BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары USD 352.54 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары EUR 415.15 BAQ.kz - Қазақстан жаңалықтары RUB 5.31
استانا:

تەڭىز بەن تاۋ، گرۋزين شارابى مەن اسحاناسى: باتۋمي قازاقستاندىقتاردى نەسىمەن قىزىقتىرادى 

فوتو: Назерке Абибулла

جاز شىقسا شەتەلگە اسىعامىز. الەمدە ٴبىر ەلدەن ەكىنشى ەلگە ساپار شەگىپ جۇرەتىن 900 ملن تۋريست بولسا، ونىڭ ىشىندە از دا بولسا قازاقستاندىقتار بارشىلىق. وتانداستارىمىز ٴجيى دەمالاتىن ەلدەردىڭ ىشىندە گرۋزيا الدىڭعى ورىنداردىڭ بىرىندە تۇر. جىل سايىن بۇل ەلدە 10 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق دەمالادى. ال قارا تەڭىزدىڭ جاعاسىندا ورنالاسقان باتۋمي تۋريستەردى نەسىمەن وزىنە تارتاتىنىن baq.kz ٴتىلشىسى ٴوز كوزىمەن كورىپ، ٴبىلىپ كەلدى.

ادجاريا – گرۋزيانىڭ وڭتۇستىك باتىسىندا ورنالاسقان اۆتونوميالى رەسپۋبليكا. استاناسى – باتۋمي. قازىرگى ۋاقىتتا ادجارياداعى شيپاجاي ماۋسىمى – جاز. ايماق بيلىگى تۋريزم سالاسىن تەك جازعا عانا ەمەس كۇز، قىس، كوكتەمگە دە بەيىمدەپ جاتىر. ادجاريا كۋرورت جانە تۋريزم دەپارتامەنتى قوعاممەن بايلانىس ٴبولىمىنىڭ باس مامانى يراكلي باراميدزە ايماقتىڭ تۋريستەردى ٴتورت ماۋسىمدا دا قابىلداۋعا قاۋقارلى ەكەنىن ايتادى. سەبەبى گرۋزيانىڭ تۋريزم سالاسىنداعى بۇل ايماقتىڭ ۇلەسى 70%ٴ-تى قۇرايدى. ويتكەنى مۇندا زاۋىت تا، فابريكا دا جوق، تەك تۋريستىك قىزمەت ۇسىنادى.

«ٴبىز ٴقازىر سۋبتروپيكالىق زونادا تۇرمىز، سول سەبەپتى بۇل جەردە ەشقاشان تومەن اۋا تەمپەراتۋراسى بولمايدى، تەك پليۋس. بىرنەشە جىلدان بەرى جازعى دەمالىس ماۋسىمىن عانا ەمەس، شيپاجاي دەمالىسى جىلعا ۇلاسۋى ٴۇشىن شاڭعى كۋرورتىن سالىپ جاتىرمىز. كۇز دە، قىس تا وتە جىلى، ال كوكتەمدە تابيعاتىمىز وتە كەرەمەت. ٴبىز ەشقاشان بىرەۋدەن كوشىرمەيمىز. تۇركيا، بولگاريا، ۋكراينا، رەسەي بولسىن قارا تەڭىز جاعاسىنداعى ٴار ەلدىڭ ٴوز ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرى بار. ٴبىز سوڭعى 10 جىلدا كۋرورتتى ايماق رەتىندە دامىپ، ٴوزىمىزدى بارىنشا جارنامالاپ كەلەمىز»، - دەدى ول.

گرۋزياعا نەگىزىنەن شەكارالاس ەلدەردەن، اسىرەسە ازەربايجان، تۇركيادان، رەسەيدەن، ۋكراينادان تۋريستەر كوپتەپ كەلەدى. ازىرشە 40-قا جۋىق ەلدەن تۋريستەردى قابىلدايمىز. قازاقستاننان دا كەلەتىن تۋريستەر سانى ۇلعايۋى ٴۇشىن دەپارتامەنت كۇنى-تۇنى جۇمىس ىستەپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا دەپارتامەنت ادجارياعا ناقتى تۋريستەر كەلەتىن 16 ەلمەن تىعىز جۇمىس ىستەپ جاتىر. 2015 جىلى 4200، 2016 جىلى 10708، 2017 جىلى 10229 قازاسقتاندىق باتۋميدە قوناق بولعان. ال 2018 جىلى قاڭتاردان ساۋىرگە دەيىن 999 قازاقستاندىق كەلگەن. باراميدزە ديناميكاعا قاراپ جىل سايىن قازاقستاننان كەلەتىن تۋريستەر سانى ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتادى.

«تىكەلەي رەيستىڭ قوسىلۋى تۋريستەر اعىنىنا جاقسى اسەرىن بەرەدى دەپ ويلايمىن. استاناعا عانا ەمەس، باسقا ايماقتارعا دا تىكەلەي رەيس اشقىمىز كەلەدى. قازاقستان وتە ۇلكەن بولعاندىقتان مۇنى ٴدال ٴقازىر جاساماساق تا، بولاشاقتا ىسكە اسىرامىز. 18 ماۋسىمدا اشىلعان استانا مەن باتۋمي اراسىنداعى تىكەلەي رەيس ٴبىزدىڭ جەرىمىزگە قازاقستاندىق تۋريستەردىڭ كوپتەپ كەلۋىنە ۇلكەن اسەر ەتەدى. سونىمەن قاتار ٴبىزدىڭ دە ازاماتتارىمىز سىزدەرگە بارادى. رەيس قۇنى ارزان ٴارى جايلى بولعاندا تۋريستەر اعىنى كوپ بولادى» - دەدى باراميدزە.

ادجاريانىڭ ەرەكشەلىگى تاۋ مەن قارا تەڭىزدىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان. تاۋ مەن تەڭىزدىڭ اراسى شامامەن 2 ساعات. باتۋميگە جاقىن جەردە گودەردزي تاۋ شاڭعى كۋرورتى بار. قىستا كەلگەندە نەمەن شۇعىلدانۋعا بولاتىنىن يراكلي مىرزا ايتىپ بەردى.

«ادجاريا وتە ىقشامدى، تاۋعا جاپ-جاقىنبىز. ايماق تەڭىز دەڭگەيىنەن 3500 مەتر بيىكتە ورنالاسقان. الەمدىك كلاسستاعى 5-6 قوناق ٴۇي سالىنىپ جاتىر. بىرنەشە جىل گودەردزي كۋرورتىن جارنامالاپ كەلەمىز. ول جەردە ٴبارى بار. ٴبىر عانا ماۋسىمعا قاراپ قالۋعا بولمايدى، جىل بويىنعى ٴتۋريزمدى دامىتۋىمىز كەرەك. سىزدەردە وتە سۋىق كەزدە بىزگە كەلسەڭىزدەر بولادى. تەڭىزگە تۇسپەسەڭىزدەر دە جۇقا كۇرتەشەمەن نەمەسە پيدجاكپەن جۇرە الاسىزدار. قىستىڭ كەلىپ-كەتكەنىن بايقامايمىز. تابيعاتتا جاپىراقتاردىڭ سارعايىپ، جەرگە تۇسۋىمەن قىس كەلسە سۋبتروپيكالىق كليمات بولعان سوڭ بىزدە ونداي جوق. قىستا تۇرساڭ دا سۋىقتى سەزبەيسىڭ. مۇندا ٴار ادام قىستا جانى قالايتىن ىسپەن شۇعىلدانادى. مىسالى، گاسترونوميا، شاراپ تاريحى مەن مادەنيەتى، شۇعىلدانامىن دەسەڭىز ٴىس كوپ. كەز كەلگەن ماۋسىمدا ادجارياعا كەلىپ ۋاقىتتى بوس وتكىزەمىن دەۋ مۇمكىن ەمەس»، - دەدى گرۋزين.

يراكلي باراميدزەدەن قازاقستاندىقتاردى گرۋزيا نەسىمەن قىزىقتىرا الادى دەپ سۇراعاندا تومەندەگىدەي ارگۋمەنتتەر كەلتىردى.

«گرۋزيندەر مەن قازاقتار بۇرىننان جاقسى دوس. بىرىنشىدەن، ەكى ەل ٴۇشىن دە انا ٴتىلى سانالمايتىن ورىس تىلىندە ەركىن سويلەسۋگە بولادى، ٴبىر-بىرىمىزدى جاقسى تۇسىنەمىز. ەكىنشىدەن، ٴتورت مەزگىلدە دە تومەن اۋا تەمپەراتۋراسى بولمايدى. ۇشىنشىدەن، قوناقجايلىلىق بارلىق ەلدە بار بولسا دا گرۋزيانىڭ قوناقجايلىلىعىنا جەتپەيدى. گرۋزين رەتىندە ايتارىم، بۇل ٴبىزدىڭ قانىمىزدا بار. مۇنى سەزىنۋ كەرەك. تورتىنشىدەن، بىرنەشە ساعاتتا باسقا رەيسكە اۋىسپاي بىردەن ۇشىپ جەتۋگە بولادى. بەسىنشىدەن، ەگەر ول ادامدى قۇرمەتتەپ، جاقسى كورسەڭ، ونىمەن جاقسى قاتىناستا بولساڭ ٴاردايىم وعان بارعىڭ كەلىپ تۇرادى. مەن قوناقجايلىلىق، قىزمەت ساپاسى تۋرالى ايتىپ تۇرعان جوقپىن، ولار دا نەگىزگى فاكتور. ەڭ باستىسى ٴبىز دوس ەل بولعان سوڭ بىر-بىرىمىزگە قوناق بولامىز. بۇل ٴتۋريزمنىڭ نەگىزگى بولىگى»، - دەدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا، تۋرفيرمالاردىڭ «بارلىعى ىشىندە» دەگەن ۇسىنىسىمەن ساياحاتتايتىندار باراتىن ەلدىڭ كولوريتىن جەتە سەزىنە المايدى. تەڭىز بەن باسسەينگە ٴتۇسىپ، تاماقتانىپ، ۇيىقتاپ ۋاقىت وتكىزەدى. ال ادجاريانىڭ ەرەكشەلىگى تاۋ مەن تەڭىزدىڭ اراسىندا ورنالاسۋى بولىپ وتىر. باراميدزە كوقكتەمدە كەلگەندە ٴبىر ساعاتتىڭ ىشىندە تاۋعا اپارىپ شاڭعى تەپكىزىپ، سودان سوڭ تەڭىزگە سۋعا تۇسىرە الاتىنىن ايتىپ سەندىردى.

«مۇندايدى بۇرىن-سوڭدى كوردىڭىز بە، قانداي ەل وسىنداي سەرۆيستى ۇسىنا الادى؟» - دەپ ٴبىزدى تاڭداندىردى ول.

گرۋزين اسحاناسى وتە باي. ٴبىرىنشى كۇننەن-اق ٴبىر ادام تاۋىسا المايتىن ٴحاچاپۋريدى الدىمىزعا قويىپ، قالاي جەۋدى ۇيرەتتى. باتۋميدەن كەتكەنىمىزشە ٴحاچاپۋريدىڭ ٴبىر ەمەس، بىرنەشە ٴتۇرىنىڭ ٴدامىن تاتتىق. مچادي دەگەن جۇگەرىدەن جاسالعان نانىن ۇسىندى. كاۋاپ پەن كەبابتىڭ ٴتۇر-تۇرى بار. ٴبىر قىزىعى قازاقتا دا داستارحاندى سىيلاسا، گرۋزيندەردە دە سول ٴداستۇر جاقسى ساقتالعان. گرۋزيندەردىڭ داستارحانى «سۋپرا» دەپ اتالادى. سۋپرادا ۇلتتىق تاعامدارى مەن شاراپتارىنىڭ قانشاما ٴتۇرى قويىلادى. كەلگەن قوناققا ۇلتتىق بيلەرىن كورسەتىپ، حورمەن ٴداستۇرلى اندەرىن ايتىپ بەرەدى. سۋپرا كەزىندە اسابا سايلانىپ، سول شارانى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزەدى. ٴوز كوزىمىزبەن كورگەن مۇنداي گرۋزين داستارحانى يۋنەسكو-نىڭ ماتەريالدى ەمەس مادەني قۇندىلىعى رەتىندە قورعالاتىنىن بىلدىك.

«100% گرۋزين بولا تۇرا سىزدەرگە اسحانامىز تۋرالى ٴدوپ باسىپ ايتا المايمىن. سەبەبى مەن قايدا بولسام دا، قانشاما ەلدىڭ اسحاناسىن كورسەم دە ٴوز ەلىمنىڭ تاعامدارىن اڭساپ تۇرامىن. سەبەبى بىرىنشىدەن، ولار مەنىڭ جانىما جاقىن، ەكىنشىدەن، مەنىڭ ەلىمنىڭ اسحاناسىنان ٴدام تاتۋدى قالامايتىن قوناقتى ٴالى كەزدەستىرمەدىم. ۇستەل باسىنا جايعاسىپ اسابا سويلەگەن كەزدە قوناقتارعا سول ەلدىڭ مەنتاليتەتىن سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. تۋريزم ٴجاي قاراپايىم ادام ٴۇشىن ٴبىرىنشى كەزەكتە ادامي قارىم-قاتىناسپەن باعالانادى»، - دەدى باراميدزە.

سونداي-اق، گرۋزيا ٴجۇزىمنىڭ ساباعى العاش وسكەن جەر جانە ٴجۇزىم شارۋاشىلىعىنىڭ مادەني وتانى بولىپ سانالادى. گرۋزيا جەرىنەن ب.ز.د ٴىح – ح عاسىرلارعا جاتاتىن مەتالل مەن سازدان جاسالعان شاراپ ىدىستارى مەن تاس سىققىشتار تابىلعان.

«ٴبىز گرۋزين شارابىن بۇرىننان جارنامالاپ كەلەمىز. 8 مىڭ جىل بۇرىن گرۋزيا شاراپتىڭ وتانى ەكەنى دالەلدەنگەن. قازىرگى تاڭدا ٴجۇزىمنىڭ 520 ٴتۇرىن وسىرەمىز، سونىڭ بارىنەن شاراپ دايىندالادى. كەلگەن قوناققا قانشا سوماعا بولسا دا شاراپتى ساتا بەرىڭدەر دەپ ايتامىن»، - دەدى ول.

گرۋزيا قىمبات ەل ەمەس. ٴبىر ليتر سۋدى مۇندا 1 لاريگە الۋعا بولادى. ەگەر تۇستەنگىڭىز كەلسە ٴبىر ادام ورتا ەسەپپەن 20 لاريگە شاراپپەن قوسا تولىقتاي تاماقتانا الادى. يراكلي مىرزانىڭ ايتۋىنشا، مەيرامحانا يەسى كەلگەن ادامنىڭ قوناق ەكەنىن كورسە ەكى ليتر شاراپتى تەگىن قالدىرىپ كەتەدى. ياعني گرۋزياعا كەلگەن تۋريست قانشا اقشا جۇمساسا جەرگىلىكتى حالىق قوناعى ٴۇشىن ودان ون ەسە ارتىق جۇمسايدى.

«قوناق مەنىڭ ٴۇيىمنىڭ تابالدىرىعىن اتتاعان ساتتەن مەن وعان جاۋاپتىمىن. ول وسى ساياحاتىنان ٴلاززات الۋى ٴۇشىن، ٴوزىن جايلى، جاقسى سەزىنۋى ٴۇشىن ٴبارىن جاسايمىن. تۋريست كۇنىنە ەلىمىزگە 50 لاري قالدىرسا، ال گرۋزين ودان دا ارتىق جۇمسايدى. سەبەبى ونىڭ جۇرەگى سولاي، قوناقتى سىيلايدى. ادجاريادا 300 مىڭداي تۇرعىننىڭ ٴارقايسىسى كەلگەن ٴتۋريستى قوناق دەپ سانايدى»، - دەدى باراميدزە.

ادجاريا تۋريزم جانە كۋرورت دەپارتامەنتى باتۋميدەگى تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا كوپتەگەن ٴىس-شارالار اتقارىپ، جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. مۇندا جەكە بيزنەسىن اشامىن دەگەندەرگە باسىمدىق بەرىلەدى.

«ٴبىز اپتاسىنا 7 كۇن 24 ساعات جەكە بيزنەستى قولداۋ ٴۇشىن جۇمىس ىستەيمىز. ادامدارعا ۇسىنىس ايتىپ قانا قويمايمىز. ٴبىرىنشى كەزەكتە دەپارتامەنت ادجارياداعى ٴتۋريزمدى باسقا ەلدەرگە جارنامالاۋمەن اينالىسادى. جىل سايىن 16 ەلمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ، جارنامالايمىز. الەمدە 900 ملن تۋريست بولسا، ازىرشە ٴبىز 0،5%ٴ-ىن قامتىپ وتىرمىز. 16 ەلدى تاڭداپ العان سەبەبىمىز ەكى جاقتى اۋە جەلىسى بار. سونداي-اق جاڭا جوبالارمەن جۇمىس ىستەيمىز. قىتاي دا ەلىمىزگە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر، ولارمەن دە بايلانىستى جاقسارتقىمىز كەلەدى. ايتا كەتسەك، ادجاريانىڭ ٴوز بيۋدجەتى، گرۋزيانىڭ ٴوز بيۋدجەتى بار. ەكەۋى ەكى بولەك»، - دەدى يراكلي مىرزا.

وڭىردەگى جەكە بيزنەستى دامىتۋ ماقساتىندا دەپارتامەنت كوپتەگەن ترەنينگ وتكىزىپ، ادامداردى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەۋگە دايىندايدى. مۇنىڭ ٴبارى تەگىن. مىسالى مەيرامحانا مەنەدجەرى، داياشى سەكىلدى ماماندار وقىتىلادى. ٴتىپتى وسىعان دەيىن شەتەلدىكتەرگە جاقسى قىزمەت كورسەتۋ ٴۇشىن ادجاريادا جەرگىلىكتى حالىققا اعىلشىن ٴتىلىن ۇيرەتۋ جوباسى قولعا الىنعان.

«قازىرگى تاڭدا مۇندا ٴارتۇرلى ەلدىڭ 150 تۋريستىك كومپانياسى بار. وسىندا ادىلەت مينيسترلىگىنە بارىپ جارتى ساعاتتا 20 ەۋروعا تۋريستىك كومپانيا اشۋعا بولادى. باسقا ەشتەڭە كەرەك ەمەس. شاعىن بيزنەس وكىلى كۇنىنە 1000 لاريگە دەيىن تابىس تاباتىن بولسا وعان سالىق سالىنبايدى. سوعان ساي تۋريزم دامىپ جاتىر. ادجاريا بيۋدجەتىنىڭ نەگىزگى بولىگى وسى تۋريزمگە بايلانىستى. ادامداردىڭ 70-80%ٴ-ى تۋريزممەن كۇن كورىپ وتىر. كەلەتىن ٴار تۋريست مۇندا ٴبىزدىڭ كۇنكورىسىمىزدىڭ بەلگىلى ٴبىر بولىگىن تاستاپ كەتەدى. ٴبىز مۇنى جاقسى تۇسىنەمىز. سول ٴۇشىن ەڭ ٴبىرىنشى سەرۆيستىڭ جاقسى بولۋىن قالايمىز.»، - دەدى ول.

گرۋزيادا تۋريزم سالاسىن دامىتۋ سوڭعى ون جىل كولەمىندە ەرەكشە قولعا الىندى. ٴقازىر جىلىنا گرۋزياعا 8 ملن تۋريست كەلەدى. ون جىل بۇرىن بۇل كورسەتكىش 1 ميلليونعا دا جەتپەگەن. سول سەبەپتى يراكلي مىرزا ٴبىر ورىندا توقتاپ قالماي العا جىلجي بەرەتىنىن ايتتى.

«باتۋميدە جىل سايىن شىلدە ايىندا دجاز فەستيۆالى وتەدى. جاقىندا قازاق كۇرەسىنەن ەۋروپا چەمپيوناتى ٴوتتى. ٴبىز دوس ەل رەتىندە قازاقتىڭ كۇرەسىن ٴوز جەرىمىزدە وتكىزىپ جاتىرمىز. قازاقستان كۇرەستىڭ وسى ٴتۇرىن وليمپياداعا ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىر. سول سەبەپتى سىزدەردى جاقسى تۇسىنەمىز. تەڭىز، قوناق ۇيمەن شەكتەلىپ قالماۋ ٴۇشىن وسىنداي شارالار ۇيىمداستىرامىز»، - دەدى باراميدزە.

از عانا جىلدىڭ ىشىندە ٴتۋريزمىن وسىلاي دامىتىپ وتىرعان گرۋزيا ٴبىز ٴۇشىن ۇلگى بولۋعا تۇرارلىق ەل ەكەنى انىق. قوناقجاي كوڭىلى دە ٴبىزدىڭ مەنتاليتەتىمىزگە ۇسقاس. ەكى اراداعى تىكەلەي اۋە رەيستەرى كوپتەپ اشىلسا قوس ەلدىڭ ازاماتتارى بىر-بىرىنە ٴجيى قوناققا باراتىنى ٴسوزسىز.

فوتو اۆتوردىكى


ٴبىزدىڭ telegram-پاراقشامىزدا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى جاڭالىقتارى. جازىلىڭىزدار!

كوممەنتاريي