپ جاتىرمىن. مەنىڭ دونورىم قىزۋقاندى قازاق جىگىتى بولعان ەكەن. كوزى تىرىسىندە قىزعانشاق بولسا كەرەك. وتاعا دەيىن مىنەزىم جاقسى بولاتىن، ٴبىراق كەيىن مەن دە قىزعانشاق ٴارى اشۋلانشاق بولىپ كەتتىم. ال ٴقازىر قالپىما كەلدىم دەسەم دە بولادى. سەبەبى، قارتايعان سايىن سابىرلى بولا باستايسىڭ، ومىردە كوپ نارسەنى تۇسىنەسىڭ. ٴبىر شەتىنەن بۇل ٴبىز ٴىشىپ جۇرگەن دارىلەردىڭ اسەرىنەن بولۋى مۇمكىن. ولار ادامدى اشۋلانشاق ەتەدى»، - دەيدى 44 جاستاعى رەسيپيەنت.

2014 جىلدىڭ 31 قازانىندا جۇرەگىن الماستىرعان ازات كوپتىلەۋوۆ وتادان كەيىن ٴوزىن باسقا ادامداي سەزىنگەنىن ايتادى. ايەلىن تانىماي، بالالارى تۋرالى سۇراي باستاعان. ٴبىراق ول ۋاقىتتا رەسيپيەنتتىڭ بالالارى بولماعان.

«ماعان ايەل ادامنىڭ جۇرەگىن سالدى. قوستانايلىق ورىس ايەلدىڭ ٴتورت بالاسى بار ەكەن. وتادان كەيىن جانساقتاۋ بولىمىندە جاتىپ سول بالالاردى سۇراعان ەكەنمىن. باستاپقىدا ايەلىمدى تانىماعانمىن. ودان «بالالارىمىزدى قايدا قالدىرىپ كەتتىڭ؟ اپكەڭنىڭ ۇيىنە الىپ باردىڭ با؟» دەپ سۇراپ جاتىرمىن. وتا جاسالىپ جاتقاندا ادام ايتسا نانعىسىز ٴتۇس كوردىم. جەلىسىن قىسقاشا ايتىپ بەرەيىن. ٴوزىمدى كوردىم. جانىما ازىرەيىل پەرىشتە كەلىپ تۇر ەكەن. قولىمنان سۇيرەپ الىپ كەتىپ بارادى. ال مەنىڭ ەكى كوزىم ٴتىلىنىپ جاتقان كەۋدەمدە. سول بولمەدەن كەتكىم كەلمەي كوپكە دەيىن قارسىلاستىم. اقىرى ٴتورت قابىرعاسى اپپاق ٴبىر جەرگە الىپ باردى. سول جەردە ماعان بىرەۋ سويلەپ جاتىر. ٴۇنى باتىردىڭ داۋىسىنا ۇقسايدى.

ىشتەي اللا تاعالانىڭ داۋىسى ەكەن دەپ جاتىرمىن. ازىرەيىلگە «بۇل ادامدى قاتەلەسىپ اكەلدىڭ. قايتار. بۇل مەن الىپ كەل دەگەن ادام ەمەس» دەدى. وسىدان كەيىن ازىرەيىل ماعان «ولاي بولسا دۇنيەجۇزىن ارالاپ شىعايىق» دەدى. دۇنيەدە نە بولىپ جاتقانىنىڭ بارلىعىن كورسەتتى. 2014 جىلى باس الماستىرۋ وتاسىنىڭ قالاي جاسالاتىنىن كوزىممەن كوردىم. قازاقستاندا بۇل وتا 2019 جىلى جاسالاتىنىن ٴبىلدىم. 2017 جىلى قىتايدا اۋىستىرىلاتىنىن دا كوردىم. سول كەزدە تۋىستارىم مەنىڭ وسى ايتقان سوزدەرىمە سەنبەدى. ٴتىپتى، سول ساتتە قازاقستاندا ٴتورتىنشى ٴتىل رەتىندە قىتاي ٴتىلىنىڭ وقىتىلاتىنىن ٴبىلدىم. مۇنداي جاعدايلار كوپتەگەن رەسيپيەنتتىڭ باسىنان وتكەنىنە سەنىمدىمىن. تەك ولار جۇرتتىڭ الىپ-قاشپا سوزىنەن قورقىپ پىكىرلەرىن بۇعىپ قالاتىن سياقتى»، - دەيدى ازات كوپتىلەۋوۆ.

"دونورىمنىڭ بالالارى تۋرالى سۇراپ، ايەلىمدى تانىمادىم"

ماماندار ادامنىڭ «و دۇنيەدەگى» ٴومىردى كورۋىن عىلىمدا كلينيكالىق ٴولىم دەپ اتايدى. بۇل – ٴومىر مەن بيولوگيالىق ٴولىم اراسىنداعى كەزەڭ. بۇل كەزەڭدە ادامنىڭ جۇرەگى مەن تىنىس الۋ جولدارى ىستەن شىعادى. ٴتىرى ەكەنىن دالەلدەيتىن بەلگىلەر جويىلادى. كەمىندە 3-4 مينۋت، ال ماكسيمۋم 5-6 مينۋتقا (باستاپقى دەنە تەمپەراتۋراسى قالىپتى بولعان جاعدايدا) سوزىلادى. ادامنىڭ ٴتىرى قالۋى ابدەن مۇمكىن. كلينيكالىق ٴولىمنىڭ ۋاقىتى گيپوكسيا كەزىندە باس ميى جوعارعى بولىگىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن ساقتاپ قالۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى بولادى. مامان ۆ. ا. نەگوۆسكيي كلينيكالىق ٴولىمدى سيپاتتاي كەلە ەكى مەرزىم تۋرالى ايتادى.

ٴبىرىنشى مەرزىم – 3-5 مينۋت. بۇل انوكسياعا قاراماستان باس ميى جوعارعى بولىگىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن ساقتاپ قالۋ ۋاقىتى. انوكسيا دەگەنىمىز – اعزا مەن باس ميعا وتتەگى تاسىمالدانباۋى. كوپ جاعدايدا مۇنداي كلينيكالىق ٴولىم ٴتۇرى دەنە تەمپەراتۋراسى 36،5 گرادۋس بولعاندا باستان وتەدى. الەم تاجىريبەسىنە سۇيەنسەك، بۇل مەرزىم ۇزارسا، اقىرىندا دەكورتيكاسيا نەمەسە دەسەرەبراسيا بولادى. بىرىنشىسىندە مي قىرتىسى ولەدى، ەكىنشىسىندە باس ميىنىڭ بارلىق بولىگى ولەدى.

ٴبىراق، كلينيكالىق ٴولىمنىڭ تاعى دا ٴبىر مەرزىمى بار. دارىگەرلەر بۇل تۇرىمەن العاشقى كومەك كورسەتكەندە نەمەسە ەرەكشە جاعدايلاردا بەتپە-بەت كەزدەسەدى. كلينيكالىق ٴولىمنىڭ ەكىنشى مەرزىمى 10 مينۋتقا سوزىلادى جانە مۇندايدا رەانيماسيالىق شارالاردىڭ اسەرى وتە كۇشتى بولادى.

عالىمدار اراسىندا كلينيكالىق ٴولىم كەزىندە ادامداردىڭ و دۇنيەنى كورەتىنى تۋرالى پىكىر ايتىلادى. ٴبىرى ٴوزىنىڭ ۇشىپ جۇرگەنىن، ەكىنشىلەرى تۋننەل سوڭىندا جارىق كورەدى. قايتىس بولىپ كەتكەن تۋىستارىمەن كەزدەسەتىندەر دە بار. باستى پروبلەما جۇرەك ىستەن شىققان سوڭ ميدىڭ دا ٴوز جۇمىسىن كوپ ۇزاماي توقتاتاتىنىندا. ياعني كلينيكالىق ٴولىم كەزىندە ادام ەشنارسە سەزىنە المايدى.

"مەن ٴۇشىن جۇرەك كىرپىش سەكىلدى"

جۇرەگى الماستىرىلعان 56 جاستاعى بۋلات يسايەۆ مۇنداي پروسەستەر ادام بالاسىنىڭ باسىنان ٴوتۋى مۇمكىن ەمەس دەگەن پىكىردە. رەسيپيەنت مۇنى ادامنىڭ دۇنيەگە دەگەن كوزقاراسىنىڭ وزگەرىپ، ٴبىر ولىمنەن امان قالعاندىعىن سەزىنۋمەن بايلانىستىرادى.

«ماماندىعىم مال دارىگەرى بولعان سوڭ كۇندەلىكتى قولىما جۇرەك ۇستايمىن. سول سەبەپتى بولسا كەرەك، مۇندايعا كەلگەندە سالقىنقاندىلىق تانىتامىن. ال باسقا سالادا جۇرگەندەر ٴۇشىن بۇل وتا ومىرىندە ەلەۋلى وقيعا بولعانداي كورىنەدى. جۇرەك مەن ٴۇشىن ماتەريال، ٴۇي قابىرعاسىن تۇرعىزاتىن كىرپىش ىسپەتتى. ونىڭ ٴپىشىنى، سالماعى، ٴتىپتى، ٴتۇسى دە ٴارتۇرلى بولادى. ال اعزا الماستىرۋ وتاسى كەز كەلگەن رەسيپيەنت ٴۇشىن ۇلكەن كۇيزەلىس. وسىدان بارىپ ادام بالاسىنىڭ وزگەلەرگە، قورشاعان ورتاعا، جالپى ومىرگە دەگەن كوزقاراسى وزگەرەدى. كەشىرىمدى كەلىپ، ٴاربىر تاعاتىن باعالايدى. كەز كەلگەن جاعدايدى جۇرەگىنە جاقىن قابىلداپ، سەزىمتال بولا باستايدى.

جۇرەگىمدى اۋىستىرماس بۇرىن 7 جىل اۋىردىم. ادەتتە مۇنداي دياگنوزبەن ناۋقاس 1-2 جىل عانا ٴومىر سۇرەدى. دارىگەرلەر «بۇلاي ۇزاق جاساۋىڭىزدىڭ قۇپياسى نەدە؟» دەپ سۇرايدى... مەن قارالعان اۋرۋحاناداعى دارىگەر وتە تاجىريبەلى بولدى. بىردەن دۇرىس دياگنوز قويعانى ٴۇشىن ٴالى كۇنگە دەيىن العىس ايتامىن. اكەسى دە مال دارىگەرى بولعان ەكەن. سودان جاقىن تارتتى دەپ ويلايمىن. سەبەبى، مەنى تەكسەرىپ جاتىپ جىلاپ جىبەردى. «نەگە جىلاپ تۇرسىز؟» دەپ سۇراپ ەدىم، «ٴبىر ەمەس، ەكى بىردەي اياعىڭىزبەن كوردە تۇرسىز» دەدى. ول ۋاقىتتا ٴۇش جەردە جۇمىس ىستەپ ٴجۇردىم... باسقا ۇلتتارعا قاراعاندا شىدامدى ەكەنىمىزدى دە مويىنداۋىمىز كەرەك. ٴبىزدى كۇشتەپ دارىگەرگە الىپ بارمايىنشا شىداپ جۇرە بەرەمىز.

"دونورىمنىڭ كىم ەكەنىن بىلمەسەم دە، مەشىت پەن شىركەۋگە بارىپ دۇعا ەتەمىن. وسىلايشا العىس ايتامىن"

جاسۋشا جادىنا كەلەر بولساق، بۇعان ٴار ادامنىڭ ٴارتۇرلى قارايتىنى انىق. وزگەلەرى جۇرەككە جاقىن قابىلداپ، سەزىمتال بولىپ جاتسا، مەن سالقىنقاندىلىق تانىتامىن. بولىپ جاتقان وقيعالارعا رەاليستىك تۇرعىدان قاراۋعا تىرىسامىن. تەحنيكالىق جاعىنان جۇرەك ناسوستىڭ ٴرولىن اتقارادى. ول قاندا اعزاعا تاراتادى. جۇرەكتى كۇندە كورىپ ٴجۇرمىن دەدىم. الىسقا شاباتىن ات سەكىلدى جانۋارلاردىڭ جۇرەگى ۇلكەن، بۇلشىق ەتى تىعىز بولىپ كەلەدى. ال بايلاۋدا تۇرعان جىلقىنىڭ كونسيستەنسياسى السىزدەۋ كەلەدى...

ٴسىز سەكىلدى ماعان وتادان كەيىن دوسەنت، عالىمدار سۇراق قويدى. مەن ازىلدەپ «ولەڭ جازا باستادىم، تۇندە شەت تىلىندە سويلەۋدى شىعاردىم» دەگەن ەدىم، ولار سەنىپ قالعان ەكەن. ارينە، كۇيزەلىسكە تۇسىرەتىن جاعداي بولعان سوڭ، ادامدا ايتارلىقتاي وزگەرىس بولاتىنى انىق. باستاپقىدا ازداپ سەزىمتال بولعانىم دا بار... مەنىڭشە، دونور تۋرالى اقپاراتتى بىلمەگەن دۇرىس سياقتى. جانىبەك وسپانوۆ العاشقى رەسيپيەنت بولعان سوڭ، وعان دارىگەرلەر بارلىعىن اشىپ ايتتى. ال مەنەن مۇنداي اقپاراتتى جاسىردى. مەن تەك جاسىن سۇراعانىمدا، قۇرداسىم ەكەنىن ايتتى. «از بىلسەڭ، ۇيقىڭ تىنىش بولادى» دەگەن سوزدەردىڭ دە جانى بار. (كۇلدى.) دونورىمنىڭ كىم ەكەنىن بىلمەسەم دە، اراسىندا مەشىت پەن شىركەۋگە بارىپ ول ٴۇشىن دۇعا قىلىپ، العىس ايتامىن»، - دەيدى الماتى وبلىسى سوۆحوز قازاقستان اۋىلىنىڭ تۋماسى بۋلات يسايەۆ.

ال ٴسىز، قۇرمەتتى وقىرمان، دونور جادىنداعى ەستەلىكتەر مەن مىنەز-ق ۇلىق ەرەكشەلىكتەرى رەسيپيەنتكە اعزا ارقىلى بەرىلۋى مۇمكىن دەپ ويلايسىز با؟


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي