USD 334.31 EUR 355.17 RUB 5.31
استانا:

ۇكىمەت وتىرىسىنا شولۋ: 53 ملرد تەڭگە سۋعا، 754 تەڭگە قيعا

اۋىل حالقىن تازا اۋىز سۋمەن جانە جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى بۇگىن ۇكىمەتتە وتكەن وتىرىسقا ارقاۋ بولدى. «اق بۇلاق» باعدارلاماسىنا بۇرىنعىداي ەندى قىرۋار قارجى بولىنبەيدى. قولداعى قاراجاتتى ٴتيىمدى پايدالانعان ٴجون. سوندىقتان ۇكىمەت باعدارلامانى قايتا سۇزگىدەن وتكىزىپ، ونىڭ ولقى تۇستارىن جەتىلدىرۋدى كوزدەپ وتىر. سونداي-اق اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن دە جۇيەلى شەشۋ تەتىكتەرى جۇزەگە اسىرىلماقشى. baq.kz ٴتىلشىسى بۇگىنگى وتىرىسقا شولۋ ۇسىنادى.

«اق بۇلاق» باعدارلاماسى اياسىندا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ٴبىراز جۇمىس اتقارىلعان. ماسەلەن، 2011-2015 جىلدارى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىمەن قامتۋ قالالاردا 87 پايىزعا، اۋىلداردا 51 پايىزعا جەتتى. بيىلعى جىلى 75 جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا 62،1 ملرد تەڭگە، ال كەلەسى جىلعا 157 جوباعا 53 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. وسىعان قوسا حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنان قاراجات تارتۋ تاجىريبەسى ٴساتتى جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل ۇيىمدار بىزگە 17،9 ملرد تەڭگە ٴبولىپتى. سۋ قۇبىرلارىنىڭ توزۋى دا تومەندەگەن. دەسەك تە، ٴالى دە حالىق، اسىرەسە اۋىل تۇرعىندارى تولىقتاي تازا سۋعا قول جەتكىزگەن جوق. وسى رەتتە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ماسەلەنى شەشۋدىڭ باسقا جولىن ۇسىنىپ وتىر. ياعني، مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قاراجات تەك اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە ٴبولىنۋى ٴتيىس. ال قالالىق سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىن بيۋدجەتتەن تىس قاراجات كوزدەرى ەسەبىنەن دامىتۋعا ابدەن بولادى.

«ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنەن تارتىلعان قارىز جانە ۇلتتىق قورمەن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ ەسەبىنەن كوممۋنالدىق جانە جەكەمەنشىك سۋ ارنالارى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان جوبالار قالالىق ەلدى مەكەندەردىڭ مەملەكەتتىڭ تىكەلەي قارجىلاندىرۋىنسىز-اق دامي الاتىنىن كورسەتىپ وتىر. بۇل جۇمىس كەلەسى جىلى دا جالعاسادى. بۇگىنگى تاڭدا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى جانە 4 سۋ ارناسىن قارجىلاندىرۋ بويىنشا جوبا دايىنداپ جاتىرمىز. ولار: قوستاناي، كوكشەتاۋ، سەمەي جانە وسكەمەن سۋ ارنالارى»، - دەپ باياندادى ۇكىمەت وتىرىسىندا قر ۇلتتىق ەكونويميكا ٴمينيسترى قۋاندىق بيشىمبايەۆ.

بۇدان بولەك، قالاداعى سۋ ارنالارىن بيۋدجەتتەن تىس قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن قالىپتاستىرۋ ٴۇشىن قازاقستاننىڭ دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ، ياعني «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى xولدينگىنىڭ مۇمكىندىكتەرى پايدالانىلماق.

ال اۋىلداعى سۋمەن جابدىقتاۋ سەكتورىنىڭ جەكە كاپيتال ٴۇشىن ينۆەستيسيالىق تارتىمدىلىعى جوق. بۇعان اۋىلداردىڭ الشاقتىعى، حالىق سانى جانە قىزمەتتىڭ جوعارى وزىندىك قۇنى سەكىلدى فاكتورلار ىقپال ەتەدى. ٴبىرىنشى قازانداعى جاعداي بويىنشا رەسپۋبليكاداعى 6670 ەلدى مەكەننىڭ تەك 3616-سى، ياعني 53،8 پايىزى عانا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىنە قوسىلعان. قالعان اۋىلداردىڭ 2294-ىندە تۇراتىن ادامداردىڭ سانى 500-دەن اسپايدى. حالىقتىڭ ازدىعىنان بۇل اۋىلدارعا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىن تارتۋ ٴوزىن ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق تۇرعىدا اقتامايدى. بۇعان قوسا سۋدىڭ قۇنى تۇرعىنداردىڭ قالتاسىنان قاعارى ٴسوزسىز.

سونىمەن، اۋىلداردى تازا اۋىز سۋمەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋ ٴۇشىن، بىرىنشىدەن، سۋ ارنالارىن «قازۆودحوز» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ ٴبىرىڭعاي باسقارۋىنا بەرۋ جاعى قاراستىرىلماقشى. مينيستر قۋاندىق بيشىمبايەۆ قىزىلوردا وبلىسىنداعى «ارال» جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن مىسالعا كەلتىردى. ول اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن قامتۋدىڭ بارلىق ساتىسىن باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. بۇدان بولەك، بىتىراڭقى ورنالاسقان سۋ ارنالارىنا جۇمسالاتىن شىعىنداردى قىسقارتۋ ماقساتىندا سۋ جەتكىزۋشى وپەراتورلاردى ىرىلەندىرگەن ٴجون. ونىڭ ىشىندە اۋىلدىق سۋ ارنالارىن وبلىس ورتالىقتارى مەن باسقا دا ٴىرى ەلدى مەكەندەردى تىرشىلىك كوزىمەن قامتىپ وتىرعان ارنالارعا قوسۋ ماسەلەسى قارالادى. سونداي-اق، «اق بۇلاقتا» ٴاۋ باستا بولعان، ٴبىراق ىسكە اسپاعان كەيبىر قاعيدالاردى قايتا جاڭعىرتقان دۇرىس. بۇل تالاپتار اۋىلداعى ادام سانىنا بايلانىستى جوبالاردى ىرىكتەۋگە قاتىستى.

«وسى جۇمىس اياسىندا اكىمدىكتەر حالىق سانى 500-دەن اسپايتىن اۋىلداردىڭ بولاشاعى مەن ولاردى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ تيىمدىلىگىن قايتا مۇقيات زەردەلەگەنى دۇرىس»، - دەدى مينيستر.

ٴوز كەزەگىندە ۇكىمەت باسشىسى «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن قايتا سۇزگىدەن وتكىزۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى.

باقىتجان ساعىنتايەۆتىڭ ايتۋىنشا، اۋىلداردى سوزبالاڭعا سالماي، سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكiندiك بار. سوندىقتان باعدارلاماسىنىڭ ولقى تۇستارىن تۇزەپ، قاراجاتتى تيiمدi پايدالانۋ قاجەت.

«الەمدەگi ەكونوميكالىق جاعدايعا بايلانىستى كەزiندە «اق بۇلاق» باعدارلاماسىنا بولiنگەن قارجىنىڭ كولەمi قىسقارتىلعانى بەلگىلى. ماسەلە قوسىمشا قارجى iزدەۋدە عانا ەمەس، باعدارلامانى قايتا قاراپ، تيiمسiز پايدالانىپ وتىرعان قاراجاتتى دۇرىس باعىتقا سالۋدا بولىپ وتىر. جوبانى جاساعان كەزدە بiراز ولقىلىققا جول بەرiلدi، سونىڭ ٴبارiن تۇزەگەن كەزدە قوماقتى قارجى بولiنەدi»، - دەدى پرەمەر-مينيستر.

بۇدان بولەك، ونىڭ سوزiنشە، اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتامسىز ەتۋگە جەرگiلiكتi بيۋدجەتتەن دە قاراجات بولiنسە، جۇمىس تەزiرەك جۇرەدi.

سۋ ماسەلەسىنە قاتىستى تالقىلاۋلار بارىسىندا باقىتجان ساعىنتايەۆ تارازداعى سۋ بۇرۋعا بەلگiلەنگەن ەلدەگi ەڭ تومەن تاريفكە تاڭعالدى.

بۇل قالادا سۋ بۇرۋ قۇنى 8 تەڭگە عانا. ال قاراعاندىدا تاريف 96 تەڭگە ەكەن.

«بۇل باعاعا قانداي جوندەۋ جۇرگiزۋگە بولادى؟ جالاقى تولەۋگە ازەر جەتەتiن شىعار. سوڭعى رەت تاريفتi قاشان كوتەرگەن؟ وزگە وڭىرلەرمەن ايىرماشىلىق ۇلكەن. بiراق، بۇل رەتتە سۋ جۇيەلەرىنىڭ جاعدايىن قاراۋ كەرەك. مۇمكiن 8 تەڭگە جەتكiلiكتi شىعار. ٴارى شىعىنداردى دا قاراعان ٴجون»، - دەدi ۇكىمەت باسشىسى.

وتىرىستا قارالعان ەكىنشى ماسەلە – اۋىل حالقىن جۇمىسپەن قامتۋ جانە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراسيالارىن دامىتۋ.

اۋىل شارۋاشىلىعى ٴمينيسترىنىڭ ٴبىرىنشى ورىنباسارى قايرات ايتۋعانوۆ بايانداعانداي، مينيسترلىك، وبلىس اكىمدىكتەرى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگى اراسىندا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ٴىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى مىندەتتەرى مەن ينديكاتورلارىن انىقتايتىن ٴۇشجاقتى جوسپارعا قول قويىلعان. ٴسويتىپ، اكىمدىكتەردىڭ جوسپارىنا سايكەس، بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 150 اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى ۇيىمداستىرىلادى. ولار 100 ٴسۇت قابىلداۋ پۋنكتى مەن 2 مىڭنان استام وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭىن بىرىكتىرمەك.

«28 ٴسۇت قابىلداۋ پۋنكتى جانە 3،2 مىڭ وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭى قۇرىلدى. ناتيجەسىندە 15 مىڭ جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق قامتىلاتىن بولادى. بەكىتىلگەن جوسپاردا ايتىلعانداي، 20 تامىزعا دەيىن الەۋەتتى ٴوتىنىم بەرۋشىلەردىڭ ٴتىزىمى جانە قارجىلاندىرۋعا وتىنىمدەر قالىپتاستىرىلۋ كەرەك. الايدا كەيبىر وبلىستاردا الەۋەتتى قاتىسۋشىلار انىقتالماعان جانە جوسپاردى ورىنداۋ باستالماعان»، - دەدى ۆيسە-مينيستر.

بۇل جۇمىستار قوستاناي، اتىراۋ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا ناشار ٴجۇرىپ جاتىر. وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارىن قۇرۋ ماسەلەسى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا نەبارى 15%-عا ورىندالعان. ال جوسپارعا سايكەس كووپەراتيۆتەردى قۇرۋ مەرزىمى وسى جىلدىڭ 10 قىركۇيەگىنە بەلگىلەنگەن. ٴبىراق وبلىس اكىمدىكتەرى اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋعا نەمقۇرايدى قاراپ وتىر.

«ورتاشا كووپەراتيۆتەرگە 3-4 قاتىسۋشى قامتىلعان. سالدارىنان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋمەن اينالىساتىن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار تولىق قامتىلماي وتىر. سوندىقتان، قۇرىلاتىن كووپەراتيۆتەردى قارجىلاندىرۋ كەزىندە شارۋاشىلىقتى بارىنشا قامتۋ ٴۇشىن 20-دان كەم ەمەس قاتىسۋشى بولۋ تالابى قويىلعان»، - دەيدى ۆيسە-مينيستر.

تاعى ٴبىر ماسەلە - جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ كووپەراتيۆتەرگە بىرىگۋىنە مال قالدىعىنا سالىناتىن ەكولوگيالىق ەميسسيا تەجەگiش فاكتور بولىپ وتىر. ويتكەنi مۇنداي نورما جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار ٴۇشiن قاراستىرىلماعان.

«ياعني جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاعى سيىر ٴۇشiن سالىق تولەنبەيدi، ال ەگەر كووپەراتيۆكە وتسەڭ، سيىر ٴۇشiن ەكولوگيالىق ەميسسيا تولەۋ قاجەت بولادى»، - دەيدى ق.ايتۋعانوۆ.

بۇل ماسەلەنi شەشۋ ٴۇشiن مينيسترلiك سالىق كودەكسiنە تيiستi وزگەرتۋلەر ەنگiزۋدi ۇسىنىپ وتىر. وسىلايشا كووپەراتيۆكە بىرىككەن شارۋاشىلىقتار سالىق تولەمەيتىن بولادى. قازىرگى ۋاقىتتا مال باسىنا سالىناتىن جىل سايىنعى ەكولوگيالىق سالىق 754 تەڭگەنى قۇرايدى.

ۇكىمەت باسشىسى دا سالىق ساياساتى كەدەرگى كەلتىرەتىن بولسا، اۋىل شارۋاشىلىعى وركەندەمەيتىنىن ايتىپ وتىر.

«اۋىل xالقى ەڭبەكقور. سول ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورۋ ٴۇشىن ولارعا قارجىلاي قولداۋ كەرەك. شاعىن نەسيە بەرىپ، جۇمىس ورىندارىن اشۋ ماڭىزدى. ينفراقۇرىلىم جاعىنان دا كومەك كورسەتىلۋى ٴتيىس. الەۋمەتتىك جانە اكىمشىلىك جاعىنان دا كوپتەگەن كومەك قاجەت. سول سەبەپتەن دە وسى كەدەرگىلەردى بولدىرماۋدىڭ جولدارى ايتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ۇسىنىسى وتە دۇرىس. سالىق سالاسى كەدەرگى كەلتىرسە، ارينە، قويىلعان جوسپار ىسكە اسپايدى. بەرىلگەن تاپسىرما اياقسىز قالادى. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلعى مينيسترلىگى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ، وسى ماسەلەلەردى شەشۋ كەرەك»، -دەپ بۇگىنگى وتىرىستى قورىتىندىلادى باقىتجان ساعىنتايەۆ.

سسىلكي پو تەمە:
كوممەنتاريي0

ۆاش كوممەنتاريي بۋدەت وپۋبليكوۆان پوسلە مودەراسيي