BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 363.26 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 420.11 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.54
استانا:

جاڭا جىلىتۋ ماۋسىمى: حالىقتى كومىرمەن ۋاقىتىلى قامتۋعا دايىندىق بارىسى

وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە ەلىمىزدە تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەر ٴۇشىن تۇرعىنداردى كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋدە ٴبىرقاتار ماسەلەلەر تۋىندادى. وتىن تاپشىلىعىنىڭ اسەرىنەن كومىر باعاسى اسپانداپ كەتتى. جاعدايدى قالىپقا كەلتىرۋ ٴۇشىن ٴبىرشاما تىرىسۋ كەرەك بولدى، بۇل ماسەلە پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتايەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قر ۇكىمەتى وتىرىستارىنىڭ بىرىندەگى كۇن تارتىبىندە تالقىلاندى، دەپ حابارلايدى ۆaq.kz اقپارات اگەنتتىگى primeminister.kz-كە سىلتەمە جاساپ.

قازىرگى تاڭدا بۇل جاعداي قالاي؟ وتكەن جىلعى ساباقتان قورىتىندى شىعارىلدى ما، جاعداي قايتالانباس ٴۇشىن نە ىستەلدى؟ وسى جانە باسقا دا سۇراقتارعا جاۋاپ الۋ ٴۇشىن primeminister.kz تىلشىلەرى ينۆەستيسيالار جانە دامۋ، ەنەرگەتيكا، ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە، سونىمەن قاتار قالالىق اكىمدىككە جۇگىندى.

قابىلدانعان شارالار قورىتىندىلارى

ەلوردا مەن وڭىرلەردە تۋىنداعان، كومىر باعاسىنىڭ كۇرت وسۋىنە اكەلگەن جاعداي مونوپولياعا قارسى كۇرەس كوميتەتىنىڭ باسا نازارىنا ٴىلىندى.

قر ۇەم تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتىنەن حابارلاعانداي، 2017/2018 جىلۋ ماۋسىمىندا كومىر تاپشىلىعى مەن ونىڭ باعاسىنىڭ ٴوسۋى فاكتىلەرى بويىنشا ٴۇش كومىر وندىرەتىن كومپانيا مەن 96 بولشەك-كوتەرمە جەتكىزۋشىلەرگە قاتىستى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى بۇزعاندارى ٴۇشىن 21 تەرگەۋ باستالعان.

قازىرگى تاڭدا، 20 تەرگەۋ اياقتالدى، ونىڭ ىشىندە 12 جاعدايدا 50 سۋبەكتىنىڭ بۇزۋشىلىققا ورىن بەرگەنى راستالدى:

  • شقو-دا كومىر نارىعىندا كوتەرمە جەتكىزۋشىلەردىڭ ەكونوميكالىق ىس-ارەكەتىن ۇيلەستىرۋمەن اينالىسقان «قاراجىرا» اق كومىر وندىرۋشىگە قاتىستى تەرگەۋ.

  • ون وڭىردە (استانادا، اقمولا، اقتوبە، الماتى، شقو، جامبىل، بقو، قاراعاندى، سقو، تۇركىستان وبلىستارىندا) باعانى وسىرۋگە بايلانىستى كەلىسىلگەن ىس-ارەكەتتەردى جاساۋىنا نەمەسە كارتەلدەر جاساسۋعا كۇدىكتى رەتىندە 49 كوتەرمە-بولشەك كومىر جەتكىزۋشىلەرگە قاتىستى 11 تەرگەۋ.

مونوپوليالىق كىرىستى ەسكەرۋمەن اكىمشىلىك ايىپپۇلدىڭ جالپى سوماسى 299 ملن تەڭگەنى قۇرادى، قازىرگى كەزدە ونىڭ 47،4 ملن تەڭگەسى تولەندى. قالعان ايىپپۇل سوماسىنا قاتىستى اكىمشىلىك ىستەر سوتتاردا قارالىپ جاتىر.

كوميتەتتە اقپاراتتاندىرعانداي، ساۋدا-ساتتىقتاردا كارتەل جاساسۋ بويىنشا قوستاناي وبلىسىندا ٴتورت كوتەرمە جەتكىزۋشىگە قاتىستى ٴبىر تەرگەۋ ٴىسى اياقتالىپ قالدى.

ٴوندىرۋ وتكەن جىلعىدان كوپ

ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، جەدەل دەرەكتەر بويىنشا كومىر وندىرەتىن كاسىپورىندار ا.ج. جەتى ايىنىڭ ىشىندە 60 ملن ت كومىر وندىرگەن، بۇل وتكەن جىلعى وسىنداي كەزەڭگە شاققاندا 103،9% (59،7 ملن ت).

ەلەكتر ستانسيالارىنا 32،4 ملن ت كومىر تيەلدى، بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىنە شاققاندا 102،5% (31،6 ملن ت). تۇرعىنداردىڭ كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرى ٴۇشىن 5،44 ملن ت كومىر تيەلدى – 2017 ج. وسى كەزەڭگە شاققاندا 100% (5،3 ملن ت). ۆەدومستۆودان اتاپ وتكەندەي، بۇل كەزەڭدە 15،5 ملن ت كومىر ەكسپورتتالدى.

ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىندە وتكەن جىلۋ ماۋسىمىندا تۇرعىندار ٴۇشىن كومىر جەتكىزۋدە ىركىلىستەر بولعانىن مويىندايدى.

«بۇل نەگىزگى ەكى فاكتورعا بايلانىستى: جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان دايىندىقتىڭ بولماۋى جانە ادال ەمەس كومىر جەتكىزۋشىلەردىڭ ۇيلەستىرىلمەگەن ىس-ارەكەتى»، — دەپ ناقتىلادى ەم.

قر يدم: 643،3 مىڭ تونناعا ارتىق كومىر تاسىمالدانعان

كومىردى ۋاقىتىلى جەتكىزۋ ماسەلەسىندە كولىككە قاتىستى ماسەلە ۇلكەن ٴرول اتقارادى. جەتكىلىكتى كومىر مولشەرىن وندىرۋگە بولادى، ٴبىراق ونى تۇتىنۋشىعا ۋاقىتىلى جەتكىزۋ ماڭىزدى. قر يدم 1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا قازاقستاندىق وپەراتورلاردىڭ بالانسىندا 54 مىڭعا جۋىق اشىق ۆاگون بار ەكەنىن اتادى. جىلۋ ماۋسىمىنىڭ باسىنان بەرى ٴۇش اي جانە تامىز ايىنىڭ سەگىز كۇنى ىشىندە 16 953،6 مىڭ توننا كومىر تاسىمالداندى، بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 643،3 مىڭ تونناعا ارتىق.

رازرەزدەن كومىر بوساتۋ باعاسى تومەن. سوڭعى تۇتىنۋشىعا دەيىن ونىڭ وسۋىنە تەمىر جول تاريفتەرى مەن دەلدال ۇيىمداردىڭ قوساتىن باعاسى ٴبىرشاما ىقپالىن تيگىزەدى. كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق تۇتىنۋشىلار ٴۇشىن كومىردىڭ نەگىزگى كولەمى تاۋارلىق بيرجا ارقىلى وتكىزىلەدى. ۆەدومستۆودان اتاپ وتكەندەي، كومىر باعاسىن قالىپتاستىرۋ، ساۋدا-ساتتىعىن رەتتەۋ جانە دەلدالدىق قۇرىلىمداردى بولدىرماۋ ينۆەستيسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتپايدى. ساۋدا قىزمەتىن رەتتەۋ، تاۋارلىق بيرجالاردىڭ قىزمەتىن مەملەكەتتىك رەتتەۋ، وڭىرلىك دامىتۋ جانە نارىق سۋبەكتىلەرىن مونوپولياعا قارسى رەتتەۋ قر ۇەم قۇزىرەتىندە.

الايدا، «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكسكە سايكەس كومىر سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات ينۆەستيسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنە وتەدى. وسىعان بايلانىستى نە وزگەردى؟

قر يدم ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە، «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ جونىندەگى الەمدىك ۇردىستەر كومىردى تۇتىنۋ كولەمىنە اسەر ەتەدى. قازاقستاندىق كومىر ەكسپورتىنىڭ ۇلعايۋى سالىستىرمالى تۇردە تومەن ساپا مەن كولىك شىعىندارىنىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى باسەكەگە قابىلەتسىز بولادى. كۇلدىڭ كوپ بولۋى جانە سالىستىرمالى تۇردە تومەن جىلۋ شىعارۋ مۇمكىندىگىنە بايلانىستى قازاقستاندىق كومىر ەكسپورتتىق نارىقتاردا ايتارلىقتاي جەڭىلدىكپەن (30–50%) عانا ساتىلۋى مۇمكىن. ٴىرى كەن ورىندارىنان شۇباركولدى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى، مۇندا كومىر جالپى ەكسپورت ستاندارتتارىنا ساي كەلەدى.

وسىعان وراي، الەمدىك ۇردىستەردى ەسكەرە وتىرىپ، كومىر حيمياسىن جانە كومىردى كەشەندى تەرەڭ وڭدەۋدى دامىتۋ قاجەت. بۇل باعىت ٴونىمنىڭ تۇتىنۋشىلىق قاسيەتتەرىن ساپالى وزگەرتۋگە جانە، تيىسىنشە، ونىڭ نارىقتىق باعاسىن ۇلعايتۋعا جول اشادى، ەڭ باستىسى — ەنەرگەتيكالىق كومىر نارىعىنان تىس شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ، يدم قازاقستاندا كومىر ونەركاسىبىن ودان ٴارى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ساياساتتى جالعاستىرۋعا مۇددەلى.

كەلەشەكتە، ارينە، كومىردى الماستىرۋدىڭ ٴتۇرلى نۇسقالارى بار. ماسەلەن، تابيعي نەمەسە سۇيىلتىلعان گاز. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن» ىسكە اسىرۋ اياسىندا وڭتۇستىك وڭىرلەردەن ورتالىققا جانە استاناعا دەيىنگى ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى باستالدى. ٴبىراق بۇل باسقا اڭگىمەگە قاتىستى. استانا اكىمدىگىندە حالىقتى كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق قالاي جۇرگىزىلىپ جاتىر؟

اكىمدىكتەن كەڭەس: كومىرمەن قازىردەن باستاپ قامدانعان ٴجون

ەلوردا اكىمدىگىندە دە الداعى جاڭا جىلىتۋ ماۋسىمىنا جاقسى دايىندىق جاسالىپ جاتىر. اكىمدىكتىڭ اقپاراتىنا سايكەس، 2017/2018 كۇزگى–قىسقى كەزەڭدە كومىردى تۇتىنۋ 2945،3 مىڭ توننانى قۇرادى (ونىڭ ىشىندە ەنەرگيا كوزدەرى — 2545،3 مىڭ توننا، حالىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرى ٴۇشىن — 400 مىڭ توننا). 2017 جىلعى مامىردان باستاپ 6 تامىز ارالىعىندا استانادا حالىق قاجەتتىلىكتەرى ٴۇشىن 28،8 مىڭ توننا جەتكىزىلدى، 2018 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىندە 35،3 مىڭ توننا جەتكىزىلدى، بۇل 22،6%-عا ارتىق كورسەتكىش.

27 شىلدەدەن باستاپ 3 تامىزعا دەيىن ەلورداعا 42 ۆاگون نەمەسە 2932 توننا كومىر جەتكىزىلدى:

  • شۇباركولدەن 23 ۆاگون نەمەسە 1610 توننا;
  • مايكوبەدەن 10 ۆاگون نەمەسە 694 توننا;
  • قاراجىرادان 9 ۆاگون نەمەسە 628 توننا;

كومىر باعاسى:

شۇباركول — 14 500 تگ/ت

مايكوبە — 10 000 تگ/ت

قاراجىرا — 14 000 تگ/ت.

بۇگىنگى تاڭدا استانادا كومىر ونىمدەرىنىڭ جەتى نەگىزگى وتكىزۋشىسى بار. 7 تامىزداعى جاعداي بويىنشا جالپى كومىر قورى 9590 توننانى قۇرايدى. سونىمەن قاتار، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان بارلىق الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ ديزەلدىك وتىنمەن جىلىتىلاتىنىن مالىمدەدى.

بىلتىرعى جاعدايعا كەلەر بولساق، ازىرگە ەشقانداي دۇرلىكپە بايقالمادى. كومىر ونىمدەرىن ساتىپ الۋ ماسەلەسى جونىندە جول كارتاسى بەكىتىلدى. كارتاعا سايكەس، اكىمدىك استانا اكىمدىگىنىڭ سايتى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى پاراقشالارى، i-kومەك، چات-بوتتار، باق ارقىلى وسى جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ كومىر ساتىپ الۋدىڭ قاجەتتىگى تۋرالى حالىققا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى باستادى.

كۇن سايىن جەتكىزىلىپ جاتقان كومىر كولەمىنە، سونداي-اق، ونىڭ باعالارىنا مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. باعالاردىڭ كوتەرىلۋىنە قاتىستى جاعدايلار انىقتالعان جاعدايدا، دەرەكتەر ٴتيىستى شارالاردى قابىلداۋ ٴۇشىن تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگى مەن استانا بويىنشا مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنە جىبەرىلەدى.

استانا اكىمدىگى قالا تۇرعىندارىنا كومىر ونىمدەرىن قازىردەن باستاپ ساتىپ الۋعا كەڭەس بەرەدى.



ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي