BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 375.9 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 423.56 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.55
استانا:

اللەرگياعا شاعىمدانۋشىلار سانى ارتىپ كەلەدى – دارىگەر ەكسكليۋزيۆ

فوتو: фото автордан

گرەك تىلىنەن اۋدارعاندا «بوتەن زاتتىڭ اسەرى» دەگەن ماعىنانى بەرەتىن «اللەرگيا» ٴسوزى بۇگىندە بۇكىل ادامعا تانىس. ەگەر ارنايى تالداۋ جۇرگىزىپ، اعزانىڭ اللەرگياعا بەيىمدىلىگىن انىقتايتىن بولسا، وندا جەر شارىنداعى ادامداردىڭ 90 پروسەنتىندە اللەرگياعا شالدىعۋ ىقتيمالدىلىعى بەلگىلى بولادى دەيدى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ۇيىمىنىڭ ماماندارى. ياعني، ٴاربىر ون ادامنىڭ بىرەۋى عانا بۇل كەسەلدەن امان. سونداي-اق، قوعامدا اللەرگيادان تولىق ايىعۋ مۇمكىن ەمەس دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. بۇل قانشالىقتى راس؟ وسى جونىندە baq.kz ٴتىلشىسى قر پرەزيدەنت ٴىسى باسقارماسىنىڭ مەديسينا ورتالىعىنىڭ دارىگەرى، جوعارى ساناتتاعى اللەرگولوگ دارىگەر ايگۇل سىزدىقوۆامەن سۇحبات جۇرگىزگەن بولاتىن.

- جىل سايىن اللەرگياعا شاعىمدانۋشىلار سانى ارتىپ جاتىر ما؟ قانداي دا ٴبىر ەسەپ جۇرگىزەسىزدەر مە؟

- ٴبىز مىندەتتى تۇردە ەسەپ جۇرگىزەمىز. بايقاعانىمىز، جىل سايىن اللەرگياعا شاعىمدانىپ، دارىگەر كومەگىنە جۇگىنۋشىلەر سانى ارتىپ كەلەدى. ارينە، ٴبۇرىنعى ۇرپاق، ياعني، اكە-شەشەلەرىمىز، اتا-اجەلەرىمىز اللەرگيا دەگەننىڭ نە ەكەنىن بىلمەي ٴوستى. ال قازىرگى ۋاقىتتا بىزگە كىشكەنتاي بالالاردان باستاپ اللەرگياعا شاعىمدانىپ كەلەدى. جالپى، اللەرگيا كەڭەيىپ بارادى. مۇنىڭ بارلىعىنا بۇگىنگى قوعامدا ەكولوگيانىڭ زاقىمدالۋى بىردەن-بىر سەبەپ. سونداي-اق، ٴقازىر تۇرمىستىق حيميانىڭ نەشە ٴتۇرى بار جانە ٴبىز ونى كۇندەلىكتى قولدانامىز. ىدىس جۋامىز، كيىمدەرىمىزدى جۋامىز. سول سياقتى، دۇرىس تاماقتانبايمىز، سالاۋاتتى ٴومىر سالتىن ۇستانبايمىز. تاماقتارىمىزدا زياندى قوسپالار وتە كوپ. ايتا كەتۋ كەرەك، بۇرىندارى ادامدار تەك ماۋسىمدىق اللەرگياعا شاعىمدانسا، ياعني، تەك كوكتەم نەمەسە كۇز مەزگىلدەرىندە بىزگە كەلسە، ٴقازىر دارى-دارمەككە، ازىق-تۇلىك تاعامدارىنا، كوسمەتيكالىق زاتتارعا، جۋۋعا ارنالعان قۇرالدارعا، جانۋارلارعا، ۇيدەگى شاڭعا دا اللەرگيا كوپ. ٴتىپتى ول برونحيالدى-دەمىكپە اۋرۋىنا دەيىن ٴورشىپ كەتەتىن جاعدايلار ٴجيى كەزدەسەدى. ال ماۋسىمدىق اللەرگياعا شاعىمداناتىندار سانى تىپتەن ۇلعايىپ كەتتى.

- كەي ادامدار وزدەرىندە اللەرگيا نەدەن پايدا بولاتىنىن ناقتى بىلمەيدى. مۇنداي جاعدايدا ونى ٴدال انىقتاپ بەرەتىن تەحنولوگيا بۇگىندە بار ما؟

- ٴيا، ارينە بار. ٴبىزدىڭ ورتالىقتا دا الدىمەن كلاسسيكالىق اللەرگيالىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى. بۇل تەرى ارقىلى زەرتتەۋ. ازىق-تۇلىك، شاڭ، تۇرمىستىق، ەپيدەرمالدىق سەكىلدى بىرنەشە پانەلدەر بار. وسى اللەرگەندەر ارقىلى تەست جۇرگىزەمىز. سول سياقتى، دارى-دارمەكتەرگە، سونىڭ ىشىندە، اۋرۋدى باساتىن دارىلەرگە، انەستەتيكتەرگە تەست جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق، زەرتحانالىق دياگنوستيكا دا كەڭەيىپ كەلەدى. ياعني، بۇل تەرى ارقىلى تەستىلەۋ ەمەس، ادامنان قان ۇلگىسى الىنىپ، ول زەرتحانادا وسى قان تالداۋى ارقىلى قانداي اللەرگياسى بار ەكەنى انىقتالادى.

- ايگۇل امانگەلدىقىزى، الايدا، اللەرگيادان ٴبىرجولا قۇتىلۋ مۇمكىن بە؟

- ەگەر، اللەرگيانى تۋدىرۋ سەبەبىن انىقتاي الساق، ارينە، قۇتىلۋ مۇمكىن. ياعني، اللەرگيا تۋىنداۋ سەبەبىن انىقتاۋ دەگەن بۇل ەمدەۋگە بەت بۇرۋ دەگەن ٴسوز. بۇل يلليۋميناسيالىق تەراپيا دەپ اتالادى. ەگەر، اللەرگەنگە اسەر ەتۋشى سەبەپ بولماسا، وندا اللەرگيانىڭ ٴورشۋى دە بولمايدى. ال، ەگەر، اللەرگيا تۋدىرۋشى زات اۋادا بولسا، تۇرمىستا ٴجيى قولدانىلاتىن دۇنيەدە بولسا، وندا ۆاكسيناسيا جاسالادى. سوندىقتان، بۇل كەسەلگە قارسى تۇرۋعا ابدەن-اق بولادى.

- جىلىنا ٴبىر رەت جاسالاتىن اللەرگياعا قارسى ۆاكسينا ادام دەنساۋلىعىنا ٴقاۋىپتى ەمەس پە؟ وسى جونىندە ەل اراسىندا قايشى پىكىر كوپ. مامان رەتىندە ٴسىز قالاي ويلايسىز؟

- ەگەر، بۇل اللەرگولوگ ماماندارمەن جاسالاتىن ۆاكسينا بولسا، وندا بۇل ەش جاعدايدا دا ٴبىر عانا ۋكول بولا المايدى. سەبەبى، اللەرگياعا قارسى ەمدەۋ شارالارى بۇتىندەي ٴبىر كۋرستى قامتيدى، ياعني، بىرنەشە جىل بويى قىس مەزگىلىندە ساتىلى تۇردە سىزباعا سايكەس ۆاكسينا جاسالادى. ٴارى دەسە، بۇل تەك ماۋسىمدىق جانە تۇرمىستىق اللەرگياعا عانا قاتىستى. ال، ەگەر، ٴسىز يممۋنيتەتتى تومەندەتىپ، كەرىسىنشە، ادام دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەتىن قانداي دا ٴبىر دارىلىك زات جايىندا ايتىپ وتىرساڭىز، وندا بۇل ٴدارىحانالاردا رەسەپتىسىز بەرىلەتىن «ديپروسپان» بولۋى كەرەك. ونى ادامدار دارىگەردىڭ بەلگىلەۋىنسىز ساتىپ الادى دا، وزدەرى سالا بەرەدى. سونىڭ سالدارىنان يممۋنيتەت تومەندەپ، ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا الىپ كەلۋى جانە اسقىنۋلار تۋدىرۋى مۇمكىن.

- اللەرگيا تۇقىم قۋالايدى ما؟ اللەرگياعا بەيىم اتا-انادان تۋعان بالالارعا قالاي كومەك كورسەتۋگە بولادى؟

- وكىنىشكە قاراي، اللەرگيا تۇقىم قۋالايدى. سوندىقتان، زەرتحانالىق دياگنوستيكانىڭ كەڭەيتىلۋىنىڭ ارقاسىندا قازىرگى تاڭدا جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ قان تالداۋى ارقىلى ونىڭ قانداي اللەرگياعا بەيىمدىلىگى بار ەكەنىن دە انىقتاۋعا بولادى. سول ارقىلى بالانىڭ يممۋنيتەتىن كوتەرۋگە، تاماقتانۋ قاعيدالارى بويىنشا نۇسقاۋلار بەرىلىپ، الدىن الۋ شارالارى تاعايىندالادى.

- اللەرگيا كوڭىل-كۇيدىڭ وقىس وزگەرۋىنە بايلانىستى تۋىندايدى ما؟ كەيدە، ادام بالاسى كۇرت اشۋلانسا نەمەسە مازاسىزدانسا، دەنەسىندە، قولىندا ٴتۇرلى بورتپەلەر شىعىپ، مازالايتىن ساتتەر بولادى. مۇنى دا اللەرگياعا جاتقىزۋعا بولادى ما؟

- بۇل جاعدايدا گورمونداردىڭ شىعۋى جاسۋشالار مەمبراناسىن تۋدىرادى. سونىڭ سالدارىنان تىتىركەنۋ مەن گەستاميندەردىڭ شىعۋى ورىن الادى. ال، گەستاميندەر ٴوز كەزەگىندە دەنەدە قىشۋ، تىتىركەنۋ، بورتپەلەردىڭ پايدا بولۋىنا سەبەپشى بولادى. ال، اللەرگيا كەزىندە ول بەلگىلى ٴبىر ايرىقشا اعۋىزداردىڭ سالدارىنان تۋىندايدى جانە ول يممۋنيتەتتىڭ تومەندەۋىنە عانا بايلانىستى بولادى. سوندىقتان، مۇنداي جاعدايدى اللەرگياعا جاتقىزۋ دۇرىس ەمەس. بۇل ەسەكجەمگە كوبىرەك ۇقسايتىن جاعداي.

- اللەرگيا مازالايتىن ادامدارعا اللەرگولوگ رەتىندە قانداي كەڭەس بەرەسىز؟

- ٴقازىر ٴدارىحانالاردا اللەرگياعا قارسى پرەپارات وتە كوپ. الايدا، ٴوز بەتىنشە ەمدەلۋگە بولمايدى. ديپروسپان، مۇرىنعا ارنالعان تامشىلار سەكىلدى دارى-دارمەكتى ساتىپ الىپ، ٴوز بەتىنشە ەمدەلۋ تۇبىندە زالالىن تيگىزەدى. ەگەر بۇل ماۋسىمدىق اللەرگيا بولسا، وندا تابيعاتقا شىعۋ، كەشكى سەرۋەن دەگەندى ۋاقىتشا توقتاتۋ كەرەك. بۇعان قاراماستان سىرتقا شىعۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداسا، وندا مىندەتتى تۇردە باس كيىم، كوزىلدىرىك، اۋىز-مۇرىنعا ارنالعان بەتپەردە تاعۋ كەرەك. وسى ارقىلى توزاڭنان ساقتانادى. جەكە گيگيەنانى ساقتاپ، اۋىز-مۇرىندى شايىپ وتىرۋ كەرەك. ديەتا ۇستانۋ كەرەك. گيپواللەرگەندىك ديەتا ساقتاۋ كەرەك. بۇل مەديكامەنتسىز شارالار. ال، مەديكامەنت تۇرىندە ەمدەلۋ ٴۇشىن مىندەتتى تۇردە دارىگەرگە قارالۋ كەرەك. ماۋسىم كەزىندە ٴبىز تەك سيمپتومداردى باسىپ، ٴبىراز، جەڭىلدەتە الامىز. ال، نەگىزگى ەمدەۋ قىس مەزگىلىندە جۇرگىزىلەدى. اللەرگيا سەبەبىن انىقتاپ، ۆاكسيناسيا جۇرگىزەمىز. بۇل اللەرگيانى ەمدەۋدىڭ جالعىز جولى.

- جوعارىدا ٴوزىڭىز ايتىپ كەتكەندەي، اللەرگيا تىنىس الۋ جولدارىن زاقىمدايتىن ساتتەر بولادى. وسىنداي كەزدە العاشقى كومەك كورسەتۋ جولدارى قانداي؟

- بۇل انوفيلاكتيكالىق شوك دەپ اتالادى. ول تاعامنان دا، دارى-دارمەكتەن دە، شىبىن-شىركەيدىڭ شاعۋىنان دا تۋىنداۋى مۇمكىن. ەڭ الدىمەن، اللەرگەننىڭ اسەر ەتۋىن جويۋ كەرەك، ياعني، شايۋ، جۋۋ ارقىلى. سودان كەيىن جەدەل جاردەم شاقىرۋ كەرەك. جالپى، اللەرگيكتەر جەدەل كومەك كورسەتۋگە ارنالعان سۋپراستين، پرونەزالون سەكىلدى پرەپاراتتاردى اركەز وزىمەن بىرگە الىپ ٴجۇرۋى كەرەك. نەگىزى، وزىمەن بىرگە دارى-دارمەك قوبديشاسىن الىپ ٴجۇرۋى كەرەك. سوندا عانا دەر كەزىندە كومەك كورسەتۋگە بولادى.

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي